Wiedźmin – Andrzej Sapkowski - motywy literackie

Motyw potwora

Strzyga, w którą zamieniła się królewna Adda, to tylko powierzchowne wcielenie zła w opowiadaniu. Sapkowski celowo zaciera granicę między krwiożerczą bestią a człowiekiem. Zmutowana dziewczynka działa pod wpływem ślepego instynktu, pozbawiona jakiejkolwiek świadomości moralnej. Prawdziwymi potworami okazują się ludzie. Król Foltest przez lata tolerował rzeź swoich poddanych, a dworzanie wykorzystywali potwora do własnych, politycznych intryg.

Źródłem samej klątwy był natomiast kazirodczy związek władcy z własną siostrą. Ten zabieg obnaża brutalną prawdę o świecie przedstawionym. Okrucieństwo wynikające z ludzkiej woli i wyrachowania niesie znacznie gorsze skutki niż zwierzęca natura strzygiW słowiańskich wierzeniach demon o dwóch sercach i duszach, żywiący się ludzką krwią..

Motyw odmieńca i wykluczenia

Geralt z Rivii to z definicji wyrzutek. Przeszedł mordercze Próby TrawBolesny proces mutacji organizmu, który przeżywało zaledwie kilku na dziesięciu chłopców szkolonych na wiedźminów., które bezpowrotnie zmieniły jego fizjologię i psychikę. Mieszkańcy Wyzimy traktują go z mieszaniną lęku, obrzydzenia i pogardy. Chętnie płacą mu za brudną robotę, ale natychmiast po jej wykonaniu zamykają przed nim drzwi.

Wiedźmin funkcjonuje jako klasyczny kozioł ofiarny. Społeczność akceptuje jego obecność wyłącznie w obliczu śmiertelnego zagrożenia. Gdy problem znika, powraca ostracyzmWykluczenie jednostki z życia społecznego przez daną grupę lub środowisko.. Ten mechanizm świetnie obrazuje los jednostek, które swoim wyglądem lub profesją wyłamują się z ogólnie przyjętych norm.

Motyw mniejszego zła

W świecie Sapkowskiego rzadko istnieje wyraźny podział na czerń i biel. Geralt staje przed trudnym dylematem: zabić zmutowaną królewnę czy podjąć ogromne ryzyko i spróbować zdjąć klątwę. Każda z tych dróg pociąga za sobą potencjalne ofiary i moralne koszty. Opcja idealnego, czystego dobra po prostu nie figuruje w wiedźmińskim kontrakcie.

Bohater musi poruszać się w szarej strefie, gdzie wybiera się jedynie między różnymi stopniami zła. Neutralność okazuje się mrzonką. Nawet bierność jest formą decyzji, która przynosi konkretne, często krwawe konsekwencje.

Motyw klątwy i odkupienia

Urok rzucony na Addę czerpie z najstarszych tradycji mitologicznych. Autor nadaje mu jednak bardzo brutalny, realistyczny wymiar. Klątwa stanowi bezpośrednią karę za kazirodczy grzech Foltesta, ale jej ciężar spada na niewinne dziecko.

Odkupienie nie ma tu nic wspólnego z patetycznym triumfem światłości nad mrokiem. Przywrócenie dziewczynce ludzkiej postaci to czysto techniczne naprawienie błędów popełnionych przez zdeprawowanych dorosłych. Sam Geralt również nie szuka duchowego oczyszczenia. Pełni rolę narzędzia – ryzykuje życie dla sakiewki pełnej orenówPodstawowa jednostka monetarna w Temerii, królestwie rządzonym przez Foltesta., a nie z potrzeby serca.

Motyw baśni i jej dekonstrukcji

Sapkowski bierze na warsztat klasyczny schemat opowieści o śpiącej królewnie i bezlitośnie go wywraca. Zamiast niewinnej panny mamy morderczą bestię rozszarpującą ludzi na strzępy. Zamiast lśniącego pałacu – gnijącą, pełną trupów kryptę. Rolę szlachetnego rycerza na białym koniu przejmuje cyniczny, opłacany z góry rzemieślnik.

Taka dekonstrukcjaZabieg literacki polegający na rozbiciu tradycyjnego motywu lub gatunku i nadaniu mu zupełnie nowych, często odwrotnych znaczeń. obnaża naiwność tradycyjnych bajek. Autor udowadnia, że proste podziały na dobrych i złych są niebezpiecznym uproszczeniem, które w brutalnej rzeczywistości prowadzi do zguby.

Motyw pieniądza i profesjonalizmu

Zabijanie potworów to dla Geralta po prostu sposób na przetrwanie. Ten pragmatyzm ostro odcina go od typowych herosów high fantasyPodgatunek fantastyki charakteryzujący się epickim rozmachem, wyraźnym podziałem na Dobro i Zło oraz magią jako naturalnym elementem świata., ratujących świat z poczucia honoru lub boskiego powołania. Wiedźmin nie stać na idealizm. Jeśli nie weźmie zlecenia, umrze z głodu.

Transakcyjny charakter jego działań mocno komplikuje ocenę postaci. Trudno nazwać go bezinteresownym wybawcą, skoro przed wejściem do krypty twardo negocjuje stawkę z królem. Sapkowski wykorzystuje ten motyw do rozprawy z romantycznym mitem bohatera gotowego na bezsensowne poświęcenie.

Motyw przyrody i świata przedstawionego

Przestrzeń w opowiadaniu jest duszna, błotnista i przesiąknięta zgnilizną. Stary zamek i krypta strzygi to miejsca fizycznego rozkładu, które idealnie odzwierciedlają moralny upadek rządzących nim ludzi. Przyroda została tu całkowicie zdesakralizowana. Brakuje w niej harmonii i piękna, dominuje mrok i brutalna walka o przetrwanie.

Ten surowy, niesprzyjający krajobraz potęguje pesymistyczny wydźwięk historii. Środowisko, w którym musi pracować Geralt, jest równie bezlitosne i zepsute jak potwory, na które poluje.