Świat fantastyczny i realistyczny w „Opowieści wigilijnej”
Świat przedstawiony w „Opowieści wigilijnej” dzieli się na dwie wyraźne części: realistyczną i fantastyczną. Początkowe sceny pokazują surowe życie w dziewiętnastowiecznym Londynie oraz codzienność chciwego Ebenezera Scrooge'a. Pojawienie się duchów wprowadza elementy nadprzyrodzone, które ostatecznie prowadzą do przemiany głównego bohatera.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Realistyczny obraz Londynu i życia Scrooge'a
Akcja utworu Karola Dickensa rozpoczyna się w świecie całkowicie realistycznym. Czytelnik poznaje Ebenezera Scrooge'a w jego naturalnym środowisku, czyli w kantorze. Bohater jest skąpy, chciwy i całkowicie obojętny na los innych ludzi.
Prawdziwe oblicze Scrooge'a widać w jego stosunku do pracowników. Jego kancelista, Bob Cratchit, zarabia zaledwie piętnaście szylingów tygodniowo. Pracuje w fatalnych warunkach, marznąc w maleńkiej, niedogrzanej klitce na tyłach biura.
Realizm widać także w opisach mroźnego, wigilijnego dnia w wiktoriańskimOkres w historii Wielkiej Brytanii (XIX wiek), nazwany od imienia królowej Wiktorii, charakteryzujący się m.in. dużymi nierównościami społecznymi. Londynie. Do kantoru przychodzą różni goście, w tym wesoły siostrzeniec Fred oraz dwaj mężczyźni zbierający datki dla biednych. Scrooge odmawia pomocy, twierdząc, że miejscem dla ubogich są więzienia i domy pracy.
Granica między jawą a snem
Zwykły, szary dzień kończy się, gdy Ebenezer zamyka kantor. Zjada samotny obiad w jadłodajni, czyta gazety i wraca do swojego ponurego mieszkania. Budynek należał kiedyś do jego zmarłego wspólnika, Jakuba Marleya.
Przełom następuje wieczorem, gdy bohater zostaje sam w domu. Zwykłe przedmioty zaczynają zmieniać swój wygląd. Twarz zmarłego Marleya pojawia się najpierw na kołatce u drzwi, a potem na ozdobnych kafelkach kominka.
Ciszę przerywa nagły dźwięk dzwonków w całym domu. Z piwnicy dobiega brzęk ciągniętych po schodach ciężkich łańcuchów. W tym momencie opowieść płynnie przechodzi w świat fantastyki.
Fantastyka to w literaturze wszystkie zjawiska, postaci i wydarzenia, które nie mogą istnieć w prawdziwym świecie, np. duchy, podróże w czasie czy magia.
Świat fantastyczny i wizyty duchów
Pierwszym gościem z zaświatów jest widmo Jakuba Marleya. Duch jest opasany długim łańcuchem zrobionym z kasetek na pieniądze, kluczy, kłódek i ksiąg rachunkowych. Kiedy zjawa zdejmuje chustkę z głowy, jej szczęka z łoskotem opada na pierś.
Marley ostrzega dawnego przyjaciela przed karą za chciwość. Zapowiada też wizytę trzech kolejnych zjaw. Te nadprzyrodzone istoty zabierają Scrooge'a w podróż przez czas i przestrzeń.
Podczas tych wędrówek bohater łamie prawa fizyki. Przenika przez ściany, staje się niewidzialny dla innych i obserwuje sceny ze swojej przeszłości, teraźniejszości oraz przyszłości.
Wygląd zjaw a gatunek utworu
Każdy z duchów ma swój unikalny, nierealistyczny wygląd. Na przykład Duch Wigilijnej Przeszłości przypomina starca o twarzy dziecka. Ma długie, białe włosy, nosi śnieżnobiałą tunikę, a w dłoni trzyma gałązkę zielonego ostrokrzewu.
Obecność zjaw i mroczny klimat sprawiają, że utwór czerpie z różnych gatunków literackichForma utworu, która ma swoje określone zasady i cechy, np. powieść, nowela, baśń czy komedia.. Znajdziemy tu elementy opowieści grozy, fantastyki, a także klasycznej baśni.
Cała ta nadprzyrodzona otoczka ma jeden konkretny cel. Świat fantastyczny służy temu, aby wywołać w bohaterze wstrząs i doprowadzić do jego wewnętrznej przemiany.