Plan wydarzeń
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 6 min
Jean Valjean trafia na galery
Ubogi robotnik Jean Valjean zostaje skazany na pięć lat ciężkich robót za kradzież bochenka chleba dla głodującej rodziny siostry. Kolejne próby ucieczki wydłużają jego wyrok do dziewiętnastu lat spędzonych na galerach.
Wyjście z Tulonu i noc u biskupa Myriela
W 1815 roku Valjean opuszcza więzienie z żółtym paszportem skazańca. Jest odpychany przez wszystkich gospodarzy, aż w końcu przyjmuje go biskup Digne, Charles-François Myriel, oferując mu kolację i nocleg.
Valjean kradnie srebrne świeczniki i zostaje ułaskawiony
Nocą Valjean okrada biskupa ze srebrnych sztućców. Gdy żandarmeria go schwytuje, Myriel twierdzi, że to podarunek, i oddaje mu również srebrne świeczniki. Ten akt miłosierdzia całkowicie zmienia życie byłego więźnia.
Kradzież monety i wewnętrzne przebudzenie
Wkrótce po spotkaniu z biskupem Valjean odruchowo przydeptuje monetę małego Sabaudczyka, Petit Gervaisa. Chwilę później ogarnia go gwałtowny wstyd, co pieczętuje jego decyzję o moralnej przemianie.
Valjean jako pan Madeleine
Pod przybranym nazwiskiem Valjean zakłada fabrykę i błyskawicznie wzbogaca miasto. Zostaje burmistrzem Montreuil-sur-Mer, zdobywając powszechny szacunek mieszkańców.
Fantyna przybywa do Montreuil
Młoda, samotna matka Fantyna ukrywa fakt posiadania nieślubnej córki, Kozety. Podejmuje pracę w fabryce Madeleine'a, by opłacać utrzymanie dziecka u rodziny Thénardierów w Montfermeil.
Fantyna zepchnięta na dno
Gdy robotnice odkrywają sekret Fantyny, dozorczyni zwalnia ją bez wiedzy burmistrza. Kobieta popada w długi, sprzedaje włosy, zęby, a ostatecznie zostaje prostytutką, by utrzymać córkę.
Aresztowanie Fantyny
Inspektor Javert aresztuje Fantynę po tym, jak w akcie desperacji odpycha ona natrętnego mieszczanina. Madeleine wymusza jej zwolnienie, ale kobieta jest już śmiertelnie chora na gruźlicę.
Valjean ujawnia swoją tożsamość
Inny mężczyzna zostaje omyłkowo zidentyfikowany jako poszukiwany galernik. Madeleine, po dramatycznej walce wewnętrznej, publicznie przyznaje się do swojej przeszłości przed sądem w Arras, ratując niewinnego człowieka.
Śmierć Fantyny
Javert wkracza do szpitalnej sali, by aresztować Valjeana. Wstrząśnięta tym widokiem Fantyna umiera, nie doczekawszy powrotu córki.
Valjean odbiera Kozetę
Po brawurowej ucieczce z więzienia Valjean dociera do Montfermeil. Wykupuje małą Kozetę od wyzyskujących ją Thénardierów i nocą opuszcza wieś.
Ucieczka przez mury klasztoru
Ścigany przez Javerta w Paryżu, Valjean ukrywa się z dziewczynką w klasztorze Petit-Picpus. Przez kilka lat żyją tam w bezpiecznym odosobnieniu pod opieką ogrodnika Faucheleventa.
Przeprowadzka do miasta
Opuściwszy klasztor, ojciec i przybrana córka zamieszkują w kamienicy przy ulicy Plumet. Żyją skromnie, unikając rozgłosu.
Mariusz odkrywa prawdę o ojcu
Młody student prawa, wychowany przez rojalistycznego dziadka Gillenormanda, dowiaduje się prawdy o swoim ojcu. Pułkownik Pontmercy był oficerem napoleońskim i człowiekiem honoru, co całkowicie zmienia światopogląd Mariusza.
Mariusz poznaje Przyjaciół ABC
Zafascynowany ideami wolnościowymi student zbliża się do grupy młodych republikanów. Pod wodzą Enjolrasa Przyjaciele ABC szykują się do zbrojnego oporu przeciwko władzy.
Miłość w Ogrodzie Luksemburskim
Podczas spacerów Mariusz wielokrotnie widuje Kozetę i Valjeana. Z czasem między młodymi rodzi się głębokie, początkowo bezsłowne uczucie.
Thénardierowie w nędzy
Zbankrutowany gospodarz Thénardier ukrywa się pod nazwiskiem Jondrette. Mieszka z rodziną, w tym z córką Éponine i synem Gawroszem, w nędznej kamienicy Gorbeau, tuż obok pokoju Mariusza.
Zasadzka na Valjeana
Thénardier zastawia pułapkę w kamienicy, licząc na okup. Ostrzeżony przez Éponine Mariusz alarmuje policję. Javert rozbija bandę, ale Valjean zdążył niepostrzeżenie zniknąć.
Wyznanie miłości
W ogrodzie przy ulicy Plumet Mariusz i Kozeta spotykają się potajemnie. Valjean z niepokojem obserwuje sytuację, przeczuwając utratę jedynej bliskiej osoby.
Śmierć generała Lamarque'a
Pogrzeb popularnego dowódcy staje się pretekstem do wybuchu walk ulicznych. Grupy republikanów i ubodzy paryżanie budują barykady w centrum miasta.
Éponine ginie na barykadzie
Zakochana w Mariuszu Éponine Thénardier w przebraniu chłopca dociera na barykadę. Zasłania Mariusza własnym ciałem przed kulą i umiera w jego ramionach, oddając mu wcześniej list od Kozety.
Gawrosz na barykadzie
Dziecko ulicy, Gawrosz, z dziarską odwagą wspiera powstańców przy ulicy de la Chanvrerie. Staje się symbolem nieustraszonego ludu Paryża.
Valjean ocala Javerta
Były galernik dociera na barykadę. Zamiast rozstrzelać pojmanego szpiega Javerta, wyprowadza go w bezpieczne miejsce i uwalnia, wybierając miłosierdzie nad zemstę.
Śmierć Gawrosza
Chłopiec wychodzi poza barykadę, by zbierać ładunki z ciał poległych żołnierzy. Ginie od kul wojska, a jego śmierć wstrząsa obrońcami.
Ucieczka kanałami
Gdy powstanie zostaje krwawo stłumione, Valjean bierze ciężko rannego Mariusza na ramiona. Ucieka labiryntem paryskich kanałów, ratując chłopaka za cenę własnego bezpieczeństwa.
Javert rzuca się do Sekwany
Przy wyjściu z kanałów Valjean wpada na Javerta. Inspektor puszcza go wolno. Rozdarty między obowiązkiem a wdzięcznością, nie potrafi pogodzić tych dwóch porządków i popełnia samobójstwo.
Mariusz poślubia Kozetę
Wyleczony w domu dziadka Gillenormanda Mariusz oświadcza się Kozecie. Wesele odbywa się w radosnej atmosferze, a Valjean wyjawia zięciowi swoją kryminalną przeszłość.
Odsunięcie Valjeana
Wstrząśnięty wyznaniem teścia Mariusz ogranicza jego kontakty z Kozetą. Nie rozumiejąc pełnej prawdy, skazuje starego człowieka na samotność i przyspiesza jego śmierć.
Thénardier ujawnia prawdę
Chcąc wyłudzić pieniądze, Thénardier opowiada Mariuszowi o ucieczce kanałami. Nieświadomie dowodzi, że to właśnie Valjean uratował życie młodzieńca na barykadzie.
Śmierć Jeana Valjeana
Mariusz i Kozeta przybywają do umierającego ojca. Valjean wyznaje im, że srebrne świeczniki biskupa były początkiem jego nowego życia. Umiera spokojnie, trzymając Kozetę za rękę.
- Przebaczenie biskupa Myriela – akt miłosierdzia wobec złodzieja uruchamia jego moralną przemianę i nadaje kierunek całej powieści.
- Samoodsłonięcie w sądzie w Arras – Valjean publicznie przyznaje się do tożsamości galernika, ratując niewinnego, lecz tracąc budowaną latami pozycję.
- Wykupienie Kozety od Thénardierów – Valjean zyskuje cel i rodzinę. Kozeta przestaje być bezdomną służącą, a rozpoczyna się wątek ojcostwa.
- Barykada i uratowanie Mariusza – Valjean ocala życie rywala do serca Kozety, potwierdzając, że miłość do przybranej córki przedkłada nad własne bezpieczeństwo.
- Samobójstwo Javerta – śmierć inspektora symbolizuje bankructwo systemu prawnego, który jest niezdolny do wchłonięcia miłosierdzia i złożoności ludzkiej natury.
- Powrót Mariusza i Kozety – pojednanie przed śmiercią domyka temat odkupienia i bezwarunkowej miłości ojcowskiej.