Przypadki Robinsona Kruzoe - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Robinson Crusoe rodzi się w 1632 roku w angielskim Yorku. Mimo zakazów ojca, w wieku dziewiętnastu lat ucieka z domu, by zostać marynarzem. Jego pierwsze rejsy kończą się sztormami, a nawet niewolą u mauretańskich piratów. Po udanej ucieczce trafia do Brazylii, gdzie zakłada plantację tytoniu i trzciny cukrowej. W 1659 roku wyrusza po niewolników do Afryki, ale jego statek rozbija się podczas potężnej burzy. Robinson jako jedyny uchodzi z życiem i ląduje na bezludnej wyspie.

Przez kolejne lata buduje bezpieczne schronienie, uczy się rolnictwa, garncarstwa i oswaja zwierzęta. Jego samotność przerywa odkrycie śladu ludzkiej stopy, a później wizyty ludożerców. Robinson ratuje jedną z ich ofiar, nadaje mu imię Piętaszek i uczy go angielskiego. Razem ocalają kolejnych więźniów, w tym ojca Piętaszka i pewnego Hiszpana. Wkrótce do brzegów wyspy przybija angielski statek opanowany przez zbuntowaną załogę. Robinson pomaga kapitanowi odzyskać okręt. W nagrodę wraca do Anglii w 1687 roku, kończąc swoją wieloletnią tułaczkę.

Streszczenie szczegółowe

Młodość i pierwsze rejsy

Robinson Crusoe, narratorOsoba opowiadająca o wydarzeniach w utworze literackim. opowieści, urodził się w 1632 roku w angielskim YorkuHistoryczne miasto w północnej Anglii.. Jego ojciec był niemieckim imigrantemOsoba, która przybyła do obcego kraju, aby się w nim osiedlić.. W metryceUrzędowy dokument potwierdzający narodziny. chłopca wpisano nazwisko Kreutznaer. Anglicy uprościli je jednak do formy Crusoe.

Ojciec planował dla syna karierę prawniczą. Robinson marzył jednak o wielkiej wodzie i żegludze. Rodzic tłumaczył mu, że bez szlacheckiego pochodzenia nie zrobi kariery w marynarce wojennejPaństwowe siły zbrojne przeznaczone do walki na morzu.. Brakowało mu też wiedzy z zakresu nawigacjiNauka o określaniu pozycji statku i wytyczaniu bezpiecznej drogi..

Nastoletni Robinson zignorował te rady. Pierwszego września 1651 roku zaciągnął się na statek płynący do LondynuStolica Anglii i jeden z największych portów morskich w Europie.. Niemal natychmiast okręt wpadł w potężną burzęGwałtowne zjawisko pogodowe z silnym wiatrem i falami na morzu.. Przerażony chłopak błagał Boga o litość:

Boże, wybacz mi! [...] Ślubuję ci posłuszeństwo [...]! Pozwól mi wrócić do domu, a przysięgam ci, nigdy go już nie opuszczę!

Gdy wiatr ucichł, młodzieniec szybko zapomniał o obietnicy. Wkrótce statek utknął w zatoce YarmouthZatoka u wschodnich wybrzeży Anglii.. Tam uderzyła w nich kolejna, jeszcze gorsza wichura. Załogę uratował przepływający w pobliżu mniejszy statek. Kapitan wybawców kazał Robinsonowi wracać do ojca. Duma i wstyd nie pozwoliły mu jednak na powrót.

Wyprawy do Afryki i niewola

W stolicy Crusoe poznał kapitana Smitha. Ten doświadczony żeglarz zabrał go w rejs do Nowej GwineiW czasach Robinsona często nazywano tak ogólnie wybrzeża Afryki Zachodniej (Gwinea).. Robinson kupił tanie błyskotki za czterdzieści funtówPodstawowa jednostka pieniężna w Wielkiej Brytanii.. W Afryce sprzedał je z ogromnym zyskiem. To ostatecznie przekonało go do życia na morzu.

Po powrocie kapitan Smith zmarł. Robinson wyruszył w kolejny rejs na własną rękę. Tym razem okręt zaatakowali piraciMorscy rozbójnicy napadający na statki handlowe. z okolic Wysp KanaryjskichArchipelag na Oceanie Atlantyckim, u wybrzeży Afryki.. Crusoe trafił do niewoliStan, w którym człowiek jest pozbawiony wolności i zmuszany do pracy. w marokańskim porcie Sale.

Przez dwa lata usługiwał pirackiemu oficerowi. Często wypływał z nim na ryby. Towarzyszył im młody MauretańczykDawne określenie mieszkańca północno-zachodniej Afryki. o imieniu Ksury. Pewnego dnia nadarzyła się okazja do ucieczki. Robinson wyrzucił za burtę pirackiego dozorcę. Razem z Ksurym uciekli łodzią pełną zapasów.

Żeglowali wzdłuż wybrzeży MarokaPaństwo w północnej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim.. Zatrzymywali się tylko po wodę i jedzenie. Strzelba Robinsona budziła wielki podziw wśród tubylców. Po wielu dniach dotarli w okolice Wysp Zielonego PrzylądkaArchipelag na Oceanie Atlantyckim, niedaleko wybrzeży Afryki.. Tam zauważyli statek z portugalską banderąFlaga podnoszona na statku, oznaczająca jego przynależność państwową.. Przyjazny kapitan zabrał ich na pokład. Obiecał darmowy transport do BrazyliiOgromny kraj w Ameryce Południowej, dawna kolonia portugalska. i odkupił od Robinsona łódź oraz Ksurego.

Plantator i handlarz niewolników

W Ameryce Południowej Robinson zaczął nowe życie. Zamieszkał na plantacjiDuże gospodarstwo rolne uprawiające jedną roślinę, np. bawełnę lub tytoń.. Nauczył się tam uprawy trzciny cukrowejWysoka roślina, z której łodyg produkuje się cukier.. Za zaoszczędzone pieniądze kupił własną ziemię. Zasadził na niej tytońRoślina uprawna, której suszone liście służą do palenia..

Interesy szły świetnie. Po czterech latach Crusoe był szanowanym plantatorem. Opowiadał sąsiadom o swoich podróżach do Afryki. Dwóch znajomych zaproponowało mu układ. Mieli sfinansować rejs po niewolników, jeśli Robinson nim pokieruje. Zgodził się bez wahania. Przed wyjazdem spisał dyspozycjęPisemne polecenie określające, co zrobić z majątkiem w razie śmierci. majątkową.

1 września 1659 roku wyruszył z portu Todos SantosZatoka Wszystkich Świętych u wybrzeży Brazylii.. Po dwunastu dniach statek wpadł w potężny sztorm. Wiatr rzucał okrętem jak zabawką. Załoga chciała dotrzeć na BarbadosWyspa na Morzu Karaibskim., by naprawić zniszczenia. Uderzyła w nich jednak kolejna burza.

Marynarze spuścili na wodę szalupęNiewielka łódź ratunkowa na statku.. Niestety, gigantyczna fala roztrzaskała łódkę. Robinson walczył o życie pod wodą. Ostatkiem sił poczuł grunt pod stopami. Wybiegł na brzeg, uciekając przed kolejnymi falami. Z całej załogi ocalał tylko on.

Początki na bezludnej wyspie

Wycieńczony rozbitek spędził pierwszą noc na drzewie. Bał się dzikich zwierząt. Rano zobaczył, że wrakZniszczony, zatopiony lub wyrzucony na brzeg statek. statku utknął na mieliźnie niedaleko brzegu. Robinson dopłynął do niego. Zabrał jedzenie, broń, amunicjęNaboje i proch potrzebne do strzelania z broni palnej., narzędzia i nasiona.

Zbudował tratwę i przewiózł zapasy na ląd. Znalazł bezpieczne miejsce na wzgórzu. Rozbił namiot z żagli i otoczył go palisadą. Przez kilkanaście dni regularnie wracał na statek. Zabrał z niego wszystko, co mogło się przydać. Znalazł też złote monety, ale na bezludnej wyspie były one bezwartościowe.

Aby nie stracić poczucia czasu, zbudował wielki drewniany krucyfiksKrzyż z postacią Chrystusa, tu służący jako kalendarz.. Wyrył na nim datę swojego przybycia: 30 września 1659 roku. Codziennie robił na nim małe nacięcie. Wkrótce nocny sztorm zmył resztki statku do morza.

Robinson znalazł niewielką jaskinięNaturalna pusta przestrzeń w skałach, idealna na schronienie.. Poszerzył ją i połączył z namiotem. Stworzył tam bezpieczny magazyn. Zbudował proste meble: stół i krzesło. Cieszył się z nich bardziej, niż Aleksander WielkiSłynny starożytny wódz i król Macedonii. z tronu króla DariuszaWładca potężnego imperium perskiego, pokonany przez Aleksandra.. Swoje schronienie nazwał „Yorkiem”.

Mając stół i krzesło, mogłem zasiąść sobie po europejsku przy lampie do wieczerzy i w istocie niepodobna wypowiedzieć, z jakim ukontentowaniem to robiłem.

Walka o przetrwanie i rzemiosło

Aby nie zwariować z samotności, Robinson zaczął pisać dziennik. Spisywał w nim dobre i złe strony swojej sytuacji. Uznał, że Bóg czuwa nad nim. Codziennie czytał Pismo ŚwięteBiblia, święta księga chrześcijan., co dawało mu otuchę.

Zaczął uprawiać ziemię. Nauczył się przewidywać porę suchąOkres w klimatach tropikalnych, w którym rzadko pada deszcz. i porę deszczowąCzas intensywnych opadów w strefie międzyzwrotnikowej.. Dzięki temu zbierał plony dwa razy w roku. Brakowało mu narzędzi, takich jak bronaNarzędzie rolnicze do spulchniania i wyrównywania ziemi., ale radził sobie za pomocą gałęzi. Z czasem opanował też garncarstwoRzemiosło polegające na lepieniu naczyń z gliny i ich wypalaniu.. Ulepił garnki, w których mógł przechowywać ziarno.

Zwierzęta stały się jego jedynymi przyjaciółmi. Złapał i oswoił papugę, którą nazwał Polly. Nauczył ją wymawiać swoje imię. Założył też hodowlę kóz. Z ich mleka robił ser i masło. Towarzyszył mu również pies, który ocalał z katastrofy.

Po latach ubrania Robinsona całkowicie się zniszczyły. Uszył sobie nowy strój ze skór upolowanych kóz. Zrobił czapkę, kurtkę, spodnie, a nawet parasol chroniący przed słońcem. Postanowił też zbudować czółnoProsta łódź wydrążona z jednego pnia drzewa.. Ściął wielkie drzewo i rzeźbił je przez pięć miesięcy. Niestety, łódź okazała się zbyt ciężka, by zaciągnąć ją do wody.

Ślad stopy i przerażenie

Robinson zbudował drugą, mniejszą łódkę. Udało mu się opłynąć wyspę dookoła. Silne prądy morskie o mało nie zniosły go na otwarty ocean. Szczęśliwie wrócił na brzeg i ucałował ziemię.

Pewnego dnia przeżył szok. Zobaczył na piasku wyraźny ślad ludzkiej stopy. Wpadł w panikę. Uciekł do swojej twierdzy i nie spał całą noc. Bał się, że wyspę odwiedzają kanibaleLudzie jedzący ludzkie mięso; ludożercy..

Nagle niewymowna, nieprzezwyciężona trwoga opanowała całą moją istotę. Przerażenie wstrząsnęło ciałem, w najokropniejszym pomieszaniu zacząłem ze wszystkich sił ku domowi uciekać.

Przez dwa lata żył w ciągłym strachu. Przeniósł stado kóz w głąb lasu, by ukryć swoją obecność. Jego obawy się potwierdziły. Na plaży znalazł resztki ogniska i stosy ludzkich kości. Zrozumiał, że dzicy przypływają tu na krwawe uczty.

Robinson poczuł gniew. Zaczął planować atak na ludożercówInna nazwa kanibali.. Z czasem jednak uznał, że nie powinien zabijać, dopóki nikt go nie zaatakuje. W dwudziestym trzecim roku pobytu na wyspie usłyszał huk armat. Trwał potężny sztormBardzo silny wiatr na morzu, wywołujący ogromne fale.. Rano znalazł wrak hiszpańskiego statku rozbity na skałach. Nikt z załogi nie przeżył. Robinson uratował tylko psa, którego nazwał Amigo. Zabrał też ze statku narzędzia, alkohol i złoto.

Pojawienie się Piętaszka

Półtora roku później Robinson dostrzegł na plaży pięć łodzi. Przy ognisku siedziało około trzydziestu barbarzyńcówSłowo używane dawniej na określenie ludzi dzikich i okrutnych.. Mieli ze sobą dwóch więźniów. Jeden z nich wyrwał się i zaczął uciekać w stronę kryjówki Crusoe. Goniło go tylko dwóch napastników.

Robinson wkroczył do akcji. Celnie strzelił z ukrycia, powalając pościg. Uratowany młodzieniec padł na kolana przed swoim wybawcą. Crusoe uśmiechnął się do niego. Nadał mu imię Piętaszek, na pamiątkę dnia, w którym się spotkali.

Piętaszek był silnym i bystrym młodzieńcem. Szybko uczył się języka angielskiego. Robinson oduczył go jedzenia ludzkiego mięsa. Nauczył go piec chleb, strzelać z broni i opowiedział mu o Bogu. Piętaszek stał się oddanym przyjacielem. Wyznał, że na jego rodzinnej wyspie żyją biali ludzie, którzy ocaleli z katastrofy statku.

Walka z kanibalami i nowi przybysze

Mężczyźni zbudowali dużą łódź, by popłynąć do ojczyzny Piętaszka. Zanim wyruszyli, na wyspę przybyło dwudziestu jeden kanibali. Mieli nowych więźniów. Robinson i Piętaszek zaatakowali ich z zaskoczenia. Użyli broni palnej, która przeraziła dzikusów.

Uratowali dwóch ludzi. Pierwszym okazał się ojciec Piętaszka. Drugim był Hiszpan, Don Juan de Castillos. Robinson poczuł się jak prawdziwy król wyspy. Rządził sprawiedliwie, szanując różne religie. Piętaszek był protestantemChrześcijanin należący do kościoła wywodzącego się z reformacji., jego ojciec poganinemOsoba wierząca w wielu bogów lub siły natury., a Hiszpan katolikiemChrześcijanin uznający zwierzchnictwo papieża..

Hiszpan opowiedział, że u plemienia Piętaszka żyje jeszcze szesnastu jego rodaków. Robinson bał się konkwistadorówHiszpańscy zdobywcy, słynący z okrucieństwa wobec rdzennej ludności.. Don Juan przysiągł jednak, że będą mu lojalni. Zwiększyli uprawy, by wyżywić nowych gości. Następnie Hiszpan i ojciec Piętaszka popłynęli po resztę rozbitków.

Bunt na angielskim statku

Zanim wysłannicy wrócili, do wyspy zbliżył się angielski statek. Do brzegu podpłynęła szalupa z jedenastoma marynarzami. Trzech z nich było związanych. Robinson i Piętaszek obserwowali ich z ukrycia. Gdy strażnicy zasnęli, Crusoe uwolnił więźniów.

Okazało się, że na statku wybuchł bunt. Związani mężczyźni to kapitan, oficer i pasażer. Robinson zaoferował im pomoc w odzyskaniu okrętu. W zamian zażądał darmowego powrotu do Anglii. Kapitan chętnie się zgodził.

Wspólnymi siłami pokonali buntowników na wyspie. Przywódca buntu, Will Atkins, został skazany. Reszta marynarzy poddała się kapitanowi. Odzyskali statek. Robinson pozwolił najgorszym buntownikom zostać na wyspie. Zostawił im narzędzia i zapasy.

Powrót do cywilizacji

19 grudnia 1686 roku Robinson opuścił wyspę. Spędził na niej ponad dwadzieścia siedem lat. Do Anglii dotarł w czerwcu 1687 roku. Okazało się, że jego rodzina już nie żyje. Razem z Piętaszkiem popłynął do Lizbony.

W Portugalii spotkał dawnego przyjaciela. Dowiedział się, że jego brazylijska plantacja przynosiła ogromne zyski. Robinson stał się bardzo bogatym człowiekiem. W obawie przed hiszpańską inkwizycjąInstytucja Kościoła katolickiego zwalczająca heretyków. sprzedał ziemię.

Wrócił do Anglii drogą lądową. Przeprawa przez ośnieżone PirenejeWysokie góry na granicy Francji i Hiszpanii. była szokiem dla Piętaszka. Zatrzymali się na dłużej w PampelunieMiasto w północnej Hiszpanii.. W styczniu dotarli do DoverAngielskie miasto portowe nad kanałem La Manche..

Robinson osiadł w rodzinnym Yorku. Ożenił się i miał trójkę dzieci. Po śmierci żony znów poczuł zew przygody. W 1694 roku odwiedził swoją wyspę. Zostawił tam osadnikom zwierzęta i narzędzia. W drodze powrotnej statek zaatakowali wojownicy z Karaibów. Piętaszek próbował z nimi negocjować, ale zginął od strzał.

Zrozpaczony Robinson kazał strzelać do napastników. Załoga urządziła Piętaszkowi morski pogrzeb. Crusoe wyruszył w dalsze podróże. Odwiedził Indie, wyspy SundajskieArchipelag w Azji Południowo-Wschodniej (dzisiejsza Indonezja)., Chiny i SyberięOgromna, mroźna kraina w północnej Azji.. Ostatecznie wrócił do Anglii. Majątek przeznaczył na pomoc młodzieży i kształcenie rękodzielnikówRzemieślnik wytwarzający przedmioty ręcznie.. Czekał w spokoju na swoją ostatnią podróż.

Gdy kiedyś spodoba się Bogu powołać mnie do siebie, przekażę cały majątek na kształcenie dobrych rękodzielników i rolników (...). Tymczasem gotuję się do ostatniej podróży, której celem jest Wieczność.