Wizyta starszej pani - Friedrich Dürrenmatt - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja rozgrywa się w Güllen - niegdyś kwitnącym mieście, które popadło w całkowitą ruinę. Mieszkańcy z niecierpliwością oczekują powrotu Klary Zachanassian, najbogatszej kobiety świata, która spędziła tu młodość. Liczą, że jej wizyta odmieni los miasta i uchroni je przed bankructwem. Klara przyjeżdża otoczona osobliwą świtą i ogłasza astronomiczną darowiznę: miliard dla Güllen. Stawia jednak jeden makabryczny warunek. Żąda śmierci Alfreda Illa, miejscowego sklepikarza. Przed laty Ill uwiódł ją, a gdy zaszła w ciążę, przekupił świadków, by fałszywie zeznali w sądzie na jego korzyść. Zhańbiona Klara musiała opuścić miasto, a jej dziecko wkrótce zmarło. Początkowo oburzeni mieszkańcy odrzucają tę propozycję, broniąc swojego sąsiada. Alfred Ill czuje się bezpieczny, wierząc w solidarność lokalnej społeczności. Wkrótce jednak dostrzega niepokojące sygnały. Ludzie masowo kupują droższe towary na kredyt, noszą nowe buty i zamawiają kosztowne alkohole. Miasto powoli, ale nieubłaganie przyzwyczaja się do myśli o morderstwie. Ill rozumie, że jego los jest przesądzony i po nieudanej próbie ucieczki akceptuje wyrok. Na zebraniu obywatelskim mieszkańcy jednogłośnie głosują za przyjęciem funduszy i zabijają sklepikarza. Oficjalna wersja dla prasy mówi o zawale serca ze wzruszenia. Klara wypłaca pieniądze, zabiera trumnę z ciałem dawnego kochanka i opuszcza Güllen.

Streszczenie szczegółowe

Akt I - Powrót Klary Zachanassian

Sztuka otwiera się obrazem GüllenFikcyjne miasteczko w Europie Środkowej; jego nazwa kojarzy się z niemieckim słowem „Gülle” oznaczającym gnojówkę. w głębokiej zapaści gospodarczej. Dworzec jest obdrapany, fabryki stoją, a mieszkańcy wegetują bez zajęcia. Czterech bezrobotnych mężczyzn reprezentuje całe miasto: zrezygnowanych, wyczerpanych i żyjących wyłącznie nadzieją na cud. Pociągi pospieszne przejeżdżają bez zatrzymania. Güllen nie jest już godne nawet krótkiego postoju.

Alfred Ill, szanowany sklepikarz i faworyt mieszkańców do stanowiska kolejnego burmistrza, opowiada zebranym o swojej dawnej miłości. Wychowywał się z Klarą, łączyło ich płomienne uczucie. Teraz Klara jest Zachanassian - wyszła za ormiańskiego miliardera i odziedziczyła potężne imperium finansowe. Burmistrz liczy, że Ill jako dawny przyjaciel najlepiej przekona ją do wsparcia zrujnowanego miasta.

Klara przyjeżdża z przytupem. Zatrzymuje luksusowy ekspres, po prostu ciągnąc za hamulec bezpieczeństwa. Jest starszą kobietą, porusza się o protezie, ale promieniuje chłodną, bezwzględną władzą. Towarzyszy jej groteskowa świtaOtoczenie Klary przypomina cyrk lub orszak śmierci; są w nim m.in. ślepcy, lokaje i kolejni mężowie traktowani jak przedmioty.: służący, lokaje niosący czarną trumnę, para ślepców oraz mąż numer siedem. Miasto wita ją z prowincjonalnym przepychem. Są przemówienia, kwiaty i fałszujący szkolny chór.

Klara chętnie wspomina młodość. Odwiedza ławkę, na której siadała z Illem, oraz las, w którym się całowali. Robi to jednak z dystansem człowieka, który już dawno temu zadecydował o cudzym losie. Podczas uroczystego obiadu ogłasza swój dar: miliard dla Güllen. Połowa dla kasy miejskiej, połowa do równego podziału między wszystkie rodziny. Burmistrz jest oszołomiony. Wybucha powszechna radość.

Wtedy pada warunek. Klara chce głowy Alfreda Illa. Spokojnie, bez cienia dramatyzmu, wyjaśnia powody swojej decyzji. Przed czterdziestu pięciu laty Ill wyparł się ojcostwa ich wspólnego dziecka. Przekupił dwóch świadków - Kobiego i LobiegoWłaściwie Jakob Hühnlein i Ludwig Sparr. Zostali odnalezieni przez Klarę, oślepieni i wykastrowani w ramach zemsty za fałszywe zeznania. - którzy w sądzie fałszywie zeznali, że spali z dziewczyną. Sąd uznał ją za kobietę lekkich obyczajów. Dziecko oddano do adopcji, gdzie wkrótce zmarło. Klara została wyrzucona z Güllen i trafiła do domu publicznegoKlara pracowała w lupanarze w Hamburgu, gdzie poznała swojego pierwszego męża, miliardera Zachanassiana.. Przez te wszystkie lata systematycznie skupowała akcje i fabryki w rodzinnym mieście, celowo doprowadzając je do bankructwa. Teraz żąda sprawiedliwości.

Burmistrz z godnością odrzuca makabryczną propozycję w imieniu humanizmu. Mieszkańcy biją brawo. Ill oddycha z ulgą, wierząc, że jest bezpieczny.

„Można kupić sprawiedliwość. Ja mogę sobie na nią pozwolić. Milion za Güllen. Miliard za Alfreda Illa.”

Akt II - Kredyt

Mija kilka tygodni. Ill nadal prowadzi swój sklep, ale coraz bardziej niepokoi go zachowanie sąsiadów. Klienci kupują towary, na które ich dotąd nie było stać: drogie papierosy, luksusowy koniak, masło zamiast margaryny. Wszyscy noszą nowe, żółte buty. Płacą „na kredyt”. Skąd ten kredyt? Nikt nie odpowiada wprost. Sklepikarz zaczyna rozumieć, że mieszkańcy mentalnie sięgnęli już po pieniądze Zachanassian. Ktoś będzie musiał za to zapłacić.

Przerażony Ill szuka ratunku. Idzie do burmistrza, ale ten traktuje go z góry i na biurku trzyma plany budowy nowego ratusza. Odwiedza policję. Komendant pije drogi alkohol, na stole leży nowy złoty ząb, a on sam sugeruje, że Ill cierpi na manię prześladowczą. Sklepikarz jedzie do kościoła. Pastor tłumaczy mu, że jest grzesznikiem i powinien szukać pocieszenia w modlitwie. Chwilę później rozlega się bicie nowych dzwonów, kupionych przez parafię. Duchowny w przypływie szczerości radzi Illowi uciekać.

Mężczyzna próbuje wsiąść do pociągu i opuścić miasto. Na peronie zbiera się jednak tłum mieszkańców. Zachowują się niby po przyjacielsku, życzą mu szerokiej drogi, ale tworzą szczelny kordon. Ill wie, że go nie wypuszczą. W ataku paniki rezygnuje z wyjazdu i osuwa się na kolana.

To moment przełomowy. Ill pojmuje, że nie ma ucieczki. Sąsiedzi, których znał całe życie, wydali już wyrok. Coraz bardziej ogarnia go dziwny, rezygnacyjny spokój. Przestaje walczyć i zaczyna patrzeć na siebie jak na ofiarę, która musi ponieść karę za dawne grzechy.

Klara tymczasem żyje własnym, niespiesznym rytmem. Zmienia mężów jak rękawiczki, poluje w lesie i przyjmuje gości. Czarna trumna cały czas stoi w jej apartamencie. Miliarderka wie, że czas działa na jej korzyść.

Miejscowy nauczycielReprezentuje w dramacie inteligencję i humanistyczne ideały, które ostatecznie przegrywają w starciu z siłą pieniądza., jeden z niewielu ludzi zachowujących resztki sumienia, próbuje nagłośnić sprawę. Chce opowiedzieć o wszystkim dziennikarzom, którzy zjechali do miasta. Szybko jednak ulega presji tłumu i własnej słabości. W powojennej Europie bajecznie bogata wdowa jest całkowicie nietykalna.

Akt III - Sprawiedliwość

Miasto przygotowuje się do ostatecznego zebrania. Mieszkańcy są elegancko ubrani, mają nowe garnitury i drogie dodatki. Żyją na poziomie, który zakłada, że miliard jest już na ich kontach. Psychologicznie morderstwo zostało dokonane - brakuje tylko fizycznej egzekucji.

Tuż przed zebraniem Ill rozmawia z żoną i dziećmi. Jego rodzina również uległa transformacji. Żona nosi drogie futro, córka uczy się francuskiego, a syn kupił samochód. Sklepikarz patrzy na nich bez pretensji. Rozumie, że stali się zakładnikami cudzej chciwości, dokładnie tak, jak on sam w młodości był zakładnikiem własnego tchórzostwa.

Na zebranie przybywa tłum dziennikarzy i operatorów kamer. Burmistrz prosi ich o opuszczenie sali, tłumacząc to wewnętrznym charakterem głosowania. Wszystko musi odbyć się bez świadków z zewnątrz. Mieszkańcy głosują. Za przyjęciem fundacji Zachanassian podnoszą ręce absolutnie wszyscy. Nikt nie wspomina głośno o warunku. Padają wielkie słowa o sprawiedliwości, historycznej odpowiedzialności i oczyszczeniu miasta ze zbrodni.

Ill nie protestujePostawa głównego bohatera w trzecim akcie przypomina antyczne fatum. Ill dojrzewa do wzięcia odpowiedzialności za swój dawny czyn i dobrowolnie przyjmuje karę.. Wstaje, gdy go wywołują, i mówi krótko, że podporządkuje się decyzji większości. Nie prosi o litość. Staje przed tłumem spokojnie, z pełną godnością.

Mieszkańcy tworzą ciasny krąg wokół sklepikarza. Gasną światła. Gdy znów się zapalają, Ill leży martwy. Miejscowy lekarz bez mrugnięcia okiem stwierdza zawał serca wywołany nadmiarem radości. Dziennikarze wracają do sali i fotografują moment wręczenia czeku przez burmistrza.

Klara podchodzi do martwego kochanka. Patrzy na niego przez długą chwilę, po czym stwierdza, że wreszcie odzyskała to, co do niej należało. Wręcza czek. Trumna z ciałem Illa zostaje zabrana na statek. Miliarderka spełnia swoją obietnicę - pochowa go w mauzoleum na CapriWłoska wyspa na Morzu Tyrreńskim, symbol luksusu i bogactwa. To tam Klara wybudowała mauzoleum dla Illa..

„Świat uczynił ze mnie nierządnicę, ja uczynię ze świata dom publiczny.”

Finał dramatu jest chłodny i precyzyjny jak bankowy rachunek. Güllen świętuje swój sukces. Powstają nowe budynki, szerokie drogi, a nad nowoczesnym dworcem świeci wielki neon. Chór mieszkańcówNawiązanie do tragedii antycznej. Chór w Güllen nie komentuje jednak moralnego upadku, lecz pieje hymny na cześć bogactwa i postępu. wychwala dobrobyt, potęgę pieniądza i świetlaną przyszłość. Gdzieś w tle czai się zbiorowy wyrzut sumienia, który wszyscy zdołali już skutecznie zagłuszyć.