Problematyka powieści
Powieść Daniela Defoe to opowieść o przetrwaniu człowieka, który przez 28 lat buduje własną cywilizację na bezludnej wyspie. Utwór ukazuje potęgę ludzkiego rozumu oraz wartość ciężkiej pracy w starciu z dziką naturą. Historia Robinsona i Piętaszka zmusza również do refleksji nad dawnym, kolonialnym sposobem traktowania rdzennych mieszkańców innych kontynentów.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Warstwa symboliczna
Bezludna wyspa to coś więcej niż tylko miejsce akcji. Jest symbolemMotyw, który oprócz znaczenia dosłownego ma też ukryty, głębszy sens. świata budowanego od nowa. Człowiek musi tam przetrwać bez gotowych rozwiązań i pomocy innych. Daniel Defoe pokazuje wyspę jako wielką próbę charakteru.
Praca Robinsona to z kolei symbol cywilizacji. Budowanie chaty, uprawa zboża i hodowla kóz oddalają bohatera od dzikości. Każdy nowy przedmiot udowadnia, że człowiek nosi porządek w sobie.
Postać Piętaszka ma podwójne znaczenie. Z jednej strony to przyjaciel, dzięki któremu Robinson nie traci człowieczeństwa. Z drugiej strony relacja ta pokazuje dawne, europejskie poczucie wyższości nad mieszkańcami innych kontynentów.
Kolonializm to polityka państw europejskich polegająca na podbijaniu i wykorzystywaniu innych kontynentów. Europejczycy często narzucali rdzennym mieszkańcom swoją kulturę i język.
Budowa formalna
Powieść ma formę pamiętnika, w którym występuje narracja pierwszoosobowaSposób opowiadania, w którym narrator jest uczestnikiem wydarzeń i mówi o sobie "ja".. Robinson opowiada swoją historię z perspektywy czasu. Znamy relację kogoś, kto przeżył opisywane zdarzenia i wrócił do domu. Napięcie nie wynika z pytania o przeżycie, ale z ciekawości, jak bohater sobie poradził.
Czas w książce płynie bardzo dokładnie. Robinson zaznacza każdy dzień na drewnianym słupku. Jego dziennik zawiera konkretne daty i liczby.
Ten drobiazgowy realizmWierne i bardzo dokładne naśladowanie rzeczywistości w dziele sztuki. sprawia, że fikcyjna historia brzmi jak prawdziwa relacja.
- Narracja pamiętnikarska |
„Zasiadłem do liczenia zapasów, bo wiedziałem, że bez porządku zginę”
| Buduje wiarygodność i pozwala czytelnikowi poznać myśli bohatera. - Realizm szczegółów | Dokładny opis budowy tratwy, liczby desek i wagi ładunku. | Tworzy złudzenie autentyczności, dzięki czemu wierzymy w opisaną historię.
- KontrastZestawienie dwóch przeciwieństw, aby uwydatnić ich cechy. | Zestawienie bezpiecznej Europy z dziką, niebezpieczną wyspą. | Pokazuje, jak bardzo Robinson docenił to, co stracił.
- RetrospekcjaPrzywołanie w opowiadaniu wydarzeń z przeszłości. | Robinson ocenia swoje dawne błędy z perspektywy czasu. | Nadaje powieści pouczający charakter.
Przesłanie
Główny konflikt w książce to starcie samotnego człowieka z surową naturą. Robinson nie ma narzędzi ani wiedzy o przetrwaniu. Wszystkiego uczy się metodą prób i błędów. O jego sukcesie decyduje rozum i ogromny upór.
Utwór powstał w epoce oświeceniaEpoka w XVIII wieku, która najbardziej ceniła ludzki rozum, naukę i edukację.. Robinson jest idealnym przykładem człowieka tamtych czasów. Po rozbiciu statku nie wpada w panikę. Zamiast tego planuje, buduje i liczy zapasy.
W czasach Defoe filozofowie spierali się, czy cywilizacja psuje człowieka, czy go ratuje. Robinson udowadnia, że to właśnie zasady i praca chronią nas przed zdziczeniem.
Książka porusza też problem samotności. Przez wiele lat bohater żyje w całkowitej izolacji. Cierpi tak bardzo, że rozmawia z papugą, aby usłyszeć jakikolwiek głos. Pojawienie się Piętaszka uświadamia mu, że relacja z drugim człowiekiem jest cenniejsza niż zgromadzony majątek.
Ponadczasowość
Przekaz powieści pozostaje bardzo aktualny. Każdy z nas może znaleźć się w sytuacji bez wyjścia. Historia Robinsona uczy, aby zawsze zaczynać od tego, co mamy pod ręką. Trzeba działać krok po kroku i nie czekać na cud.
Książka zmusza nas dzisiaj do trudnej refleksji. Robinson narzuca Piętaszkowi angielskie imię i uczy go swojego języka. Traktuje go jak ucznia i sługę, nie pytając o jego własną kulturę.
Taki sposób myślenia krzywdził przez wieki rdzennych mieszkańcówOsoba należąca do ludności pierwotnie zamieszkującej dany obszar, przed przybyciem osadników. wielu kontynentów. Czytając tę powieść współcześnie, widzimy dwie różne opowieści. Z jednej strony to piękna historia o sile ludzkiego charakteru. Z drugiej strony to przestroga przed poczuciem kulturowej wyższości.