Quo vadis - streszczenie krótkie i szczegółowe
Akcja powieści toczy się w starożytnym Rzymie za panowania okrutnego cesarza Nerona, gdzie młody patrycjusz Marek Winicjusz zakochuje się w chrześcijance Ligii. Zderzenie pogańskiego świata pełnego przepychu z rodzącą się wiarą chrześcijańską prowadzi do dramatycznych prześladowań i wielkiego pożaru miasta. Ostatecznie miłość i nowa religia triumfują, a zakochani odnajdują spokój na Sycylii, podczas gdy tyran ginie samobójczą śmiercią.
Spis treści
Streszczenie w pigułce
Rzymski trybun wojskowy, Marek Winicjusz, wraca z wojny i zakochuje się w pięknej Ligii. Dziewczyna jest zakładniczką wychowywaną w domu Aulusa Plaucjusza. Winicjusz prosi o pomoc swojego wuja, Petroniusza. Ten namawia cesarza Nerona do sprowadzenia dziewczyny na dwór. Ligia, będąca chrześcijanką, nie chce zostać nałożnicą poganina. Ucieka z pomocą wiernego sługi, Ursusa.
Zrozpaczony Winicjusz wynajmuje sprytnego Greka, Chilona Chilonidesa, aby ją odnalazł. Młodzieniec próbuje porwać ukochaną, ale zostaje ranny i trafia pod opiekę chrześcijan. Obserwując ich dobroć, Winicjusz przechodzi wewnętrzną przemianę. Przyjmuje nową wiarę i zaręcza się z dziewczyną. Ich szczęście przerywa wielki pożar Rzymu.
Neron zrzuca winę na chrześcijan i rozpoczyna krwawe igrzyska. Ligia trafia do więzienia, a następnie na arenę. Ratuje ją nadludzko silny Ursus, który pokonuje dzikiego byka. Tłum wymusza na cesarzu ułaskawienie dziewczyny. Winicjusz i Ligia wyjeżdżają na Sycylię, a Neron, opuszczony przez wszystkich, ginie z rąk własnego sługi.
Streszczenie szczegółowe
Rozdziały I – X
Do Rzymu wraca Marek Winicjusz. W domu Aulusów poznaje zakładniczkęOsoba przetrzymywana jako gwarancja dotrzymania układu politycznego. ligijską, Ligię – Kallinę. Młodzieniec zakochuje się w niej bez pamięci. Z prośbą o radę, jak zdobyć dziewczynę, zwraca się do swojego wuja, Petroniusza.
Petroniusz to słynny arbiter elegancjiZnawca dobrego smaku i mody na dworze cesarskim.. Potajemnie kocha go jego własna niewolnica, Eunice. Winicjusz i Petroniusz udają się do domu Aulusa Plaucjusza. Marek wyznaje Ligii miłość, lecz ona nie rozumie jego intencji. Opiekun Ligii planuje opuścić Rzym z całą rodziną.
Młodzieniec obawia się, że utraci ukochaną. Petroniusz postanawia mu pomóc. Namawia Nerona, aby odebrał dziewczynę z domu Plaucjuszów. Zgodnie z rozkazem cezaraTytuł władcy starożytnego Rzymu, wywodzący się od Juliusza Cezara. Ligia trafia do pałacowych komnat. Razem z nią odchodzi jej wierny sługa, olbrzym Ursus.
W starożytnym Rzymie władza cesarza była absolutna. Nikt nie mógł sprzeciwić się jego woli bez narażania życia całej swojej rodziny.
Zrozpaczony Aulus podejrzewa o spisek Petroniusza. Próbuje odzyskać wychowankę, ale nie uzyskuje pomocy od Nerona ani Seneki. Udaje się do Winicjusza. Przerażony młodzieniec nic nie wie o odebraniu Ligii i sądzi, że to sprawka wuja. Wieczorem rodzina Plaucjusza dostaje list od Petroniusza. Czytają w nim, że powinni pogodzić się z wolą władcy.
Zagniewany Winicjusz oskarża wuja o zdradę. Petroniusz spokojnie wyjaśnia swój plan. Poprosił Nerona o oddanie dziewczyny siostrzeńcowi. Informuje Marka, że następnego dnia odbędzie się w pałacu uczta. Młodzieniec zasiądzie na niej obok ukochanej.
Ligia zostaje oddana pod opiekę Akte, dawnej kochanki Nerona. Dziewczyna chce się sprzeciwić rozkazowi. Akte przekonuje ją, że na uczcie będzie mogła poprosić Petroniusza o pomoc w powrocie do domu. Rozpoczyna się wielkie przyjęcie.
Winicjusz wyznaje dziewczynie miłość. Ligia czuje, że młodzieniec staje się dla niej kimś bliskim. Cezar uświetnia ucztę swoim występem artystycznym. Pijany Marek usiłuje pocałować Ligię. Ursus siłą odbiera mu dziewczynę i staje w jej obronie.
Zrozpaczona Ligia nie chce zostać nałożnicąKobieta żyjąca z mężczyzną w nieformalnym związku, często zmuszona do tego siłą. Winicjusza. Postanawia uciec z pałacu. Ursus udaje się do biskupa chrześcijan z prośbą o pomoc w odbiciu dziewczyny. W pałacowym ogrodzie Ligia i Akte spotykają orszak Poppei, żony Nerona.
Poppea z zazdrością patrzy na piękną dziewczynę. Oznajmia jej złośliwie, że jeszcze tego samego dnia zostanie kochanką Winicjusza. Wieczorem zjawia się wyzwoleniecNiewolnik, który odzyskał wolność z rąk swojego pana. Marka. Ma zabrać Ligię do domu patrycjuszaCzłonek najstarszych i najbogatszych rodów w starożytnym Rzymie..
Winicjusz i Petroniusz z niecierpliwością oczekują na przybycie lektyki. Tymczasem dziewczyna zostaje odbita przez Ursusa i chrześcijan. Podczas potyczki olbrzym zabija Atacyna. Zrozpaczony Winicjusz dowiaduje się o ucieczce ukochanej. W ataku szału rozbija świecznikiem głowę staremu niewolnikowi.
Rozdziały XI – XX
Winicjusz przez całą noc szuka uciekinierki. Podejrzewa, że została uprowadzona przez Nerona i pragnie zemsty. Udaje się na PalatynJedno z siedmiu wzgórz Rzymu, na którym znajdowały się pałace cesarskie.. Tam dowiaduje się, że zachorowała mała Augusta, córka cesarza.
Młodzieniec idzie do Akte, aby zapytać o Ligię. Kobieta zapewnia, że Neron nie ma nic wspólnego z porwaniem. Wyznaje, że Ligia zakochała się w Marku, ale wystraszyła się jego natarczywości. Ostrzega też, że Poppea oskarżyła Ligię o rzucenie czarów na chorą córkę.
Petroniusz chce podarować siostrzeńcowi piękną Eunice, aby ukoić jego ból. Młodzieniec odmawia i wyrusza na poszukiwania. Niewolnica błaga wuja, by nie odsyłał jej z domu. Petroniusz nakazuje ją wychłostać za nieposłuszeństwo.
Okazuje się, że Eunice zna człowieka, który może odnaleźć uciekinierkę. Arbiter elegancji zaczyna rozmyślać o pięknej niewolnicy. W willi Petroniusza zjawia się Chilon Chilonides. Ten chciwy i sprytny Grek podejmuje się odnalezienia Ligii.
Umiera mała Augusta. Po okresie żałoby Petroniusz udaje się do pałacu. Chce sprawdzić, czy Neron wierzy w pogłoski o czarach. Cezar oskarża go o śmierć córki. Sprytny elegant sugeruje władcy, że powinien opuścić Rzym dla zdrowia.
U Winicjusza zjawia się Chilon. Przynosi szokującą wiadomość: Ligia jest chrześcijanką. Petroniusz wraz z dworem Nerona opuszcza miasto. Winicjusz zostaje i nadal szuka ukochanej. Pragnie zemścić się za odrzucenie. Staje się okrutny dla swoich sług.
Chilon przypadkowo spotyka w mieście lekarza Glaukusa. Przed laty Grek skrzywdził go, sprzedając jego rodzinę handlarzom niewolników. Teraz obawia się zemsty. Chilon przynosi też wieść o tajnym spotkaniu chrześcijan. Ma na nim przemawiać ApostołUczeń i wysłannik Jezusa Chrystusa, głoszący jego naukę. Piotr.
Grek postanawia pozbyć się Glaukusa. Wmawia chrześcijanom, że lekarz jest zdrajcą. Namawia Urbana, aby zamordował rzekomego wroga. Chilon szybko rozpoznaje, że potężny Urban to w rzeczywistości Ursus.
Petroniusz pisze list do Winicjusza. Wyraża obawy o siostrzeńca. Neron występuje publicznie w Neapolis, faworyzuje Greków i nienawidzi Rzymu. Okrutny Tygellin wciąż próbuje zdobyć wyrok śmierci na arbitra elegancji.
Chilon oznajmia Winicjuszowi, że w nocy odbędzie się spotkanie chrześcijan. Będzie tam również Ligia. Uszczęśliwiony Marek wynajmuje do pomocy potężnego gladiatoraNiewolnik lub jeniec szkolony do walki na śmierć i życie ku uciesze tłumu., Krotona. Wraz z nim i Chilonem udają się na cmentarz OstrianumMiejsce za murami Rzymu, gdzie potajemnie gromadzili się pierwsi chrześcijanie..
Młodzieniec w ukryciu wysłuchuje nauk Apostoła Piotra. Jego pogańska natura sprzeciwia się prawdom o miłości i przebaczeniu. Nagle wśród zebranych dostrzega twarz ukochanej Ligii.
Rozdziały XXI – XXX
Winicjusz postanawia porwać Ligię. Zdaje sobie sprawę, że siłą nie pozyska jej miłości, ale nie potrafi nad sobą zapanować. Śledzi dziewczynę. Razem z Krotonem wdzierają się do domu, w którym się ukrywa. Chilon czeka na zewnątrz.
Ursus staje w obronie swojej pani. Z łatwością łamie kark potężnemu Krotonowi. Następnie rzuca się na Marka, ale Ligia nie pozwala zabić młodzieńca. Ranny patrycjusz traci przytomność. Chilon widzi, jak olbrzym wynosi ciało gladiatora i przerażony ucieka.
Wieczorem Ursus odnajduje Greka. Przekazuje mu rozkaz od Winicjusza. Marek nakazuje Chilonowi udać się do jego willi i skłamać, że pan wyjechał do Benewentu. W domu chrześcijan Glaukus rozpoznaje Greka. Oskarża go o zniszczenie mu życia.
Przerażony starzec błaga o litość. Winicjusz odwraca się od niego z pogardą. Wtedy Apostoł Piotr prosi lekarza, by wybaczył winowajcy. Glaukus w imię nauki Chrystusa odpuszcza Chilonowi winy.
Dla starożytnych Rzymian przebaczenie wrogowi było oznaką słabości. Postawa chrześcijan, oparta na miłosierdziu, była dla nich całkowicie niezrozumiała.
Winicjusz nie rozumie, dlaczego chrześcijanie nie zemścili się na zdrajcy. Jest rozczulony, widząc, jak Ligia troskliwie pielęgnuje jego rany. Pod wpływem jej dobroci zaczyna się zmieniać. Dziewczyna również zaczyna darzyć go głębokim uczuciem.
Pewnego dnia Marek wyznaje jej miłość. Deklaruje, że jest gotów zostać chrześcijaninem, jeśli to pozwoli mu ją poślubić. Pragnie ją czcić i wielbić. Jednocześnie jest zazdrosny o jej miłość do Chrystusa. Ta rozmowa wywołuje wielki niepokój w sercu Ligii.
Dziewczyna stara się unikać Winicjusza. Młodzieniec walczy ze swoim egoizmem i dumą, choć jego natura wciąż buntuje się przeciwko nowej religii. Ligia wyznaje staremu Kryspusowi, że zakochała się w poganinie. Surowy starzec potępia jej uczucie.
Apostoł Piotr uspokaja dziewczynę. Tłumaczy, że w czystej miłości nie ma grzechu. Radzi jednak, by unikała Marka, dopóki jego serce w pełni nie otworzy się na Boga. Paweł z Tarsu obiecuje porozmawiać z Rzymianinem.
Winicjusz wraca do swojego domu. Jest zagubiony i rozdarty. Ligia ucieka potajemnie z domu Miriam. Zostawia ukochanemu krzyżyk z gałązek bukszpanuWiecznie zielony krzew, z którego wczesnych chrześcijan robili proste krzyżyki.. Młodzieniec zmienia swoje zachowanie. Zaczyna dobrze traktować niewolników i klientówW Rzymie: ubogi obywatel będący na utrzymaniu bogatego patrona w zamian za poparcie..
Marek próbuje zapomnieć o Ligii. Nawiązuje krótki romans z Chrizotemis, ale nie daje mu to szczęścia. Do Rzymu powraca Petroniusz. Winicjusz opowiada wujowi o swojej udręce. Arbiter elegancji jest teraz szczęśliwy u boku wiernej Eunice.
Neron postanawia ponownie opuścić Rzym. W świątyni mdleje ze strachu. Twierdzi, że bogini przestrzegła go przed wyjazdem. Nienawidzi miasta i pragnie, by bogowie zrównali je z ziemią. Tygellin przygotowuje dla cesarza wielką ucztę na stawach Agryppy.
Rozdziały XXXI – XL
Na stawach Agryppy odbywa się wystawna, pełna rozpusty uczta. Winicjusz próbuje znaleźć zapomnienie w winie. Uwodzi go tajemnicza kobieta w masce. Młodzieniec odtrąca ją, mówiąc, że kocha inną. Okazuje się, że zamaskowaną kusicielką była sama cesarzowa Poppea.
Zrozpaczony Marek wykrzykuje, że ma dość grzesznego życia. Petroniusz postanawia ustrzec siostrzeńca przed gniewem odrzuconej Poppei. Neron przysyła list z rozkazem. Elegant i jego siostrzeniec mają natychmiast dołączyć do jego orszaku.
Marek postanawia najpierw odnaleźć Ligię. Zjawia się u niego Chilon z informacją o kryjówce dziewczyny. Młodzieniec każe go wychłostać za dawne kłamstwa, ale po chwili daruje mu resztę kary. Grek prowadzi go do chaty Linusa.
Patrycjusz udaje się do domu Miriam. Zwierza się Piotrowi ze swojej tęsknoty. Błaga apostołów, aby pomogli mu zrozumieć naukę Chrystusa i pozwolili poślubić ukochaną. Paweł z Tarsu zgadza się wyjechać z młodzieńcem, by uczyć go w drodze.
Miriam sprowadza Ligię. Dziewczyna wyznaje, że pokochała Marka od pierwszego wejrzenia. Jest szczęśliwa, że patrycjusz pragnie przyjąć chrzest. Apostoł Piotr błogosławi ich miłość. Winicjusz czuje prawdziwy spokój wśród wyznawców Chrystusa.
Szczęśliwy Winicjusz spotyka Petroniusza. Informuje wuja o swoich zaręczynach. Następnie wyzwala wszystkich niewolników, którzy służyli w jego domu od dwudziestu lat. To dowód jego głębokiej wewnętrznej przemiany.
Neron opuszcza Rzym. Wyjazd orszaku obserwują Ligia i Apostoł Piotr. Winicjusz czule żegna się z narzeczoną. Wieczorem dziewczyna spogląda na miasto zalane blaskiem zachodzącego słońca. Ma złowrogie wrażenie, że Rzym płonie.
Orszak dociera do Ancjum. Winicjusz pilnie wysłuchuje nauk Pawła z Tarsu. Tymczasem Neron marzy, aby ujrzeć płonące miasto, co miałoby natchnąć go do napisania wielkiego poematu. Okrutny Tygellin jest gotów spełnić to szalone marzenie.
Winicjusz odwiedza Ligię w Rzymie. Opowiada jej o swoich postępach w wierze. Nagle słyszą z oddali ryk lwów w amfiteatrze. Ten dźwięk przeraża dziewczynę i budzi w niej dziwny lęk.
Petroniusz odzyskuje łaski Nerona. Krytykuje jego nowy poemat. Cesarz przyznaje, że brakuje mu prawdziwych emocji, bo nigdy nie widział płonącego miasta. Winicjusz pragnie jak najszybciej wrócić do Ligii. Czuje, że grozi jej śmiertelne niebezpieczeństwo.
Rozdziały XLI – L
Neron wyznaje dworzanom, że zrobi wszystko, by przewyższyć sławą innych artystów. Petroniusz prosi władcę, by pozwolił Markowi wrócić do Rzymu na ślub. Cesarz wyraża zgodę. Nagle nadchodzą przerażające wieści: Rzym płonie.
Przerażony Winicjusz natychmiast wyrusza, aby ratować Ligię. Podejrzewa, że miasto zostało podpalone z rozkazu szalonego cesarza. W drodze spotyka senatora. Mężczyzna opowiada, że widział ludzi, którzy celowo rozniecali ogień i zabraniali go gasić.
Marek dociera do płonącego miasta. Z trudem przedziera się przez ogień do chaty Linusa, lecz nie zastaje tam nikogo. Wyczerpany patrycjusz traci przytomność. Ratuje go grupa chrześcijan. Gdy odzyskuje siły, dowiaduje się, że Ligia bezpiecznie opuściła miasto przed pożarem.
W Rzymie panuje absolutny chaos. Zrozpaczony lud zaczyna głośno mówić, że to Neron kazał podpalić stolicę. Winicjusz i Chilon wyruszają na poszukiwania Ligii. W podziemiach spotykają modlących się chrześcijan.
Surowy Kryspus krzyczy o nadchodzącej apokalipsieKoniec świata, któremu towarzyszą kataklizmy i sąd ostateczny.. Przerażonych wyznawców uspokaja dopiero Apostoł Piotr. Marek błaga go o pomoc w odnalezieniu narzeczonej. Z rozkazu Tygellina wojsko w końcu rozpoczyna akcję ratowania ocalałych dzielnic.
Neron przybywa do Rzymu. Z bezpiecznej odległości podziwia morze ognia. Ubrany w strój aktora zaczyna recytować pieśń o upadku Troi. Wzburzony tłum grozi władcy śmiercią. Sytuację ratuje Petroniusz. Przemawia do ludu, obiecując darmowy chleb i wspaniałe igrzyska.
Piotr prowadzi Winicjusza do bezpiecznej chaty. Tam czeka na niego ukochana Ligia. Apostoł chrzci młodzieńca, który jest już w pełni gotów przyjąć nową wiarę i żyć według jej zasad.
Mieszkańcy Rzymu wciąż oskarżają Nerona o podpalenie miasta. Cesarz rozkazuje, aby Tygellin wziął winę na siebie, ale dowódca pretorianówElitarna gwardia przyboczna cesarza rzymskiego. grozi buntem wojska. Wtedy u Poppei pojawiają się fałszywi świadkowie. Oskarżają o wzniecenie pożaru niewinnych chrześcijan.
Petroniusz próbuje przekonać Nerona, że to absurdalne oskarżenie. Tygellin atakuje eleganta, zarzucając mu brak lojalności. Neron pozornie wybacza arbitrowi. Petroniusz rozumie jednak, że właśnie przegrał ostateczną walkę o wpływy na dworze.
Chilon Chilonides, skuszony bogactwem, oficjalnie oskarża chrześcijan o podpalenie Rzymu. Zobowiązuje się wydać przywódców, w tym Ligię. Neron nakazuje natychmiast pojmać dziewczynę i rozpocząć masowe prześladowania.
Rozdziały LI – LX
Petroniusz ostrzega Winicjusza przed śmiertelnym niebezpieczeństwem. Radzi, aby natychmiast uciekali z miasta. Neron wzywa eleganta na ucztę. Oznajmia z uśmiechem, że Marek ma obowiązkowo zjawić się na igrzyskach. W całym Rzymie rozlegają się okrzyki: chrześcijanie dla lwów!
Młodzieniec wraca do kryjówki, ale jest za późno. Ligia została już pojmana. Petroniusz przyznaje, że stracił wszelkie wpływy i nie może wykupić dziewczyny z więzienia. Chrześcijanie bez walki dają się chwytać żołnierzom.
Marek bezskutecznie stara się ocalić ukochaną. Poniża się, prosząc o pomoc nawet okrutnego Tygellina. Nie rozumie, dlaczego Chrystus opuścił swoich wiernych. Traci nadzieję i zamierza umrzeć na arenie razem z Ligią.
Winicjusz spędza noce pod murami więzienia. Wysłuchuje kazania Piotra o tym, że Chrystus wybrał Rzym na stolicę swojego Kościoła. Młodzieniec błaga o cud. Stary rybak prosi go, by nigdy nie tracił wiary.
Jeden z żołnierzy, ukryty chrześcijanin, zgadza się dostarczyć Ligii list. Petroniusz liczy, że cesarzowa Poppea ocali dziewczynę. Kobieta nienawidzi Nerona za to, że w gniewie śmiertelnie pobił jej małego synka. Zrobi wszystko, by zrobić władcy na złość.
Winicjusz zanosi list do więzienia. Po drodze mija bogatą lektykę. Siedzi w niej wystrojony Chilon. Marek domyśla się, że to Grek wydał Ligię. Zdrajca traktuje patrycjusza z wyższością i pogardą.
Ligia w liście czule żegna się z Markiem. Młodzieniec dowiaduje się, że dziewczyna ciężko zachorowała w lochu. Poppea opuszcza pałac, aby prosić westalkiKapłanki rzymskiej bogini Westy, które miały prawo ułaskawić skazańca. o pomoc. W czasie jej nieobecności ludzie Nerona mordują jej syna, małego Rufiusa.
Rozpoczynają się krwawe igrzyska. Po walkach gladiatorów na arenę wypędzeni zostają chrześcijanie owinięci w skóry zwierząt. Wygłodniałe psy rozszarpują ofiary. MęczennicyOsoba, która oddaje życie w obronie swojej wiary. umierają z modlitwą na ustach, bez słowa skargi.
Igrzyska w Rzymie były darmową rozrywką dla ludu. Walki gladiatorów i egzekucje skazańców miały odwrócić uwagę obywateli od problemów politycznych i głodu.
Następnie cesarz rozkazuje wypuścić lwy. Widok rzezi jest tak straszny, że Chilon mdleje na trybunach. Ginących błogosławi z ukrycia Apostoł Piotr. Neron śpiewa pieśń i pyta Petroniusza o opinię. Elegant chłodno wylicza błędy w metryce wierszaZbiór zasad określających budowę i rytm utworu poetyckiego..
Na Winicjusza czeka młody Nazariusz. Przynosi wieść, że nieprzytomna Ligia majaczy w gorączce. Postanawiają wynieść ją z więzienia w trumnie, udając, że zmarła. Niestety, plan się nie udaje. Dziewczyna zostaje przeniesiona do pilnie strzeżonych lochów.
Na arenie amfiteatruOwalna budowla z trybunami, w której odbywały się igrzyska i walki gladiatorów. trwają kolejne rzezie. Chrześcijanie giną w okrutnych inscenizacjach mitologicznych. Potem zaczynają się masowe ukrzyżowania. Konający Kryspus z krzyża nazywa Nerona matkobójcą i Antychrystem.
Chilon jest przerażony. Nie chce już patrzeć na śmierć niewinnych. Neron zakazuje mu jednak opuszczać miasto. Grek widzi, że chrześcijanie w chwili śmierci są spokojni i pełni nadziei. Winicjusz czuwa przy chorej Ligii. Dziewczyna prosi, aby nie rozpaczał po jej śmierci.
Rozdziały LXI – LXX
Marek spędza kolejne noce w więzieniu. Znajduje ukojenie w cichych rozmowach z ukochaną. Pewnego wieczoru straże nie wpuszczają go do celi. Z przerażeniem obserwuje wyprowadzanych na śmierć chrześcijan. Wśród nich nie ma jednak Ligii.
W ogrodach Nerona odbywa się upiorne widowisko. Chrześcijanie płoną na palach jako żywe pochodnie. Wśród skazańców Chilon dostrzega Glaukusa. Padając na kolana, błaga płonącego lekarza o wybaczenie. Glaukus resztką sił przebacza mu po raz drugi.
Zrozpaczony i wstrząśnięty Grek wstaje. Wskazuje palcem na cesarza i głośno oskarża go o podpalenie Rzymu. Tłum zamiera. Chilon spotyka się z Pawłem z Tarsu, który udziela mu chrztu. Dawny zdrajca staje się gorliwym wyznawcą Chrystusa.
Chilon zostaje natychmiast pojmany i poddany okrutnym torturom. Nie cofa jednak swoich słów. Zostaje skazany na ukrzyżowanie i rozerwanie przez niedźwiedzia. Umiera na krzyżu z uśmiechem na twarzy. Rzymski lud zaczyna głośno współczuć ofiarom i buntować się przeciwko tyranowi.
Winicjusz i Ligia przygotowują się na najgorsze. Marek nieustannie modli się o cud. Petroniusz postanawia po raz ostatni spróbować ocalić dziewczynę. Zaprasza Nerona na ślub siostrzeńca. Cesarz złośliwie odpowiada, że porozmawiają o tym po igrzyskach.
Nastaje ostatni dzień krwawych widowisk. Na piasek areny wychodzi potężny Ursus. Po chwili z podziemi wybiega dziki turWymarły gatunek potężnego dzikiego byka, charakteryzujący się ogromną siłą.. Do jego rogów przywiązana jest naga, nieprzytomna Ligia.
Olbrzym rzuca się na bestię. Chwyta zwierzę za rogi i po morderczej walce skręca mu kark. Tłum wpada w szał zachwytu. Ursus podnosi Ligię i błaga widownię o litość. Marek przeskakuje barierkę, staje na arenie i okrywa ukochaną płaszczem.
Ludzie żądają ułaskawienia bohatera i dziewczyny. Nawet dworzanie pokazują znak łaskiGest (np. podniesienie kciuka lub powiewanie chustą) oznaczający darowanie życia na arenie.. Przerażony gniewem tłumu Neron musi ulec. Ocalona Ligia trafia do bezpiecznego domu Petroniusza. Winicjusz czuwa przy jej łóżku, dziękując Bogu za cud.
Neron jest wściekły z powodu takiego zakończenia igrzysk. Petroniusz radzi mu, aby napisał poemat o ocaleniu dziewicy. Po powrocie do domu wuj nakazuje Markowi i Ligii natychmiast uciekać na Sycylię.
Do domu Petroniusza przybywają ocaleli chrześcijanie. Słuchają opowieści o cudzie na arenie. Zjawia się także Piotr. Neron wydaje rozkaz pojmania apostołów. Wierni błagają starego rybaka, aby uciekł z Rzymu i ocalił swoje życie.
Piotr i Nazariusz opuszczają miasto nocą. Nagle na drodze apostoł widzi świetlistą postać Chrystusa. Pada na kolana i pyta: Quo vadis, Domine? (Dokąd idziesz, Panie?). Zbawiciel odpowiada, że skoro Piotr opuszcza swój lud, On wraca do Rzymu, by ukrzyżowano Go po raz drugi.
Słowa „Quo vadis, Domine?” to najważniejszy cytat w powieści. Oznaczają one konieczność wzięcia odpowiedzialności za swoje powołanie, nawet w obliczu śmierci.
Zawstydzony starzec natychmiast zawraca z drogi. Wraca do Rzymu, by do końca wspierać prześladowanych i nauczać nowych wyznawców.
Rozdziały LXXI – LXXIV
Po pewnym czasie Piotr i Paweł z Tarsu zostają aresztowani i skazani na śmierć. Paweł ginie od miecza, a Piotr zostaje ukrzyżowany. Tuż przed śmiercią stary apostoł z krzyża błogosławi miastu i całemu światu. W Rzymie wybucha spisek PizonaHistoryczny spisek rzymskich elit mający na celu obalenie i zabicie cesarza Nerona.. Szaleństwo Nerona przekracza wszelkie granice, a wyroki śmierci padają codziennie.
Winicjusz i Ligia żyją bezpiecznie na Sycylii. Młodzieniec przysyła list do wuja, w którym dzieli się swoim ogromnym szczęściem. Petroniusz wie, że Neron wkrótce wyda na niego wyrok. Postanawia uprzedzić rozkaz tyrana i odejść na własnych warunkach.
Wydaje wspaniałą, pożegnalną ucztę dla przyjaciół. W jej trakcie odczytuje list do Nerona, w którym bezlitośnie wyśmiewa jego brak talentu artystycznego. Następnie każe lekarzowi podciąć sobie żyły. Umiera spokojnie, słuchając muzyki, w ramionach ukochanej Eunice, która postanawia dzielić jego los.
Epilog
Neron przebywa poza Rzymem, gdy docierają do niego wieści o buncie legiiPodstawowa jednostka organizacyjna armii rzymskiej, licząca kilka tysięcy żołnierzy. pod dowództwem Windeksa. Wojsko wybiera na nowego cesarza Galbę. Tchórzliwy tyran zostaje opuszczony przez wszystkich dworzan i straże. Senat wydaje na niego wyrok śmierci.
Neron ukrywa się w podmiejskiej willi. Słysząc zbliżających się żołnierzy, próbuje odebrać sobie życie, ale brakuje mu odwagi. Ostatecznie ginie, wspomagany przez swojego wiernego wyzwoleńca. Wraz z nim kończy się epoka terroru.