Śluby panieńskie - cytaty
Zestawienie najważniejszych cytatów ze „Ślubów panieńskich” Aleksandra Fredry ułatwia zrozumienie motywów postępowania głównych bohaterów. Wybrane fragmenty komedii precyzyjnie ilustrują ewolucję poglądów postaci na temat uczuć, małżeństwa i skomplikowanych relacji damsko-męskich. Pogrupowane tematycznie wypowiedzi stanowią gotowy materiał argumentacyjny do wykorzystania w wypracowaniach maturalnych.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Tytułowe śluby i bunt przeciwko mężczyznom
Oś fabularna utworu opiera się na młodzieńczym buncie Klary i Anieli. Dziewczęta składają przysięgę, która ma je uchronić przed małżeństwem i dominacją mężczyzn. Inicjatorką tego paktu jest żywiołowa Klara. To ona wygłasza najbardziej radykalne opinie o płci przeciwnej.
Przyrzekam na kobiety stałość niewzruszoną
Nienawidzić ród męski, nigdy nie być żoną.
Znam dobrze mężczyzn, ten ród krokodyli!
Co się tak czai, tak układa snadnie.
By zyskać ufność i zdradzić po chwili.
O, wy mężczyźni!
Piekło was zrodziło!
Że nie ma kraju, gdzie by was nie było!
Gardzę miłością, jestem niewzruszona.
Nam wiecznej chwały – a im wiecznej zguby.
Jedna dla drugiej kochankiem się stanie.
Klara postrzega miłość jako zagrożenie dla kobiecej niezależności. Uważa, że komedia intrygiOdmiana komedii, w której akcja opiera się na sprytnym planie (intrydze) realizowanym przez jednego z bohaterów w celu osiągnięcia korzyści. w wykonaniu mężczyzn zawsze kończy się zdradą i cierpieniem.
Żaden jeszcze mężczyzna nie umarł z miłości.
Miłość gorsza nad wszelką przygodę
[...] Masz się kochać, wolisz skoczyć w wodę.
Otwartości mężczyzna się boi,
Chciałby mgłą zawsze okryć swoję duszę,
By mieć dwa światła i stać między dwiema.
Prawdziwe oblicze miłości
Z czasem mury wzniesione przez bohaterki zaczynają pękać. Łagodniejsza z natury Aniela jako pierwsza dopuszcza do siebie wątpliwości. Zaczyna rozumieć, że radykalne odrzucenie uczuć jest sprzeczne z ludzką naturą.
Czy oni nigdy nie kochają szczerze?
Nigdy? – Hm! Pewnie.
Nienawidzić! Tak – każda plecie, baje,
Ale nie tak to łatwo, jak się zdaje. –
Z gniewu w nienawiść droga bardzo bliska,
Kiedy dotknęła jaka czynność zdradna;
Lecz kiedy czule kto nam rękę ściska,
Jak mamę kocham, nie potrafi żadna.
Aleksander Fredro w swoich utworach często odwoływał się do koncepcji „magnetyzmu serc”. Według niej dwoje ludzi o pokrewnych duszach przyciąga się z siłą, której nie potrafią powstrzymać żadne racjonalne argumenty ani sztuczne śluby.
Zupełnie inne podejście prezentuje początkowo Gustaw. Traktuje romanse powierzchownie, szukając jedynie rozrywki. Kiedy jednak zakochuje się w Anieli, jego definicja uczucia ulega całkowitej zmianie.
Ach, obojętność naturę znieważa.
[...] Gdy powiem „kocham” – wtenczas tylko żyję,
żyję szczęśliwy i w lubym zamęcie.
Miłość jest jedna
Udawań tysiące.
Przyszłość daleka,
Póki jesteśmy młodzi, wszystko jest przed nami...
Intryga Gustawa i rady dla zakochanych
Gustaw to klasyczny bohater dynamicznyPostać literacka, która w trakcie rozwoju akcji przechodzi głęboką przemianę wewnętrzną, zmieniając swoje poglądy lub system wartości.. Aby zdobyć serce Anieli i przełamać jej opór, wymyśla skomplikowany plan. Postanawia udawać nieszczęśliwie zakochanego w innej kobiecie, by wzbudzić w dziewczynie litość, a następnie miłość.
Aniela dobra, ale uprzedzona...
Co ufność nie chce, nich dobroć dokona:
Romans ułożę... jej zrobię zwierzenie,
Na czas kochankę w przyjaciółkę zmienię,
Zyszczę jej litość i wezwę obrony...
Łączy dwa serca sekret podzielony.
Jako doświadczony bywalec salonów, Gustaw udziela też rad płaczliwemu Albinowi. Tłumaczy mu, że nadmierna uległość i ciągłe narzekanie przynoszą w miłości odwrotny skutek.
Nie kochaj [...] tak czule, a będziesz kochany.
Z kolei Radost, stryj Gustawa, próbuje utemperować lekkomyślny charakter bratanka. Przestrzega go przed powierzchownym traktowaniem kobiet.
Nie bądź Gustawem – lecz kochaj wesoło.
Te elegije i miłosne żale
Młodej dziewczyny nie podbiją wcale;
Fredrowskie przysłowia i mądrości
Język komedii Fredry obfituje w zwięzłe, trafne sentencje. Wiele z nich oderwało się od samego utworu i funkcjonuje w polszczyźnie jako samodzielne aforyzmyZwięzłe, błyskotliwe zdanie wyrażające ogólną prawdę filozoficzną lub moralną.. Podsumowują one ludzkie wady, relacje społeczne i prawa rządzące światem uczuć.
Kocha się, kto kłóci, dawne to przysłowie.
Wszakże się wyśpi, jak sobie pościele.
Wróbel się tylko, mówią, pustej strzechy trzyma.
Bądźcie szczęśliwi tak, jak się kochacie.