Czy prawdziwa miłość potrafi pokonać każdą przeszkodę? Rozważ problem na podstawie „Ślubów panieńskich” Aleksandra Fredry.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Temat i teza
Temat: Czy prawdziwa miłość potrafi pokonać każdą przeszkodę? Rozważ problem na podstawie „Ślubów panieńskich” Aleksandra Fredry.
Teza: Prawdziwa miłość, wsparta determinacją i sprytem, potrafi przełamać nawet najtrudniejsze bariery. Komedia Fredry udowadnia, że szczere uczucie ostatecznie pokonuje zarówno zewnętrzne konwenanseOgólnie przyjęty, często sztuczny zwyczaj lub norma zachowania obowiązująca w danym środowisku., jak i wewnętrzne uprzedzenia bohaterów.
Miłość od wieków bywa przedstawiana jako siła zdolna burzyć mury. Aleksander Fredro w komedii obyczajowejGatunek dramatu ośmieszający wady, zachowania i konwenanse określonej grupy społecznej. Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca poddaje to przekonanie próbie. Jego bohaterki zaczynają od złożenia przysięgi wieczystej niechęci do mężczyzn, a kończą w ramionach tych, których poprzysięgły nienawidzić. Losy Gustawa, Anieli, Klary i Albina prowadzą do jasnego wniosku. Prawdziwe uczucie potrafi pokonać każdą przeszkodę, o ile człowiek ma dość odwagi i rozumu, by o nie zawalczyć.
Pierwszą i najpoważniejszą barierą w utworze jest tytułowy ślub. To złożona przez Klarę i Anielę przysięga, że nigdy nie wyjdą za mąż. Klara jest radykalną inicjatorką tego buntu, a łagodniejsza Aniela posłusznie jej wtóruje. Gustaw szybko orientuje się, że frontalny atak na tę przeszkodę zakończy się klęską. Zamiast błagać o litość, wymyśla skomplikowaną intrygęNiejawne, podstępne działanie postaci mające na celu pokrzyżowanie planów innych bohaterów.. Udaje obojętność, zmyśla historię o rzekomej miłości do innej kobiety noszącej imię Anieli i wciąga prawdziwą Anielę w powiernictwo swoich sekretów. Przeszkoda, która wydawała się murem nie do przebicia, zaczyna pękać od środka. Ślub panieński okazuje się kruchy, bo nie miał oparcia w naturze, podczas gdy uczucie Gustawa napędza autentyczny magnetyzm sercaKoncepcja pokrewieństwa dusz, według której przeznaczeni sobie ludzie przyciągają się niczym magnesy..
Aleksander Fredro napisał „Śluby panieńskie” jako polemikę z romantycznym mitem miłości nieszczęśliwej i fatalnej (znanym choćby z „Dziadów” Mickiewicza czy „Cierpień młodego Wertera”). U Fredry uczucie jest radosne, ziemskie i prowadzi do szczęśliwego małżeństwa, a nie do samobójstwa czy obłędu.
Równie twardą barierą są wewnętrzne blokady bohaterek. Aniela jest naiwnie posłuszna złożonej obietnicy, a Klara zasłania się własną dumą i przekorą. Gustaw musi wykazać się czymś więcej niż urokiem osobistym. Słynna scena pisania listu, w której dyktuje Anieli wyznanie miłosne, zmusza dziewczynę do konfrontacji z własnymi, budzącymi się emocjami. Fredro tworzy postaci z krwi i kości. Opór dziewcząt nie wynika z głupoty, lecz z faktu, że ich emocje muszą po prostu dojrzeć. Ostateczna kapitulacja Anieli jest przekonująca właśnie dlatego, że została przez Gustawa wywalczona krok po kroku.
Można by jednak postawić zarzut. Czy Gustaw rzeczywiście zwyciężył dzięki miłości, czy może dzięki zwykłej manipulacji? Jego postępowanie — udawanie bólu ręki, zmyślanie historii, celowe wprowadzanie Anieli w błąd — trudno nazwać krystalicznie czystym. To uczciwe zastrzeżenie, ale nie obala ono głównej tezy. Fredro osadza akcję w realiach, w których bezpośrednie wyznanie prawdy z góry skazywało na odrzucenie. Gustaw stosuje środki adekwatne do sytuacji. Oszukuje w sprawie okoliczności, ale nigdy w kwestii samego celu. Gdy maska opada, jego miłość do Anieli jest w pełni szczera. Manipulacja służyła tu jedynie jako taran do rozbicia sztucznego muru.
Dla pełnego obrazu trzeba spojrzeć na drugą parę. Tu przeszkodą jest płaczliwość i brak stanowczości Albina oraz ostre, kpiące usposobienie Klary. Fredro zestawia te relacje na zasadzie kontrastu. Tam, gdzie Gustaw działa z żelazną logiką, Albin szamoce się i wylewa łzy. Ostatecznie jednak, dzięki pomocy Gustawa, nawet twardy pancerz Klary zostaje skruszony. Potwierdza to nadrzędną logikę komedii. Prawdziwe uczucie prędzej czy później toruje sobie drogę, niezależnie od temperamentu zakochanych.
Bohaterowie Ślubów panieńskich nie pokonują przeszkód wbrew rozumowi. Wygrywają właśnie dlatego, że rozum i serce zaczynają u nich współpracować. Uczucie uzbrojone w inteligencję i cierpliwość okazuje się silniejsze niż młodzieńcze bunty i urażona duma. Komedia Fredry daje jasną odpowiedź na postawione w temacie pytanie. Tak, prawdziwa miłość potrafi pokonać każdą przeszkodę, pod warunkiem że zakochany nie czeka biernie na cud, lecz sam wychodzi mu naprzeciw.