Odyseja - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Po zakończeniu wojny trojańskiej OdyseuszGłówny bohater eposu, król Itaki, słynący z niezwykłego sprytu i inteligencji. przez dziesięć lat próbuje wrócić do rodzinnej ItakiSkalista wyspa na Morzu Jońskim, ojczyzna i królestwo Odyseusza.. Jego powrót opóźnia gniew PosejdonaGrecki bóg mórz, trzęsień ziemi i żeglarzy, główny antagonista Odyseusza., którego syna, cyklopa Polifema, bohater oślepił. W tym czasie na Itace rządy próbują przejąć zuchwali zalotnicy. Grabieżcy trwonią majątek króla i zmuszają jego wierną żonę, PenelopęŻona Odyseusza, symbol małżeńskiej wierności i sprytu., do wyboru nowego męża. Syn Odyseusza, TelemachSyn Odyseusza i Penelopy, który dorastał pod nieobecność ojca., wyrusza na poszukiwania wieści o ojcu, wspierany przez boginię AtenęBogini mądrości i sprawiedliwej wojny, główna protektorka Odyseusza i jego rodziny.. Tymczasem Odyseusz, uwolniony z wyspy nimfy KalipsoNimfa morska, która przez siedem lat więziła Odyseusza na wyspie Ogygii z miłości do niego., trafia do kraju Feaków, gdzie opowiada o swoich niezwykłych przygodach: spotkaniu z ludożerczymi Lajstrygonami, czarodziejką Kirke, zejściu do Hadesu oraz przeprawie między potworami Skyllą i Charybdą. Dzięki pomocy Feaków król wreszcie dociera do ojczyzny. W przebraniu żebraka przenika do własnego pałacu, by ocenić sytuację. Z pomocą Telemacha i wiernych sług staje do turnieju łuczniczego zorganizowanego przez Penelopę. Jako jedyny napina swój dawny łuk, po czym dokonuje krwawej rzezi zalotników. Po dwudziestu latach rozłąki Odyseusz odzyskuje rodzinę, a dzięki interwencji bogów na Itace znów panuje pokój.

Streszczenie szczegółowe

PIEŚŃ PIERWSZA
Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha

Narrator zwraca się do MuzyBogini sztuki i nauki, patronka epiki, którą narrator prosi o natchnienie., prosząc o natchnienie do opowiedzenia historii dzielnego męża. Po zburzeniu TroiStarożytne miasto w Azji Mniejszej, zburzone przez Greków po dziesięcioletnim oblężeniu. wojownik ten przez wiele lat błądził po świecie. Ze wszystkich sił starał się zapewnić szczęśliwy powrót do domu swym towarzyszom, lecz nie zdołał ich ocalić. Jako jedyny spędził lata więziony przez nimfę Kalipso, która pragnęła uczynić go swoim mężem. Bogowie litowali się nad jego losem, z wyjątkiem Posejdona, który nieustannie ścigał go po morzach. Kiedy mściwy bóg udał się na ucztę do EtyjopówMityczny lud żyjący na krańcach świata, często odwiedzany przez bogów., na OlimpieNajwyższa góra Grecji, uważana za siedzibę najważniejszych bogów. zgromadzili się nieśmiertelni. ZeusNajwyższy z bogów greckich, władca piorunów i nieba. przemówił do nich, rozmyślając o AjgistosieKochanek Klitemnestry, który podstępnie zamordował wracającego spod Troi Agamemnona.. Mężczyzna ten zignorował głos Przeznaczenia, porwał żonę AgamemnonaNaczelny wódz wojsk greckich pod Troją, król Myken. i zabił wodza, choć HermesPosłaniec bogów, przewodnik dusz i patron podróżników. ostrzegał go przed zemstą OrestesaSyn Agamemnona, który pomścił śmierć ojca, zabijając własną matkę i jej kochanka..

Wówczas odezwała się Atena, przypominając o Odyseuszu. Wojownik od lat tęsknił za żoną, więziony na wyspie OgygiiMityczna wyspa, na której mieszkała nimfa Kalipso.. Bogini poprosiła o łaskę dla niego. Zeus wyjaśnił, że nie może powstrzymać Posejdona, który mści się za oślepienie cyklopa Polifema. Uznał jednak, że wola większości bogów ułatwi Odysowi powrót. Atena zasugerowała posłanie Hermesa do Kalipso z nakazem uwolnienia jeńca. Sama zaś postanowiła udać się na Itakę. Chciała rozbudzić męstwo w synu Odyseusza, by odprawił zalotników matki i wyruszył do SpartyPotężne miasto-państwo na Peloponezie, rządzone przez Menelaosa. na poszukiwania ojca. Przebrana za mężczyznę zbiegła ze szczytów Olimpu.

Przed zamkiem Odysa zobaczyła zalotników grających w kamyki. Wśród nich siedział Telemach, z goryczą rozmyślając o ojcu. Zaskoczony widokiem gościa, zaprosił go do środka. Usiedli z dala od hałaśliwych adoratorów. Telemach wyznał, że zalotnicy bezkarnie marnotrawią majątek, a on sam stracił nadzieję na powrót ojca. Bogini przedstawiła się jako MentesWładca Tafijczyków, postać, w którą wcieliła się Atena, by porozmawiać z Telemachem., kupiec z TefezyMityczne miasto słynące z handlu miedzią.. Powołała się na dawną przyjaźń z Odyseuszem i jego ojcem, LaertesemOjciec Odyseusza, który z żalu po stracie syna usunął się na wieś.. Przepowiedziała rychły powrót króla. Zagniewana zuchwałością zalotników, poleciła Telemachowi zwołać wiec i przepędzić intruzów. Doradziła mu również uzbrojenie statku i wyprawę po wieści. Jeśli dowie się o śmierci ojca, ma usypać mu kurhanKopiec pogrzebowy wznoszony nad grobem zmarłego bohatera. i wydać matkę za mąż. Po tych słowach Atena zniknęła, a młodzieniec uświadomił sobie, że rozmawiał z bóstwem.

Telemach wrócił do izby, gdzie śpiewak FemiosNadworny pieśniarz na Itace, zmuszany przez zalotników do występów. wykonywał pieśń o powrocie AchiwówJedno z określeń starożytnych Greków używanych przez Homera. spod Troi. Zjawiła się Penelopa, prosząc o zmianę bolesnego repertuaru. Telemach zaskoczył wszystkich, stanowczo odsyłając matkę do jej komnat i ogłaszając się panem domu. Następnie uciszył zalotników, nakazując im opuszczenie dworu. AntinojNajbardziej zuchwały i agresywny z zalotników Penelopy, główny wróg Telemacha. i EurymachJeden z czołowych zalotników, fałszywy i przebiegły manipulator. próbowali drwić z młodzieńca, wypytując o tajemniczego gościa. Telemach zbył ich odpowiedziami i po zmroku udał się na spoczynek, rozmyślając o zaleconej podróży.

PIEŚŃ DRUGA
Zgromadzenie mieszkańców Itaki. Wyjazd Telemacha

O świcie Telemach rozkazał keryksomHerold, posłaniec i wywoływacz na starożytnych dworach greckich. zwołać wiec. Stanął przed zgromadzeniem ze spiżową włócznią i zasiadł na tronie ojca. Pożalił się na zalotników, którzy bezkarnie trwonią jego majątek. Rzucił berło na ziemię i rozpłakał się z bezsilności. Antinoj odrzucił oskarżenia, zrzucając winę na Penelopę. Kobieta od blisko czterech lat zwodziła ich obietnicami, tkąc i prując całun dla Laertesa. Zażądał, by odesłać ją do ojca. Telemach odmówił wygnania matki i wezwał bogów na pomoc. W odpowiedzi Zeus zesłał dwa walczące ze sobą orły. Wróżbita HalitersesItacki wróżbita, który potrafił czytać znaki z lotu ptaków. odczytał to jako znak rychłego powrotu Odyseusza i zagłady zalotników. Eurymach wyśmiał starca i zignorował ostrzeżenie.

Telemach poprosił jedynie o statek na wyprawę zwiadowczą. Głos zabrał MentorStary przyjaciel Odyseusza, któremu król powierzył opiekę nad domem. Jego imię stało się synonimem mądrego doradcy., potępiając bierność tłumu wobec grabieży. Wiec zakończył się bez rozstrzygnięcia. Młodzieniec udał się nad morze i wezwał Atenę. Bogini zapewniła mu statek i załogę. Telemach wrócił do domu, zignorował drwiny Antinoja i kazał starej klucznicy EurykleiWierna piastunka Odyseusza i Telemacha, oddana rodzinie królewskiej. przygotować zapasy na drogę. Wymógł na niej przysięgę milczenia. Nocą Atena uśpiła zalotników. Telemach wraz z załogą załadował statek i pod osłoną ciemności wypłynął w morze.

PIEŚŃ TRZECIA
Wydarzenia w Pylos

Statek dotarł do PylosKrólestwo na Peloponezie, rządzone przez mądrego starca Nestora., gdzie mieszkańcy składali ofiary Posejdonowi. Atena poprowadziła Telemacha do króla NestoraNajstarszy i najbardziej doświadczony z wodzów greckich walczących pod Troją.. Jego syn, PejsistratNajmłodszy syn Nestora, który stał się towarzyszem podróży Telemacha., ugościł przybyszów. Telemach zapytał o losy ojca. Nestor z nostalgią wspominał wojnę i rozwagę Odyseusza. Opowiedział o konflikcie między braćmi Atrydami po zdobyciu Troi. Część wojsk z MenelaosemKról Sparty, mąż Heleny, z powodu której wybuchła wojna trojańska. odpłynęła od razu, inni z Agamemnonem zostali, by złożyć ofiary. Odyseusz początkowo płynął z Nestorem, ale zawrócił do Agamemnona. Od tamtej pory Nestor nie miał o nim wieści.

Starzec wspomniał o śmierci Agamemnona i zemście Orestesa. Poradził Telemachowi wizytę u Menelaosa, który jako ostatni wrócił z tułaczki. Po uczcie Atena odleciała pod postacią orła, ujawniając swoją boską tożsamość. O świcie Nestor złożył jej hojną ofiarę. Następnie dał Telemachowi rydwan i konie. Młodzieniec wyruszył do Sparty w towarzystwie Pejsistrata.

PIEŚŃ CZWARTA
Wydarzenia w Sparcie

Podróżnicy dotarli do LakedajmonuInna nazwa Sparty i otaczającej ją krainy na Peloponezie., gdzie Menelaos wyprawiał podwójne wesele swoich dzieci. Król przyjął ich z niezwykłym przepychem. Telemach był oszołomiony bogactwem pałacu. Menelaos wyznał jednak, że skarby nie dają mu szczęścia, gdyż stracił brata i wielu przyjaciół. Najbardziej opłakiwał Odyseusza. Słysząc to, Telemach uronił łzę. Do komnaty weszła HelenaNajpiękniejsza kobieta świata, żona Menelaosa, której porwanie wywołało wojnę. i natychmiast rozpoznała w gościu syna Odysa. Wszyscy pogrążyli się w smutnych wspomnieniach. Helena dolała do wina magicznego zioła zapomnienia i opowiedziała o szpiegowskiej misji Odyseusza w Troi. Menelaos wspominał jego opanowanie we wnętrzu drewnianego konia.

O świcie Telemach zapytał o los ojca. Menelaos opowiedział o swoim spotkaniu z morskim bożkiem ProteuszemMorski bóg potrafiący zmieniać kształty, znający przeszłość i przyszłość. u wybrzeży Egiptu. Z pomocą boginki Ejdothei król schwytał zmiennokształtnego starca. Proteusz wyjawił mu losy powracających Greków, w tym śmierć AjasaGrecki wojownik (Mały Ajas), który zginął na morzu za bluźnierstwo przeciw bogom. i Agamemnona z rąk KlitemnestryŻona Agamemnona, która zdradziła go i zamordowała po jego powrocie z wojny.. Co najważniejsze, zdradził, że Odyseusz żyje, uwięziony na wyspie nimfy Kalipso. Uradowany Telemach postanowił wracać na Itakę.

Tymczasem na Itace zalotnicy dowiedzieli się o wyprawie Telemacha. Wściekły Antinoj zorganizował zasadzkę. Wraz z dwunastoma ludźmi wypłynął, by zabić młodzieńca w cieśninie koło wyspy AsterisMała, skalista wysepka między Itaką a Kefalonią, gdzie zalotnicy zrobili zasadzkę.. Zrozpaczoną Penelopę we śnie pocieszyła Atena, zsyłając widmo jej siostry, które zapewniło o boskiej opiece nad synem.

PIEŚŃ PIĄTA
Tratwa Odyseusza

Na radzie bogów Atena ponownie ujęła się za Odyseuszem. Zeus wysłał Hermesa na Ogygię z kategorycznym rozkazem: Kalipso musi uwolnić więźnia. Nimfa przyjęła posłańca z oburzeniem, zarzucając bogom okrucieństwo i zazdrość. Ostatecznie jednak uległa woli Zeusa. Odnalazła Odyseusza płaczącego na brzegu morza i kazała mu budować tratwę. Bohater, podejrzewając podstęp, zażądał przysięgi, że nimfa nie knuje jego zguby. Kalipso wyposażyła go w narzędzia. Po czterech dniach pracy tratwa była gotowa. Piątego dnia Odyseusz wypłynął, niesiony pomyślnym wiatrem.

Po siedemnastu dniach żeglugi dostrzegł góry kraju FeakówMityczny lud wybitnych żeglarzy, żyjący w dostatku na wyspie Scherii.. Wtedy zauważył go wracający Posejdon. Rozwścieczony bóg zesłał potężny sztorm. Tratwa rozpadła się, a Odyseusz zaczął tonąć. Z pomocą przyszła mu boginka morska LeukoteaBogini morska, dawniej śmiertelniczka Ino, która uratowała tonącego Odyseusza.. Dała mu magiczną przepaskę chroniącą przed utonięciem i kazała płynąć wpław. Po trzech dniach morderczej walki z falami, wspierany przez wiatr BoreaszBóg wiatru północnego, który na rozkaz Ateny pomógł Odyseuszowi dotrzeć do brzegu., bohater dotarł do ujścia rzeki. Wyczerpany rzucił przepaskę z powrotem w morze, wczołgał się w zarośla i zapadł w głęboki sen.

PIEŚŃ SZÓSTA
Przybycie Odyseusza do Feaków

Atena udała się do pałacu króla AlkinoosaKról Feaków, sprawiedliwy i gościnny władca, który pomógł Odyseuszowi wrócić do domu.. We śnie namówiła królewnę NausykęMłoda i odważna królewna feacka, która jako pierwsza znalazła nagiego Odyseusza na plaży. do zrobienia wielkiego prania nad rzeką. Rano dziewczęta wyprały szaty, wykąpały się i zaczęły grać w piłkę. Ich radosne krzyki obudziły Odyseusza. Nagi, okryty jedynie gałęzią, wyszedł z zarośli. Przerażone służące uciekły, ale Nausyka, wspierana przez Atenę, została. Odyseusz wygłosił pełną pochlebstw mowę, prosząc o pomoc. Królewna kazała służkom ubrać i nakarmić przybysza. Po kąpieli Atena dodała mu urody. Nausyka poleciła Odyseuszowi, by nie szedł z nią do miasta, unikając plotek. Miał poczekać w gaju, a potem udać się prosto do pałacu i błagać o łaskę jej matkę, królową AreteWpływowa i mądra królowa Feaków, żona Alkinoosa..

PIEŚŃ SIÓDMA
Odyseusz przychodzi do Alkinoosa

Odyseusz ruszył do miasta. Atena otoczyła go gęstą mgłą, by nikt go nie zatrzymał, i pod postacią dziewczynki zaprowadziła do pałacu. Wnętrze lśniło od złota i spiżu. Bohater wszedł do sali biesiadnej, mgła opadła, a on rzucił się do stóp królowej Arete. Poprosił o statek, który zabierze go do ojczyzny. Zaskoczony Alkinoos przyjął gościa z najwyższymi honorami. Podczas wieczerzy Arete rozpoznała szaty Odyseusza – te same, które rano prała jej córka. Zapytała przybysza o jego tożsamość. Odyseusz zataił imię, ale opowiedział o niewoli u Kalipso, zniszczeniu tratwy i spotkaniu z Nausyką. Wziął na siebie winę za to, że nie przyszedł razem z królewną. Alkinoos, ujęty taktem gościa, obiecał mu bezpieczny powrót do domu.

PIEŚŃ ÓSMA
Pobyt Odyseusza u Feaków

Rano Alkinoos zwołał zgromadzenie i nakazał przygotować statek dla gościa. Następnie wydał wielką ucztę. Ślepy pieśniarz DemodokNiewidomy, natchniony pieśniarz na dworze Feaków, często utożsamiany z samym Homerem. zaśpiewał o sporze Odyseusza z AchillesemNajwiększy grecki heros wojny trojańskiej, niemal całkowicie niewrażliwy na ciosy.. Słysząc to, bohater ukrył twarz w płaszczu i zapłakał. Król, widząc jego wzruszenie, przerwał pieśń i zarządził igrzyska sportowe. Młodzi Feakowie popisywali się sprawnością. Jeden z nich rzucił Odyseuszowi zuchwałe wyzwanie, sugerując, że jest tylko kupcem. Rozgniewany heros chwycił najcięższy dysk i rzucił nim o wiele dalej niż inni zawodnicy. Wyzwał młodzieńców na dowolny pojedynek, udowadniając swoją wartość.

Aby załagodzić napięcie, Alkinoos zarządził pokazy taneczne. Demodok zaśpiewał zabawną pieśń o romansie AresaBóg wojny, który wdał się w potajemny romans z boginią miłości. i AfrodytyBogini miłości i piękna, żona kulawego kowala bogów, Hefajstosa.. Odyseusz pochwalił tancerzy, co ucieszyło króla. Feaccy dostojnicy obdarowali gościa wspaniałymi darami. Wieczorem, po kąpieli, Odyseusz poprosił pieśniarza o historię konia trojańskiego. Słuchając o własnych czynach, znów zalał się łzami. Wtedy Alkinoos stanowczo zapytał go o imię i powód płaczu.

PIEŚŃ DZIEWIĄTA
Opowiadania u Alkinoosa. Przygoda z Kyklopem

Odyseusz wreszcie ujawnił swoją tożsamość i zaczął opowieść o tułaczce. Po wypłynięciu z Troi wiatry zagnały jego flotę do IsmarosMiasto Kikonów w Tracji, pierwsze miejsce złupione przez Odyseusza po wojnie., miasta KikonówWojowniczy lud tracki, który po początkowej klęsce zebrał siły i rozbił oddziały Odyseusza.. Grecy złupili gród, ale zignorowali rozkaz szybkiego odwrotu. Rano Kikonowie zaatakowali, zabijając wielu żołnierzy. Flota uciekła, ale potężny sztorm zniósł ich z kursu prosto do kraju LotofagówMityczny lud żywiący się kwiatem lotosu, który wywoływał błogą amnezję.. Zwiadowcy zjedli tam słodki lotos, zapomnieli o ojczyźnie i nie chcieli wracać. Odyseusz musiał siłą zaciągnąć ich na pokład i przywiązać do ław.

Następnie dotarli do ziemi KyklopówRasa dzikich, jednookich olbrzymów, nieznających praw ani rolnictwa.. Odyseusz z dwunastoma ludźmi wszedł do jaskini pełnej serów i owiec. Zamiast zabrać zapasy i uciec, postanowił poczekać na gospodarza. Wieczorem wrócił PolifemOkrutny cyklop, syn Posejdona, który uwięził i pożerał towarzyszy Odyseusza.. Olbrzym zatarasował wejście ogromnym głazem, po czym na oczach przerażonych Greków pożarł dwóch z nich. Rano zjadł kolejnych dwóch i wyszedł ze stadem. Odyseusz przygotował plan. Zaostrzył wielki drąg i ukrył go w gnoju. Wieczorem poczęstował cyklopa mocnym winem. Pijany potwór zapytał go o imię. Odyseusz przedstawił się jako „Nikt”. Gdy Polifem zasnął, Grecy rozgrzali drąg w ognisku i wbili go w jedyne oko olbrzyma. Wyjący z bólu cyklop wezwał sąsiadów. Gdy zapytali, kto mu robi krzywdę, odkrzyknął: „Nikt!”. Kyklopi uznali, że to kara boska i odeszli.

Rano ślepy Polifem odsunął głaz, by wypuścić owce. Odyseusz przywiązał swoich ludzi pod brzuchami zwierząt, sam chwytając się największego capa. Olbrzym obmacywał grzbiety owiec, nie zauważając uciekinierów. Gdy Grecy dopłynęli na bezpieczną odległość, Odyseusz zaczął drwić z potwora i wyjawił swoje prawdziwe imię. Wściekły Polifem rzucał w statek głazami, a następnie pomodlił się do ojca, Posejdona, prosząc o okrutną zemstę na zuchwałym królu Itaki.

PIEŚŃ DZIESIĄTA
Przygody u Ajola, Lajstrygonów, Kirki

Flota dotarła do AjoliiPływająca wyspa otoczona spiżowym murem, siedziba władcy wiatrów., gdzie rządził AjolBóg i strażnik wiatrów, który początkowo pomógł Odyseuszowi w podróży.. Bóg ugościł ich i podarował Odyseuszowi skórzany miech, w którym zamknął wszystkie nieprzychylne wiatry. Zostawił wolnego jedynie ZefiraŁagodny wiatr zachodni, który miał doprowadzić statki prosto do Itaki.. Przez dziewięć dni żeglowali bez przeszkód. Gdy na horyzoncie ukazała się Itaka, wyczerpany Odyseusz zasnął. Chciwi żeglarze, myśląc, że w miechu ukryte jest złoto, rozwiązali go. Uwolnione wichry natychmiast zagnały statki z powrotem do Ajolii. Rozgniewany Ajol uznał, że Odyseusz jest przeklęty przez bogów, i brutalnie go przepędził.

Po sześciu dniach wiosłowania dotarli do grodu LajstrygonówPlemię krwiożerczych olbrzymów-ludożerców, którzy zniszczyli prawie całą flotę Odyseusza.. Zwiadowcy spotkali córkę króla, która zaprowadziła ich do pałacu. Tam władca natychmiast pożarł jednego z Greków. Olbrzymy zbiegły się na brzeg i zaczęły ciskać w statki potężnymi głazami. Zniszczyli jedenaście okrętów i wymordowali ich załogi. Uratował się tylko statek Odyseusza, który nie wpłynął do wąskiej zatoki.

Ocaleli dotarli na wyspę Ajaję, siedzibę czarodziejki KirkePotężna czarodziejka, która zamieniała mężczyzn w zwierzęta za pomocą magicznych ziół.. Odyseusz wysłał oddział pod wodzą EurylochaZastępca Odyseusza, ostrożny, ale często buntujący się przeciwko rozkazom dowódcy. na zwiady. Kirke ugościła mężczyzn, podała im zatrute wino i uderzeniem różdżki zamieniła w świnie. Euryloch, który przeczuwał podstęp i został na zewnątrz, uciekł na statek. Odyseusz ruszył na ratunek. Po drodze spotkał Hermesa, który dał mu magiczne ziele chroniące przed czarami. Gdy Kirke spróbowała go przemienić, bohater wyciągnął miecz i zmusił ją do złożenia przysięgi, że nie wyrządzi mu krzywdy. Czarodziejka odczarowała jego ludzi. Grecy spędzili w jej pałacu cały rok w luksusach. W końcu towarzysze przypomnieli wodzowi o powrocie. Kirke zgodziła się ich wypuścić, ale nakazała najpierw popłynąć do HadesuPodziemna kraina zmarłych, rządzona przez boga o tym samym imieniu., by zasięgnąć rady u duszy ślepego wróżbity TejrezjaszaNajsłynniejszy tebański jasnowidz, który zachował swój dar nawet po śmierci..

PIEŚŃ JEDENASTA
U zmarłych (Nékyja)

Niesieni pomyślnym wiatrem dotarli na kraniec oceanu, do spowitej wieczną mgłą ziemi KimeryjczykówMityczny lud żyjący na krańcach świata, gdzie nigdy nie docierało światło słoneczne.. Odyseusz wykopał dół i złożył ofiarę z czarnych owiec, by przywołać zmarłych. Krew przyciągnęła tłumy dusz, ale bohater odganiał je mieczem. Jako pierwszy podszedł ElpenorNajmłodszy z załogi Odyseusza, który po pijanemu spadł z dachu pałacu Kirke i skręcił kark., błagając o godny pochówek. Następnie Odyseusz ujrzał duszę swojej matki, Antyklei, która zmarła z tęsknoty za nim. Nie pozwolił jej jednak napić się krwi, dopóki nie porozmawiał z Tejrezjaszem.

Wróżbita przepowiedział mu trudny powrót z powodu gniewu Posejdona. Ostrzegł, by na wyspie TrinakriiMityczna wyspa, na której pasły się święte stada boga słońca, Heliosa. pod żadnym pozorem nie zabijać świętych krów HeliosaBóg słońca, który wszystko widzi i słyszy.. Jeśli to zrobią, zginie cała załoga, a Odyseusz wróci sam, na cudzym statku, i zastanie dom pełen wrogów. Po wysłuchaniu proroctwa bohater porozmawiał z matką, a następnie z dawnymi towarzyszami broni: Agamemnonem, który ostrzegał przed zdradą kobiet, oraz Achillesem. Spotkał też PatroklosaNajbliższy przyjaciel Achillesa, który zginął pod Troją z rąk Hektora. i uszczęśliwił ducha Achillesa wieściami o męstwie jego syna, NeoptolemosaSyn Achillesa, bezlitosny wojownik, który odegrał kluczową rolę w zdobyciu Troi.. Widział mitycznych grzeszników cierpiących męki: MinosaMityczny król Krety, po śmierci sędzia dusz w podziemiach., OrionaOlbrzymi myśliwy, który po śmierci kontynuował łowy w zaświatach., TantalaKról ukarany wiecznym głodem i pragnieniem, stojący w wodzie pod drzewem owocowym., SyzyfaKról Koryntu, skazany na wieczne wtaczanie głazu na szczyt góry. i HeraklesaNajwiększy heros grecki, którego cień przebywał w Hadesie, podczas gdy on sam ucztował na Olimpie.. Przerażony napierającym tłumem zjaw, uciekł na statek.

PIEŚŃ DWUNASTA
Syreny, Skylla i Charybda, bydło Heliosa

Grecy wrócili na Ajaję, by pochować Elpenora. Kirke ostrzegła Odyseusza przed kolejnymi niebezpieczeństwami. Najpierw musieli minąć wyspę SyrenPół kobiety, pół ptaki, które hipnotycznym śpiewem wabiły żeglarzy na zgubę.. Odyseusz zalepił uszy załogi woskiem, a siebie kazał przywiązać do masztu, by móc usłyszeć ich zgubny śpiew. Gdy błagał o uwolnienie, towarzysze tylko mocniej zaciskali więzy. Następnie wpłynęli w wąską cieśninę. Z jednej strony czyhała SkyllaSześciogłowy potwór morski, porywający żeglarzy z pokładów statków., z drugiej CharybdaPotwór w postaci gigantycznego wiru wodnego, połykający całe statki.. Zgodnie z radą Kirke, Odyseusz popłynął bliżej Skylli. Potwór porwał i pożarł sześciu jego najlepszych ludzi, ale reszta statku ocalała.

Wyczerpani dotarli do Trinakrii. Odyseusz chciał ominąć wyspę, ale załoga wymusiła postój. Przez miesiąc wiatry uniemożliwiały wypłynięcie. Gdy skończyły się zapasy, wygłodniali żeglarze, podburzeni przez Eurylocha, wykorzystali sen dowódcy i zabili święte krowy Heliosa. Bóg słońca zażądał od Zeusa surowej kary. Gdy tylko Grecy wypłynęli w morze, Zeus uderzył w statek piorunem. Cała załoga zginęła. Odyseusz, trzymając się złamanego masztu, został zepchnięty z powrotem w stronę Charybdy. W ostatniej chwili chwycił się gałęzi figowca zwisającego nad wirem. Gdy potwór wypluł jego belkę, spadł na nią i po dziewięciu dniach dryfowania wylądował na wyspie Kalipso.

PIEŚŃ TRZECIASTA
Odyseusz odpływa od Feaków i przybywa do Itaki

Feakowie w milczeniu wysłuchali opowieści. Alkinoos zarządził zebranie bogatych darów dla bohatera. Wieczorem Odyseusz wszedł na pokład magicznego statku Feaków i natychmiast zapadł w głęboki sen. O świcie żeglarze dobili do brzegów Itaki. Złożyli śpiącego króla na piasku wraz ze skarbami i odpłynęli. Posejdon, wściekły, że Feakowie pomogli jego wrogowi, zamienił ich powracający statek w skałę i otoczył ich miasto na ScheriiWyspa zamieszkana przez Feaków, utożsamiana często ze współczesnym Korfu. łańcuchem gór. Przerażony Alkinoos nakazał złożyć ofiary i na zawsze zakazał pomagania rozbitkom.

Odyseusz obudził się, ale nie rozpoznał ojczyzny, ponieważ Atena otoczyła go gęstą mgłą. Zrozpaczony myślał, że znów został oszukany. Wtedy zjawiła się bogini pod postacią młodego pasterza. Odyseusz, wciąż ostrożny, wymyślił fałszywą historię o swoim pochodzeniu. Atena uśmiechnęła się, przybrała boską postać i pochwaliła jego spryt. Rozwiała mgłę, ukazując znajome zatoki ForkysaMorski bóg, którego imieniem nazwano zatokę na Itace, gdzie wylądował Odyseusz. i jaskinię NajadNimfy wodne, opiekunki źródeł i strumieni.. Bohater ze łzami ucałował ojczystą ziemię. Wspólnie ukryli skarby w pieczarze. Atena zmieniła Odyseusza w łysego, pomarszczonego żebraka w łachmanach, by nikt go nie rozpoznał, i kazała mu udać się do chaty wiernego pasterza.

PIEŚŃ CZTERNASTA
Odyseusz u Eumajosa

Odyseusz dotarł do zagrody EumajosaWierny boski pastuch Odyseusza, który zachował lojalność wobec pana przez 20 lat., głównego świniopasa. Psy rzuciły się na przybysza, ale pasterz je odpędził i zaprosił starca do chaty. Ugościł go pieczonym prosięciem, gorzko narzekając na zalotników, którzy bezkarnie pożerają najlepsze sztuki z trzody. Eumajos był przekonany, że jego ukochany pan dawno nie żyje. Odyseusz przysiągł, że król wkrótce wróci i ukarze zbrodniarzy, ale pastuch uznał to za czcze pocieszenie.

Zapytany o przeszłość, Odyseusz utkał misterną kłamliwą opowieść. Podał się za syna bogatego Kreteńczyka i niewolnicy. Opowiadał o walkach pod Troją u boku IdomenejaKról Krety, jeden z wybitnych dowódców greckich w wojnie trojańskiej., nieudanej wyprawie do EgiptuKraina nad Nilem, w Odysei przedstawiana jako miejsce bogate, ale niebezpieczne., niewoli u FenicjanKraina słynąca z wybitnych kupców i żeglarzy, często zajmujących się piractwem. i rozbiciu statku u wybrzeży LibiiStarożytna nazwa północnej Afryki (poza Egiptem).. Twierdził, że słyszał o Odyseuszu, który udał się do wyroczni w DodonnieNajstarsza wyrocznia w Grecji, gdzie kapłani odczytywali wolę Zeusa z szumu dębów.. Eumajos wysłuchał historii ze współczuciem, ale nadal nie wierzył w powrót pana. Wieczorem pastuch oddał gościowi najlepszy kawałek mięsa i okrył go własnym płaszczem, wykazując się niezwykłą gościnnością i lojalnością.

PIEŚŃ PIĘTNASTA
Telemach przybywa do Eumajosa

Atena udała się do Sparty, by ponaglić Telemacha do powrotu. Ostrzegła go o zasadzce zalotników i kazała wysiąść na Itace z dala od portu, a następnie udać się prosto do Eumajosa. Rano Telemach poprosił Menelaosa o zgodę na wyjazd. Król obdarował go cennym pucharem wykutym przez HefajstosaBóg ognia i kowalstwa, twórca najwspanialszych boskich artefaktów., a Helena dała mu szatę dla przyszłej żony. Podczas pożegnania orzeł porwał gęś, co Helena zinterpretowała jako znak, że Odyseusz wróci i zniszczy zalotników.

Telemach dotarł do Pylos i natychmiast wszedł na statek, unikając kolejnej gościny u Nestora. Przed wypłynięciem przyjął na pokład zbiega, wróżbitę TeoklymenosaWróżbita z rodu Melampusa, uciekający przed zemstą za zabójstwo.. W tym czasie na Itace Odyseusz testował gościnność Eumajosa, proponując, że pójdzie żebrać do pałacu. Pastuch stanowczo mu tego zabronił. Opowiedział też swoją historię: był synem króla wyspy SyriiMityczna wyspa (Syros), z której pochodził Eumajos., porwanym w dzieciństwie przez fenicką niewolnicę i sprzedanym Laertesowi. Rano statek Telemacha bezpiecznie dobił do brzegów Itaki. Młodzieniec odesłał załogę do miasta, a sam ruszył do zagrody. Wróżbita Teoklymenos, widząc sokoła z gołębiem, przepowiedział potęgę rodu Odyseusza.

PIEŚŃ SZESNASTA
Telemach rozpoznaje Odyseusza

Telemach wszedł do chaty. Psy, zamiast szczekać, łasiły się do niego. Eumajos powitał go ze łzami w oczach, jak ocalonego syna. Odyseusz ustąpił młodzieńcowi miejsca, ale ten kazał mu usiąść. Telemach wysłał pastucha do pałacu, by potajemnie zawiadomił Penelopę o jego powrocie. Gdy zostali sami, Atena przywróciła Odyseuszowi jego prawdziwy, królewski wygląd. Telemach, widząc nagłą przemianę, wziął go za boga. Odyseusz ze łzami wyznał: „Jestem twoim ojcem”. Po początkowym niedowierzaniu padli sobie w ramiona, płacząc z radości.

Szybko przeszli do planowania zemsty. Odyseusz wypytał o liczbę wrogów – było ich ponad stu. Nakazał synowi wrócić do pałacu i znosić wszelkie zniewagi, jakie spotkają przebranego za żebraka ojca. Na dany znak Telemach miał wynieść z sali biesiadnej całą broń, zostawiając rynsztunek tylko dla nich dwóch. Tymczasem w mieście zalotnicy dowiedzieli się, że ich zasadzka zawiodła. Antinoj domagał się natychmiastowego zabójstwa Telemacha, ale inni zawahali się. Penelopa zeszła do sali i ostro zganiła Antinoja za knucie morderstwa. Eurymach fałszywie przysiągł, że włos nie spadnie z głowy jej syna. Wieczorem Eumajos wrócił do chaty, gdzie zastał Telemacha i Odyseusza, ponownie zamienionego w nędznego starca.

PIEŚŃ SIEDEMNASTA
Telemach wraca do miasta Itaki

Rano Telemach wyruszył do pałacu. Penelopa i Eurykleja powitały go z ogromną ulgą. Młodzieniec spotkał się na rynku z przyjaciółmi i swoim gościem, Teoklymenosem. W pałacu opowiedział matce o wizycie w Sparcie, zatajając jednak powrót ojca na Itakę. Wróżbita zapewnił królową, że Odyseusz jest już na wyspie i szykuje zemstę.

Po południu Odyseusz i Eumajos ruszyli do miasta. Przy miejskim źródle spotkali MelantiosaNielojalny koziarz Odyseusza, który sprzymierzył się z zalotnikami., złośliwego koziarza, który zelżył i kopnął żebraka. Odyseusz opanował gniew. Przed bramą pałacu leżał na gnoju stary, zaniedbany pies ArgosWierny pies Odyseusza, który jako jedyny rozpoznał pana w przebraniu i natychmiast zmarł ze szczęścia.. Rozpoznał swojego pana, zamerdał ogonem i wyzionął ducha. Odyseusz wszedł do sali biesiadnej i zaczął prosić o jedzenie, by sprawdzić charaktery zalotników. Większość rzucała mu resztki, ale Antinoj wybuchnął gniewem i uderzył go ciężkim podnóżkiem w plecy. Nawet inni zalotnicy potępili ten brutalny czyn. Penelopa, słysząc o awanturze, poprosiła Eumajosa o przyprowadzenie żebraka. Odyseusz przekazał, że przyjdzie do niej dopiero po zachodzie słońca, by uniknąć kolejnych ataków.

PIEŚŃ OSIEMNASTA
Walka na pięści Odyseusza z Irosem

Do pałacu przyszedł miejscowy żebrak IrosPrawdziwe imię Arnajos; bezczelny itacki żebrak, znany z żarłoczności.. Widząc konkurenta, zaczął go wyzywać i grozić pobiciem. Zalotnicy, zachwyceni perspektywą rozrywki, zorganizowali walkę, obiecując zwycięzcy pieczoną kiszkę i wyłączność na żebranie. Odyseusz podwinął łachmany, ukazując potężne uda i barki. Iros przeląkł się, ale zmuszono go do walki. Odyseusz jednym precyzyjnym ciosem strzaskał mu żuchwę, po czym wywlókł krwawiącego nędzarza za bramę. Zalotnicy wiwatowali, a Antinoj wręczył mu nagrodę.

Atena natchnęła Penelopę, by zeszła do sali. Bogini dodała jej niezwykłej urody. Królowa skarciła syna za to, że pozwala bić gości w swoim domu. Następnie, ku uciesze Odyseusza, zaczęła zwodzić zalotników. Stwierdziła, że nadszedł czas jej ponownego zamążpójścia, ale wytknęła im, że zamiast przynosić dary, objadają jej dom. Zhańbieni mężczyźni natychmiast posłali po bogate prezenty. Wieczorem zuchwała służąca MelantoNiewierna służąca Penelopy, kochanka Eurymacha, która drwiła z Odyseusza. zaczęła drwić z żebraka. Odyseusz ostro ją skarcił. Eurymach również rzucał obelgi, a w końcu cisnął w niego stołkiem. Odyseusz uchylił się, a pocisk trafił cześnika. Telemach stanowczo nakazał pijanym gościom rozejść się do domów.

PIEŚŃ DZIEWIĘTNASTA
Odyseusz rozmawia z Penelopą. Rozpoznanie przez Eurykleję

Gdy sala opustoszała, Odyseusz i Telemach wynieśli całą broń do zbrojowni. Następnie Penelopa zeszła na dół, by porozmawiać z żebrakiem. Ponownie zaatakowała go Melanto, za co królowa ostro ją zganiła. Penelopa opowiedziała gościowi o swoim podstępie z całunem dla Laertesa, który pruła nocami przez trzy lata, by opóźnić ślub. Odyseusz znów użył swojej kreteńskiej legendy, twierdząc, że gościł kiedyś króla Itaki. By uwiarygodnić opowieść, dokładnie opisał strój Odyseusza i jego herolda. Penelopa rozpłakała się, rozpoznając szaty, które sama mu dała. Żebrak zapewnił ją, że mąż żyje i wkrótce wróci z wielkimi skarbami.

Wdzięczna królowa kazała starej Euryklei umyć nogi gościowi. Podczas mycia piastunka wyczuła dłonią charakterystyczną bliznę na udzie – ślad po uderzeniu dzika podczas polowania z dziadkiem AutolykosemDziadek Odyseusza ze strony matki, słynący ze sprytu i złodziejskich umiejętności.. Zaskoczona upuściła miednicę i chciała krzyczeć z radości. Odyseusz błyskawicznie chwycił ją za gardło, nakazując absolutne milczenie. Penelopa, której uwagę odwróciła Atena, niczego nie zauważyła. Królowa opowiedziała żebrakowi swój sen o orle zabijającym gęsi. Odyseusz zinterpretował go jako zapowiedź rzezi zalotników. Penelopa ogłosiła, że następnego dnia zorganizuje turniej: wyjdzie za tego, kto napnie łuk Odyseusza i przestrzeli z niego dwanaście toporów.

PIEŚŃ DWUDZIESTA
Wypadki przed rzezią zalotników

Nocą Odyseusz nie mógł spać, widząc niewierne służące wymykające się do zalotników. Powstrzymał jednak gniew. Atena zeszła z Olimpu i uśpiła go, obiecując pełne wsparcie. Rano obudził go płacz Penelopy, która modliła się o śmierć. Odyseusz poprosił Zeusa o znak. Z bezchmurnego nieba uderzył piorun, co jedna z pracujących w młynie niewolnic uznała za wróżbę zagłady gachów.

Rozpoczęły się przygotowania do świątecznej uczty. Do pałacu przybył Eumajos, a także lojalny wolarz FilojtiosWierny pasterz bydła, który stanął do walki u boku Odyseusza., który z szacunkiem powitał żebraka. Pojawił się też zdradziecki Melantios, znów rzucając obelgi. Zalotnicy planowali morderstwo Telemacha, ale widok orła z gołębiem w szponach skłonił ich do porzucenia zamiaru. Podczas uczty Telemach posadził ojca przy progu i zapowiedział, że będzie go bronił. Zuchwały KtesipposBogaty i arogancki zalotnik, który rzucił w Odyseusza krowią racicą. rzucił w Odyseusza krowią racicą. Bohater uchylił się, a Telemach wściekle zagroził napastnikowi. Nagle Atena pomieszała zmysły zalotników. Zaczęli śmiać się histerycznie, a jedzenie w ich ustach ociekało krwią. Wróżbita Teoklymenos ujrzał salę pełną duchów i ścian spływających krwią. Ostrzegł ich przed zagładą, ale został wyśmiany i opuścił pałac.

PIEŚŃ DWUDZIESTA PIERWSZA
Próba łuku

Penelopa przyniosła z wielkiego skarbca potężny łuk Odyseusza. Stanęła przed zalotnikami i ogłosiła zasady turnieju. Eumajos i Filojtios ze łzami w oczach ustawili dwanaście toporów z otworami w rzędzie. Telemach jako pierwszy spróbował napiąć cięciwę. Był bliski sukcesu za czwartym razem, ale ojciec powstrzymał go wzrokiem. Następnie do próby przystąpili zalotnicy. Pierwszy był wróżbita LejodesWróżbita zalotników, który jako jedyny brzydził się ich postępowaniem, ale i tak zginął., ale jego delikatne dłonie nie dały rady. Antinoj kazał natrzeć łuk łojem i ogrzać nad ogniem, by zmiękczyć drewno, ale to nie pomogło. Kolejni mężczyźni ponosili żałosne klęski.

W tym czasie Odyseusz wyszedł na dziedziniec za Eumajosem i Filojtiosem. Ujawnił im swoją tożsamość, pokazując bliznę. Wzruszeni słudzy ucałowali go. Król wydał im rozkazy: Eumajos ma podać mu łuk, a Filojtios zamknąć i zaryglować bramy pałacu. Gdy wrócili do sali, Eurymach właśnie zrezygnował z próby, wściekły z powodu własnej słabości. Antinoj zaproponował przełożenie turnieju na następny dzień, by złożyć ofiary ApollinowiBóg sztuki, światła i łucznictwa. Turniej odbywał się w dniu jego święta.. Wtedy Odyseusz poprosił o możliwość oddania strzału. Zalotnicy wpadli w furię, bojąc się kompromitacji. Penelopa stanęła w obronie żebraka, ale Telemach odesłał ją do komnat, przejmując pełną władzę nad sytuacją.

Eumajos, mimo gróźb tłumu, podał łuk Odyseusza. Filojtios zaryglował drzwi. Odyseusz z niezwykłą wprawą obejrzał broń i bez najmniejszego wysiłku napiął cięciwę. Dźwięk, jaki wydała, przypominał śpiew jaskółki. Zalotnicy pobledli, a z nieba zagrzmiał piorun Zeusa. Bohater wziął strzałę, wycelował na siedząco i bezbłędnie przestrzelił wszystkie dwanaście toporów. Następnie dał znak synowi. Telemach stanął u boku ojca z mieczem i włócznią w dłoniach.

PIEŚŃ DWUDZIESTA DRUGA
Rzeź zalotników

Odyseusz zrzucił łachmany, wskoczył na próg i wysypał strzały z kołczanu. Pierwszą z nich przebił gardło Antinoja, który właśnie podnosił puchar z winem. Zalotnicy myśleli, że to wypadek, dopóki Odyseusz nie ujawnił kim jest i nie wydał na nich wyroku śmierci. Przerażeni szukali broni, ale ściany były puste. Eurymach błagał o litość, zrzucając całą winę na martwego Antinoja i obiecując odszkodowanie. Odyseusz odrzucił propozycję. Eurymach rzucił się do ataku z mieczem, ale natychmiast zginął od strzały. Telemach przebił włócznią szarżującego Amfinomosa, po czym pobiegł do zbrojowni po tarcze i hełmy dla ojca i pasterzy.

Zdradziecki Melantios znalazł nie zamknięte drzwi do zbrojowni i przyniósł zalotnikom broń. Odyseusz wysłał pasterzy, by go powstrzymali. Złapali koziarza, związali go i podwiesili pod sufitem. W sali pojawiła się Atena pod postacią Mentora. Zalotnicy grozili jej śmiercią, co tylko rozgniewało boginię. Zamieniła się w jaskółkę i usiadła pod sufitem, kierując lotem włóczni tak, by omijały Odyseusza i jego ludzi. Król i jego stronnicy metodycznie wybijali wrogów. Sala spłynęła krwią. Lejodes błagał o litość, ale Odyseusz ściął mu głowę. Ułaskawił jedynie pieśniarza Femiosa i herolda MedonaHerold na dworze Odyseusza, który opiekował się Telemachem w dzieciństwie i został oszczędzony podczas rzezi., którzy służyli zalotnikom pod przymusem.

Po zakończeniu walki Odyseusz wezwał Eurykleję. Widząc stosy trupów, chciała krzyczeć z triumfu, ale król zabronił jej cieszyć się ze śmierci. Kazał przyprowadzić dwanaście niewiernych służących. Zmuszono je do wyniesienia ciał i wyczyszczenia sali z krwi. Następnie Telemach powiesił je wszystkie na dziedzińcu. Melantios został okrutnie okaleczony i zabity. Odyseusz nakazał okadzić pałac siarką, by oczyścić go ze zmazy, po czym lojalne służące powitały go z płaczem i radością.

PIEŚŃ DWUDZIESTA TRZECIA
Penelopa rozpoznaje Odyseusza

Eurykleja pobiegła obudzić Penelopę, krzycząc, że Odyseusz wrócił i zabił zalotników. Królowa uznała, że piastunka oszalała. Nawet informacja o bliźnie nie przekonała jej całkowicie. Zeszła do sali i usiadła naprzeciwko męża, wpatrując się w niego w milczeniu. Telemach skarcił ją za chłód, ale Penelopa odparła, że mają z mężem tajemne znaki, po których się rozpoznają. Odyseusz uśmiechnął się i poszedł wziąć kąpiel. Atena znów obdarzyła go boską urodą.

Gdy wrócił, zarzucił żonie upór. Penelopa postanowiła poddać go ostatecznej próbie. Kazała Euryklei wynieść ich łoże małżeńskie z sypialni. Słysząc to, Odyseusz wybuchnął gniewem. Wyjaśnił, że to niemożliwe, ponieważ sam wyrzeźbił to łoże w pniu potężnego drzewa oliwnego, wokół którego następnie zbudował sypialnię. Nikt nie mógł go przesunąć bez ścięcia pnia. Słysząc ten sekret, znany tylko im dwojgu, Penelopa z płaczem rzuciła mu się na szyję. Noc spędzili na opowieściach o swoich cierpieniach. O świcie Odyseusz wyruszył z Telemachem na wieś, by spotkać się ze starym ojcem.

PIEŚŃ DWUDZIESTA CZWARTA
Pojednanie

Hermes poprowadził dusze zabitych zalotników do Hadesu. Tam spotkały one herosów trojańskich. Agamemnon, usłyszawszy historię rzezi, wysławił wierność i mądrość Penelopy, kontrastując ją ze zdradą własnej żony.

Tymczasem Odyseusz dotarł do sadu Laertesa. Znalazł ojca w brudnych łachmanach, pracującego w ziemi. Chcąc go wypróbować, podał się za przybysza z AlybasZmyślone przez Odyseusza miasto, z którego rzekomo pochodził w rozmowie z ojcem., który rzekomo gościł kiedyś Odyseusza. Laertes zalał się łzami i zaczął sypać sobie pył na głowę. Widząc rozpacz ojca, Odyseusz nie wytrzymał, wyjawił prawdę i pokazał bliznę. Opowiedział też o drzewach, które ojciec podarował mu w dzieciństwie. Laertes zemdlał z radości, a po przebudzeniu podziękował bogom. Wszyscy udali się do domu na ucztę, gdzie stary DoliosStary sługa Laertesa, ojciec zdradzieckiego Melantiosa, który jednak pozostał wierny Odyseuszowi. i jego synowie z radością powitali króla.

W mieście rozeszła się wieść o masakrze. Wzburzony tłum zebrał się na rynku. EupejtesOjciec Antinoja, który podburzył mieszkańców Itaki do buntu przeciwko Odyseuszowi., ojciec Antinoja, wezwał do krwawej zemsty. Mimo ostrzeżeń Medona i Halitersesa, że Odyseusza wspierają bogowie, część mężczyzn chwyciła za broń i ruszyła na farmę Laertesa. Na Olimpie Atena zapytała Zeusa o rozwój wydarzeń. Gromowładny nakazał zawrzeć wieczny pokój na Itace. Gdy zbrojny tłum dotarł do zagrody, Odyseusz, Telemach i Laertes stanęli do walki. Wspierany przez Atenę Laertes rzucił włócznią i zabił Eupejtesa. Odyseusz rzucił się na wrogów, ale z nieba uderzył piorun Zeusa. Atena potężnym głosem nakazała przerwać rozlew krwi. Przerażeni buntownicy rzucili broń i uciekli. Bogini, pod postacią Mentora, zaprzysięgła wieczne przymierze między królem a jego ludem.