Charakterystyka Alfreda Illa
Alfred Ill to główny bohater dramatu Friedricha Dürrenmatta, którego mroczna przeszłość staje się katalizatorem tragicznych wydarzeń w miasteczku Güllen. Szanowany obywatel i kandydat na burmistrza musi zmierzyć się z konsekwencjami zdrady, jakiej dopuścił się w młodości wobec Klary Zachanassian. Jego losy obnażają hipokryzję społeczeństwa, w którym moralność przegrywa w starciu z obietnicą ogromnego bogactwa.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Wizytówka bohatera
- Imię i nazwisko: Alfred Ill.
- Miejsce zamieszkania: Güllen, zubożałe miasteczko o wielkich tradycjach.
- Status społeczny: Właściciel niewielkiego sklepu spożywczego, mąż Matyldy, ojciec dwójki dzieci.
- Pozycja w społeczności: Najpopularniejszy obywatel, pewny kandydat na przyszłego burmistrza.
- Rola w utworze: Dawny kochanek Klary Zachanassian, a obecnie cel jej bezwzględnej zemsty i ofiara zbiorowego mordu.
Wygląd i cechy zewnętrzne
Ill to mężczyzna po sześćdziesiątce, zniszczony szarą codziennością prowincjonalnego życia. Dürrenmatt celowo nie poświęca uwagi jego fizjonomii, czyniąc z niego postać do bólu przeciętną. Ten brak znaków szczególnych ma głęboki sens. Zbrodniarz nie przypomina potwora z koszmarów. To zwykły, siwiejący sąsiad w znoszonym ubraniu, który przez dekady skutecznie ukrywał swoją winę pod maską jowialnego sklepikarza.
Portret psychologiczny
Naiwny optymista
Początkowo Ill żyje w iluzji. Wierzy, że czas wymazał jego dawne grzechy. Kiedy dowiaduje się o przyjeździe miliarderki, sam przejmuje inicjatywę. Organizuje powitanie i chętnie pełni rolę pośrednika między władzami a dawną ukochaną. Ta naiwność wynika z jego głębokiego zakorzenienia w konformizmiePostawa polegająca na bezkrytycznym podporządkowaniu się normom, wartościom i poglądom uznawanym przez daną grupę społeczną.. Ill uważa, że skoro miasteczko zapomniało o jego podłości, to Klara również kieruje się wyłącznie sentymentem.
Wyrachowany egoista
Historia z młodości obnaża jego prawdziwą naturę. Kiedy Klara zaszła w ciążę, Ill nie uniósł ciężaru odpowiedzialności. Zamiast tego przekupił dwóch świadków litrem wódki, by zeznali w sądzie, że spali z dziewczyną. Zniszczył jej życie z czystej kalkulacji. Wybrał małżeństwo z Matyldą, ponieważ posiadała ona sklep, który gwarantował mu stabilizację. Zdrada nie była chwilowym błędem, lecz przemyślaną strategią przetrwania.
Przebudzony więzień własnego strachu
Prawdziwy charakter Illa ujawnia się w obliczu zagrożenia. Kiedy mieszkańcy Güllen zaczynają masowo kupować na kredyt nowe futra i żółte buty, bohater dostrzega pętlę zaciskającą się na jego szyi. Napięcie rośnie z każdym dniem. Próba ucieczki pociągiem to moment kulminacyjny jego przerażenia. Tłum życzliwych sąsiadów otacza go na peronie. Nikt go nie dotyka, nikt nie grozi, a jednak Ill paraliżuje strach. Rozumie, że stał się zwierzyną łowną w klatce bez wyjścia.
Dürrenmatt mistrzowsko operuje groteskąKategoria estetyczna łącząca w jednym dziele elementy sprzeczne, np. komizm z tragizmem, absurd z realizmem.. Żółte buty, które masowo kupują mieszkańcy Güllen, to z pozoru niewinny, komiczny rekwizyt. W rzeczywistości stają się one makabrycznym symbolem wyroku śmierci wydanego na Illa.
Człowiek odzyskujący godność
W finale sztuki Ill zaskakuje. Przestaje walczyć, nie błaga o litość, odrzuca propozycję samobójstwa podsuniętą przez burmistrza. Na zebraniu gminy, gdy zapada ostateczny wyrok, zachowuje spokój.
To musi tak być.
Wypowiada te słowa, akceptując swój los. Ta bierna postawa nie jest wynikiem załamania nerwowego. To świadome wzięcie na siebie odpowiedzialności za grzechy młodości. Zgadzając się na śmierć, Ill paradoksalnie odzyskuje utracone człowieczeństwo.
Ewolucja bohatera
Alfred Ill przechodzi jedną z najciekawszych przemian w literaturze współczesnej. Jego droga prowadzi od bezrefleksyjnego, zadowolonego z siebie sklepikarza do człowieka w pełni świadomego swojej winy. Początkowa energia i optymizm gasną w miarę rosnącej izolacji. Scena na dworcu stanowi punkt zwrotny. Ill przestaje okłamywać samego siebie. Nie staje się nagle krystalicznie czystym bohaterem tragicznymPostać z góry skazana na klęskę, której działania, niezależnie od intencji, prowadzą do katastrofy., który wygłasza wzniosłe monologi. Jego przemiana jest cicha i wewnętrzna. Zrozumienie mechanizmów rządzących tłumem pozwala mu spojrzeć prawdzie w oczy. Wie, że zginie, ponieważ sam kiedyś wycenił życie drugiego człowieka na litr wódki. Teraz społeczność wyceniła jego życie na miliard.
Ocena postaci
Uważam, że Alfred Ill to postać głęboko tragiczna, choć pozbawiona antycznego patosuKategoria estetyczna polegająca na ukazywaniu zjawisk o wielkim znaczeniu w sposób podniosły i uroczysty, charakterystyczna dla tragedii greckiej.. Trudno go polubić na początku sztuki. Jego tchórzostwo budzi niesmak. Jednak w miarę rozwoju akcji moje uczucia wobec niego ulegają zmianie. Kiedy całe miasteczko ulega korupcji, a dawni przyjaciele z zimną krwią planują morderstwo, Ill staje się jedynym człowiekiem, który zachowuje moralną trzeźwość. Moim zdaniem Dürrenmatt stworzył bohatera, który zmusza nas do niewygodnych pytań. Czy w obliczu ogromnych pieniędzy zachowalibyśmy się inaczej niż mieszkańcy Güllen? Ill zapłacił najwyższą cenę za błędy młodości, ale ostatecznie to on, a nie jego oprawcy, odniósł moralne zwycięstwo.