Przemiany w twórczości Jana Kasprowicza
Twórczość Jana Kasprowicza dzieli się na trzy wyraźne etapy, odzwierciedlające jego ewolucję światopoglądową i artystyczną. Poeta przeszedł drogę od naturalizmu i zaangażowania społecznego, przez dekadencki bunt przeciwko Bogu, aż po ostateczne wyciszenie. W końcowej fazie życia odnalazł spokój w filozofii franciszkańskiej i harmonii z tatrzańską przyrodą.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Pierwszy okres twórczości: Rzecznik skrzywdzonych
W początkowej fazie twórczości Kasprowicz skupiał się na problematyce społecznej. Wynikało to bezpośrednio z jego chłopskiego pochodzenia. Poeta opisywał biedę, wyzysk i trudne położenie mieszkańców wsi. Posługiwał się przy tym poetyką naturalizmuKierunek literacki ukazujący rzeczywistość w sposób brutalny, fotograficzny, często skupiający się na brzydocie i nędzy.. Z tego czasu pochodzi słynny cykl sonetów Z chałupy oraz wiersz W chałupie.
Przełom modernistyczny: Bunt i katastrofizm
Rok 1898 przyniósł radykalną zmianę. Wydanie tomiku Krzak dzikiej róży zapoczątkowało drugi etap twórczości Kasprowicza. Poeta porzucił rolę społecznika na rzecz postawy typowej dla dekadentyzmuNurt w kulturze przełomu XIX i XX wieku, charakteryzujący się poczuciem schyłku, bezsensu istnienia i apatią..
Dawne współczucie dla ludu zastąpiła niechęć wybitnej jednostki do tłumu. Kasprowicz odszedł od naturalizmu. Zaczął eksperymentować z symbolizmem i ekspresjonizmem. Najwybitniejszym osiągnięciem tego okresu są Hymny. Twórca wyraża w nich skrajny katastrofizm i otwarcie buntuje się przeciwko Bogu, obwiniając Go za zło na świecie.
Hymny Kasprowicza to jeden z najlepszych przykładów polskiego ekspresjonizmu. Poeta stosuje w nich wiersz wolny, ostre kontrasty i drastyczne obrazy, aby oddać przerażenie człowieka w obliczu końca świata.
Postawa franciszkańska: Zgoda ze światem
Ostatni etap twórczości to czas wyciszenia i wewnętrznej harmonii. Zbliżający się do kresu życia artysta porzucił prometejski bunt. Zamiast tego przyjął postawę franciszkańskąPostawa życiowa oparta na radosnej wierze, miłości do ludzi i przyrody oraz dobrowolnym ubóstwie, wywodząca się od św. Franciszka z Asyżu..
Nowy światopogląd najpełniej oddaje tomik Księga ubogich. Kasprowicz godzi się z Bogiem, pochwala proste życie i zachwyca się pięknem przyrody. Głosi kult zwykłego człowieka i jego życiowej mądrości. W tym czasie poeta osiada w Poroninie. Z tego pełnego spokoju okresu pochodzą zbiory:
- Hymn św. Franciszka z Asyżu
- Chwile
- Księga ubogich
- Mój świat