Imię róży – Umberto Eco - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja rozgrywa się w 1327 roku w zamożnym opactwie w północnych Włoszech. Wilhelm z Baskerville oraz jego młody uczeń Adso z Melku przybywają na miejsce, by wziąć udział w debacie teologicznej. Zanim jednak dysputa się rozpocznie, opat prosi Wilhelma o zbadanie tajemniczej śmierci jednego z mnichów. Szybko okazuje się, że to dopiero początek makabrycznej serii morderstw. Kolejne ofiary giną w okolicznościach przypominających plagi z Apokalipsy św. JanaOstatnia księga Nowego Testamentu, zawierająca prorocze wizje końca świata i Sądu Ostatecznego.. Wilhelm, wykorzystując swój wybitny zmysł dedukcji, odkrywa, że rozwiązanie zagadki kryje się w niedostępnej, zbudowanej na planie labiryntu bibliotece. Prawdziwym motywem zbrodni jest chęć ukrycia jedynego ocalałego egzemplarza drugiego tomu „Poetyki” Arystotelesa. Księga ta poświęcona jest komedii, a ślepy mnich Jorge z Burgos uważa ją za śmiertelne zagrożenie dla wiary. Starzec nasączył karty trucizną, by każdy czytelnik przypłacił lekturę życiem. W kulminacyjnym momencie Wilhelm i Adso docierają do tajnej komnaty, gdzie dochodzi do konfrontacji z fanatykiem. Jorge niszczy dzieło i wznieca pożar, który doszczętnie trawi całe opactwo. Adso, wspominając te wydarzenia u schyłku życia, dochodzi do wniosku, że po dawnym świecie pozostały mu jedynie puste nazwy.

Streszczenie szczegółowe

Prolog: Rękopis znaleziony - nim wszystko się zaczęło

Umberto Eco otwiera powieść kunsztownym gestem. Fikcyjny wydawca twierdzi, że trzyma w rękach XIX-wieczny druk. Ma to być tłumaczenie XVII-wiecznej kopii łacińskiego oryginału spisanego przez Adsa z Melku. Nakładanie się warstw fikcji sygnalizuje temat powracający w całej historii: każdy tekst jest odczytaniem innego tekstu, a prawda zawsze chowa się za następną zasłoną.

Adso jako osiemdziesięcioletni mnich patrzy wstecz na wydarzenia sprzed pół wieku. Pisze w świadomości, że opactwo już nie istnieje. Większość uczestników tamtych dni dawno nie żyje, a on sam wkrótce umrze. Ton dystansu i melancholii towarzyszy całej narracji. Historia jest opowiedziana przez człowieka, który wie, jak się skończy, ale wciąż szuka jej ostatecznego sensu.

Dzień pierwszy: Przybycie i pierwsza śmierć

Rano - wjazd do opactwa

Wilhelm z Baskerville i Adso docierają do opactwa konno, przedzierając się przez górski śnieg. Już na podjeździe Wilhelm imponuje Adsowi dedukcją. Na podstawie odciśniętych śladów kopyt, połamanych gałęzi i kilku okruchów owsa potrafi opisać zaginionego konia opata. Zna jego wygląd, imię i kierunek ucieczki, zanim ktokolwiek zdąży mu o tym powiedzieć. Wilhelm myśli znakami. Czyta ślady jak zdania.

Opat Abbon przyjmuje gości z wyraźną rezerwą. Opowiada, że mnich Adelmo z Otranto zginął, spadając z wieży. Był to młody i utalentowany iluminatorArtysta zajmujący się zdobieniem średniowiecznych rękopisów malaturą, inicjałami i miniaturami. ksiąg. Oficjalna wersja zakłada samobójstwo albo nieszczęśliwy wypadek. Opat prosi Wilhelma, by zbadał sprawę maksymalnie dyskretnie. Za kilka dni mają przybyć legaci papieża Jana XXII, a gospodarz za wszelką cenę chce uniknąć skandalu. Wilhelm przyjmuje zlecenie.

Popołudnie - skryptorium i biblioteka

Adso i Wilhelm zwiedzają opactwo. SkryptoriumŚredniowieczne pomieszczenie klasztorne przeznaczone do ręcznego przepisywania ksiąg. pełne jest mnichów kopiujących teksty. Każdy ma swoje miejsce, swoje zadanie i swoje milczenie. Na górze budynku, za solidnymi drzwiami, mieści się biblioteka. Nikt z zewnątrz nie może tam wchodzić. Dostęp mają tylko bibliotekarz Malachiasz i jego pomocnik Berengar. Wilhelm natychmiast zaczyna planować, jak obejść ten zakaz.

Bohaterowie poznają kilku najważniejszych mnichów. Jorge z Burgos to ślepy starzec o fanatycznej powadze, wygłaszający kazania przeciwko śmiechowi. Wenancjusz z Salvemec jest tłumaczem greki, człowiekiem ciekawym świata. Berengar z Arundel, pomocnik bibliotekarza, zachowuje się nerwowo, a poczucie winy ma wypisane na twarzy. Zmarły Adelmo zaczyna nabierać kształtu przez opisy innych braci. Interesował się komizmem i groteskową ikonografią.

Noc - labirynt

Pierwszą noc Wilhelm i Adso spędzają na próbie dostania się do biblioteki. Udaje im się wejść od tyłu. Wędrują przez labiryntowe komnaty, całkowicie dezorientowani przez lustrzane odbicia, zamknięte przejścia i dziwne napisy. Wychodzą bez rozwiązania zagadki przestrzeni, ale z mapą, którą Wilhelm zaczyna kreślić z pamięci.

Dzień drugi: Wenancjusz i krew w kadzi

Jutrznia i rano

Nad ranem, tuż przed JutrzniąPoranna modlitwa w liturgii godzin, odmawiana przez mnichów przed wschodem słońca., odkryto ciało Wenancjusza z Salvemec. Leży twarzą w dół w kadzi ze świńską krwią przy kuchni. Zginął w nocy. Ktoś go tam wciągnął lub sam dotarł na miejsce już martwy. Wilhelm dokładnie bada ciało. Zauważa na palcach ofiary ślady atramentu i ciemną substancję pod paznokciami.

Śmierć Wenancjusza diametralnie zmienia charakter śledztwa. Adelmo mógł zginąć przez przypadek, ale Wenancjusz został zamordowany. Wilhelm zaczyna pytać, co tłumacz robił poprzedniego wieczoru i jakie księgi czytał. Powoli wypływa nowy wątek. Wenancjusz miał dostęp do pewnego greckiego tekstu, który przyciągnął jego uwagę ze względu na unikalne tłumaczenie.

Rozmowa z Jorge

Wilhelm prowokuje Jorge do rozmowy o śmiechu. Powołuje się na Arystotelesa, który uważał komedię za wartościową sztukę. Jorge reaguje gwałtownie. Twierdzi, że śmiech jest diabelski, rozluźnia powagę potrzebną do zbawienia i podważa hierarchię. Wilhelm spokojnie kontruje, że Chrystus też mógł się śmiać. Jorge ucina dyskusję argumentem, że nie ma żadnego zapisu potwierdzającego śmiech Zbawiciela. Ta rozmowa to filozofyczny rdzeń całej powieści. To spór o to, czy śmiech może być narzędziem prawdy, czy zawsze pozostaje bronią przeciwko sacrum.

Dzień trzeci: Zaginiona księga i ślad w labiryncie

Wilhelm rekonstruuje ostatnie godziny Wenancjusza. Tłumacz miał dostać od Berengara wskazówkę dotyczącą tajemniczej księgi ukrytej w bibliotece. W zamian obiecał nie ujawniać intymnej relacji łączącej go z pomocnikiem bibliotekarza. Berengar zachowuje się coraz bardziej podejrzanie, unika pytań i plącze się w zeznaniach.

Adso przeżywa w tym czasie własną, głęboko osobistą historię. W klasztornej kuchni dochodzi do przypadkowego spotkania miłosnego z wiejską dziewczyną. Adso nigdy nie pozna jej imienia. Scena ta jest napisana językiem Pieśni nad pieśniamiKsięga Starego Testamentu o charakterze poematu miłosnego, często interpretowana alegorycznie.. Eco mistrzowsko splata erotykę z mistyką, a ciało z Pismem. Adso jako starzec powraca do tego wspomnienia z niesłabnącym bólem. Była to jedyna kobieta w jego życiu.

Dzień czwarty: Śmierć Berengara

Berengar z Arundel znika bez śladu. Wkrótce odnajduje się martwy w łaźni. Został utopiony, ale na jego palcach widać te same czarne ślady co u Wenancjusza. Wzorzec zbrodni staje się wyraźny. Wilhelm zestawia ofiary. Adelmo był iluminatorem zainteresowanym groteską. Wenancjusz badał teorię komedii. Berengar miał dostęp do zakazanych zbiorów. Każdy z nich miał kontakt z tą samą księgą.

Do opactwa przybywa Bernard Gui. To papieski inkwizytorUrzędnik kościelny wyznaczony przez papieża do tropienia, sądzenia i karania heretyków., stary znajomy Wilhelma i jego całkowite ideowe przeciwieństwo. Bernard nie szuka prawdy, szuka winnych. Jego metoda to tortura i szybki wyrok, a nie dowód i logiczne rozumowanie. Obecność inkwizytora drastycznie komplikuje śledztwo. Opat coraz bardziej woli mieć kozła ofiarnego, niż zrozumieć mechanizm zbrodni.

Dzień piąty: Synagoga Szatana i fałszywy winny

Ginie Severyn z Sant'Emmerano. Ten klasztorny ziołolecznikOsoba zajmująca się uprawą i przygotowywaniem leków z ziół, w średniowieczu często pełniąca rolę lekarza. wcześniej znalazł tajemniczą księgę i ukrył ją w swojej izbie. Zabił go bibliotekarz Malachiasz, by odzyskać wolumin. Zrobił to na polecenie kogoś, komu ufał bezgranicznie. Malachiasz nawet nie rozumiał, czego szuka. Był po prostu ślepo posłuszny.

Bernard Gui aresztuje kilku mnichów i wiejskich prostaczków pod zarzutem herezjiPogląd religijny sprzeczny z oficjalną dogmatyką Kościoła, surowo tępiony w średniowieczu. i czarów. Wśród zatrzymanych jest dziewczyna, z którą Adso spędził noc. Zostaje błyskawicznie skazana. Adso jest roztrzęsiony, ale całkowicie bezsilny. Wilhelm z goryczą obserwuje, jak machina inkwizycji miele niewinnych ludzi, podczas gdy prawdziwy morderca wciąż chodzi na wolności.

Dzień szósty: Śmierć Malachiasza i rozwiązanie labiryntu

Malachiasz umiera podczas nieszporówWieczorne nabożeństwo w Kościele katolickim, część codziennej liturgii godzin.. Pada przy ołtarzu, a jego palce są czarne. Zabił go ten sam mechanizm co poprzednie ofiary. Wilhelm w końcu rozumie działanie morderczej pułapki. Ktokolwiek otwierał zakazany wolumin, machinalnie zwilżał palec śliną, by odwracać oporne strony. W ten sposób połykał truciznę naniesioną na papier.

Wilhelm i Adso po raz kolejny wchodzą do biblioteki. Tym razem mają przygotowaną mapę i rozwiązaną zagadkę liter YSMAEL PHETEON ARKITAT. Okazują się one anagramami nazw krain i części labiryntu. Docierają do finis Africae – ostatniej, ukrytej komnaty. Wejście do niej maskuje lustrzana ściana uruchamiana przez sekretny mechanizm.

Noc szóstego dnia: Konfrontacja i pożar

W finis Africae czeka Jorge. Jest spokojny, niemal uradowany. Trzyma w rękach księgę. To druga część „Poetyki” Arystotelesa, traktująca o komedii, od wieków uważana za zaginioną.

Jorge wyjaśnia swoją logikę bez cienia skruchy. Gdyby świat dowiedział się, że Arystoteles – absolutny autorytet scholastykiŚredniowieczny kierunek filozoficzny dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów religijnych. – wychwalał śmiech jako szlachetne narzędzie poznania, cały porządek runąłby. Ludzie śmieliby się ze śmierci, z grzechu i z samego Boga. Śmiech zabija strach, a według starca to właśnie strach jest fundamentem wiary.

Wilhelm stanowczo protestuje. Przekonuje, że to miłość powinna być podstawą wiary. Jorge go nie słucha. Zaczyna wyrywać strony i połykać je. Niszczy dowód swego istnienia i swoje zbrodnie jednocześnie. Podczas szamotaniny przewraca jedną z lamp. Ogień błyskawicznie zajmuje pergaminyMateriał pisarski wyrabiany ze specjalnie wyprawionych skór zwierzęcych, używany przed upowszechnieniem się papieru.. Suche rękopisy płoną, a labirynt zamienia się w gigantyczny piec. Wilhelm i Adso próbują ratować bezcenne zbiory, ale ostatecznie ratują tylko własne życie. Jorge ginie w płomieniach razem z całym dorobkiem biblioteki.

Pożar trwa trzy dni. Żywioł pochłania skryptorium, kościół i wszystkie zabudowania. Mnisi rozchodzą się w różne strony świata, a opat ginie pod gruzami. Bernard Gui uprowadza swych więźniów. Niewinna dziewczyna zostaje spalona na stosie w dolinie. Adso i Wilhelm odchodzą w ciężkim milczeniu.

Epilog: Imię bez róży

Wilhelm jest całkowicie złamany. Mówi Adsowi coś, co brzmi jak ostateczne wyznanie klęski. Znalazł rozwiązanie, ale nie dzięki poprawnej dedukcji. Dotarł do prawdy, ponieważ błądził właściwymi błędami. Wzorzec, który odkrył, opierał się na Apokalipsie, ale nikt go tak nie zaplanował. Jorge po prostu zabijał kolejnych braci, którzy dotarli za blisko tajemnicy. Wilhelm szukał logicznego porządku, a ten okazał się jedynie iluzją nałożoną na chaos.

„Być może zadaniem tego, kto kocha ludzi, jest sprawić, by się śmiali z prawdy, sprawić, by prawda się śmiała, bo jedyną prawdą jest nauczyć się wyzwalać od szaleńczej namiętności do prawdy.”

Adso jako starzec wraca po latach w okolice spalonego opactwa. Przeszukuje gruzy i zbiera ocalałe fragmenty ksiąg. Znajduje strzępy pergaminów z urwanymi zdaniami, słowa bez kontekstu i tytuły bez treści. Z tych żałosnych szczątków układa własną bibliotekę ruin. Ostatnie zdanie powieści, zapisane po łacinie, brzmi: stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus. Dawna róża trwa tylko w imieniu, mamy tylko nagie imiona. Znaki przeżyły rzeczy, które oznaczały. To jedyne, co zostaje na końcu.