Geneza „Ziemi planety ludzi”
„Ziemia, planeta ludzi” to literacki zapis autentycznych doświadczeń lotniczych Antoine’a de Saint-Exupéry’ego z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Utwór powstał jako podsumowanie wieloletniej pracy autora na pionierskich szlakach pocztowych oraz jego dramatycznych wypadków na pustyni i w górach. Książka wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom gatunkowym, łącząc w sobie cechy reportażu, pamiętnika i traktatu filozoficznego.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Doświadczenie lotnicze jako fundament dzieła
Antoine de Saint-Exupéry, nazywany przez przyjaciół „Saint Exem”, swój pierwszy lot przeżył jako dwunastolatek. Prawdziwa kariera zaczęła się jednak dziewięć lat później w 2. Regimencie Lotnictwa w Strasburgu. Po zdobyciu dyplomów pilota cywilnego i wojskowego, w 1926 roku rozpoczął pracę w Towarzystwie LatécoèreFrancuskie przedsiębiorstwo lotnicze, pionier w przewozie poczty na trasach między Europą, Afryką i Ameryką Południową.. Latał na trasie Tuluza – Casablanca. W kolejnych latach pełnił funkcję kierownika bazy lotniczej Cap-Juby w Maroku oraz dyrektora Argentyńskiej Poczty Lotniczej w Buenos Aires.
Pracował również w dziale propagandy Air-France. Do historii przeszły jego brawurowe i niebezpieczne loty. Próba pobicia rekordu na trasie Paryż – Sajgon zakończyła się awaryjnym lądowaniem i walką o przetrwanie na Pustyni Libijskiej. Z kolei w 1938 roku pisarz próbował jako pierwszy pokonać trasę z Nowego Jorku na Ziemię Ognistą, co przerwał groźny wypadek w Gwatemali. Wszystkie te graniczne doświadczenia stały się bezpośrednim materiałem do napisania książki.
Dzieło Saint-Exupéry’ego jest odbiciem jego życia, jego doświadczenia na szlakach lotniczych, gdzie samolot był dlań „narzędziem analizy”. Nie ma w nim miejsca na analizy psychologiczne. Jest zwięzłe, skonstruowane z samych spraw węzłowych i ostatecznych. A te dzieją się w konkretnych czasach, trzydziestych latach tego wieku, w konkretnej przestrzeni, na planecie oznaczonej światłami aeroportów.
Tak o procesie twórczym pisze Zbigniew Bieńkowski w posłowiu do polskiego wydania książki.
Publikacja, nagrody i hołd dla przyjaciela
Oryginalne wydanie Terre des Hommes ukazało się w 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej. Książka składa się z ośmiu odrębnych, zatytułowanych części, które łączą się w spójną całość. Jeszcze w roku premiery utwór zdobył prestiżową nagrodę Grand Prix du RomanJedna z najważniejszych francuskich nagród literackich, przyznawana corocznie przez Akademię Francuską za wybitną powieść..
Lata 20. i 30. XX wieku to epoka pionierów lotnictwa. Piloci tacy jak Saint-Exupéry latali w otwartych kabinach, bez zaawansowanych przyrządów nawigacyjnych, polegając na kompasie, mapie i ukształtowaniu terenu. Każdy lot pocztowy nad Andami czy Saharą wiązał się z ogromnym ryzykiem utraty życia.
Autor zadedykował swoje dzieło Henriemu Guillaumetowi. Był to jego bliski przyjaciel z czasów pracy w lotnictwie pocztowym. Czytelnik poznaje tę postać na pierwszych stronach utworu, gdy Guillaumet udziela młodemu „Saint Exowi” bezcennych rad przed dziewiczym lotem do Casablanki. Później ten sam pilot staje się bohaterem jednej z najbardziej poruszających opowieści w książce – relacji z jego cudem przeżytej katastrofy w ośnieżonych Andach.
Gatunkowy tygiel
„Ziemia, planeta ludzi” wymyka się szkolnym definicjom. Tekst łączy w sobie elementy powieści, esejuForma literacka o swobodnej kompozycji, w której autor dzieli się swoimi subiektywnymi refleksjami na dany temat., pamiętnika i reportażuGatunek publicystyczno-literacki opierający się na autentycznych wydarzeniach, których autor był świadkiem lub uczestnikiem.. Przechodzi płynnie od suchej relacji z lotu do głębokiego traktatu filozoficznego. Saint-Exupéry stawia w centrum relację człowieka z maszyną i naturą.
O sile i uniwersalności tego przekazu świadczy odbiór dzieła na świecie. Magazyn „Outside” uznał „Ziemię, planetę ludzi” za najlepszą książkę przygodową w historii. Z kolei „National Geographic Adventure” umieścił ją na trzecim miejscu listy stu największych dzieł o tematyce podróżniczej i eksploracyjnej.