Opracowanie

Tango - streszczenie krótkie i szczegółowe

"Tango" to dramat Sławomira Mrożka, powstały w połowie XX wieku. Przedstawia Artura, studenta medycyny i filozofii, który buntuje się przeciwko absolutnej wolności i chaosowi panującemu w jego rodzinie, próbując przywrócić porządek i tradycję. Dzieło jest groteskową refleksją nad poszukiwaniem sensu i formy w świecie pozbawionym zasad, ukazując triumf prymitywnej siły nad intelektualnymi dążeniami.

Autor: Redakcja klp.pl Czas czytania: 9 min
Spis treści
  1. Streszczenie w pigułce
  2. Streszczenie szczegółowe
  3. Akt I
  4. Akt II
  5. Akt III

Streszczenie w pigułce

Akcja dramatu rozgrywa się w zagraconym, pełnym absurdalnych przedmiotów mieszkaniu Stomila i Eleonory. Ich syn, Artur, student medycyny i filozofii, nie potrafi odnaleźć się w świecie pozbawionym jakichkolwiek zasad. Rodzice w młodości obalili wszelkie normy, tworząc rzeczywistość absolutnej wolności, która dla Artura jest po prostu męczącym chaosem. Chłopak postanawia przywrócić dawny porządek i tradycję. Zmusza rodzinę do posłuszeństwa i planuje wziąć tradycyjny ślub ze swoją kuzynką, Alą. W spisku pomaga mu wuj Eugeniusz, potajemnie tęskniący za dawnymi czasami. Artur próbuje też nakłonić ojca do zabicia Edka – prymitywnego kochanka matki, który zadomowił się w ich salonie. Plan zawodzi, a w dniu ślubu Artur upija się, uświadamiając sobie, że sama forma nie uratuje świata. Potrzebuje silnej idei, którą odnajduje we władzy nad życiem i śmiercią, zainspirowany nagłym zgonem babci Eugenii. Próbuje wprowadzić rządy terroru, ale dowiaduje się, że Ala zdradziła go z Edkiem. W przypływie rozpaczy rzuca się na rywala, jednak Edek zabija go jednym ciosem. Utwór kończy się triumfem brutalnej siły – Edek przejmuje władzę w domu i tańczy z wujem Eugeniuszem tango.

Streszczenie szczegółowe

Akt I

W dużym, zagraconym pokoju trwa absurdalna gra w karty. Biorą w niej udział Edek, babcia Eugenia oraz wuj Eugeniusz. Wnętrze przypomina śmietnik historii – obok stołu stoi katafalkPodwyższenie, na którym stawia się trumnę z ciałem zmarłego podczas uroczystości pogrzebowych. pozostały po śmierci dziadka, a w kącie kurzy się dziecięcy wózek. Sami gracze wyglądają równie dziwacznie. Babcia ma na sobie jaskrawą suknię z trenem, czapkę-dżokejkę i trampki. Eugeniusz nosi staromodny żakiet-jaskółkę zestawiony z szortami khaki. Ich kompan, Edek, to brudny, nieogolony i niechlujny typ spod ciemnej gwiazdy. Rozmowa przy kartach sprowadza się do prymitywnych, rymowanych okrzyków w stylu „ciach w piach” czy „ryp w pip”, obnażających całkowity brak manier Edka.

Zabawę przerywa powrót Artura. Młody student medycyny i filozofii wpada w furię na widok łamania zakazu gry w karty. Rozpędza towarzystwo siłą. Wujowi nakłada na głowę klatkę dla ptaków, a babcię zagania na katafalk, każąc jej leżeć w bezruchu. Artur nie potrafi znieść życia w domu, w którym nie obowiązują żadne reguły. Wywiązuje się ostra dyskusja o braku zasad.

Do salonu wchodzi Eleonora, matka Artura, ubrana w luźny „pajacyk”. Kobieta otwarcie przyznaje, że od czasu do czasu sypia z Edkiem. Gdy idzie do kuchni przygotować śniadanie, Eugeniusz konspiracyjnie podsuwa Arturowi pomysł pozbycia się intruza. Chłopak na razie odrzuca tę sugestię. Chwilę później pojawia się Stomil – ojciec Artura, zaspany i w rozpiętej piżamie. Artur bezskutecznie błaga go o zapięcie ubrań i zachowanie resztek godności. Wybucha gniewem przeciwko wszechobecnemu niechlujstwu:

„W tym domu panuje bezwład, entropiaMiara chaosu i nieuporządkowania układu; tu: całkowity rozpad wartości i norm. i anarchia! (...) Tutaj nie można oddychać, chodzić, żyć!”

Stomil i Eleonora nie rozumieją pretensji syna. Wspominają czasy swojej młodości jako wielki bunt i skok w nowoczesność. To oni zrzucili okowy religii, moralności i sztuki, dając kolejnym pokoleniom absolutną wolność. Artur widzi to inaczej. Rodzice stworzyli świat, w którym wszystko jest dozwolone, przez co odebrali mu naturalne prawo młodości – prawo do buntu.motyw buntu Nie ma już przeciwko czemu się buntować. Zdesperowany chłopak oskarża ich o stworzenie „moralnego przymusu do niemoralności”.

Dobrze wiedzieć
Mrożek wykorzystuje w „Tangu” mechanizm groteskowego odwrócenia ról. To nie młodzi buntują się przeciwko starym, ale na odwrót – młody Artur pragnie rygoru, ślubu i tradycji, podczas gdy jego rodzice i dziadkowie zachowują się jak zbuntowani, nieodpowiedzialni nastolatkowie.

Rodzice radzą Arturowi, by wyładował frustrację poprzez sztukę. Stomil, niespełniony artysta i twórca awangardyRuch artystyczny odrzucający dotychczasowe style i tworzący nowatorskie, często szokujące formy wyrazu., postanawia zaprezentować swój najnowszy eksperyment teatralny. W trakcie przygotowań do salonu wchodzi zaspana Ala – osiemnastoletnia kuzynka Artura. Przedstawienie Stomila, będące absurdalną wariacją na temat Adama i Ewynawiązanie do Biblii, kończy się hukiem i zgaśnięciem światła. Nikt nic z niego nie rozumie. Zirytowany Artur wygania wszystkich z pokoju. Zatrzymuje tylko Alę, by wcielić w życie swój nowy plan naprawy świata.

Akt II

Nocą Artur i Eugeniusz zawiązują tajny spisek. Chcą siłą przywrócić dawny ład. Gdy wuj wychodzi, pojawia się Ala. Artur proponuje jej małżeństwo, ale dziewczyna nie widzi w tym żadnego sensu. Kokietuje kuzyna, podczas gdy on snuje filozoficzne rozważania o odbudowie systemu wartości. Nagle Artur rzuca się na dziewczynę i próbuje ją brutalnie pocałować. Szamotaninę przerywa Edek, który wchodzi do pokoju pod pretekstem napicia się wody.

Artur tłumaczy zdezorientowanej Ali, że jego atak był tylko lekcją – brutalnym ćwiczeniem z pragmatyki płciPraktyczne zasady i mechanizmy rządzące relacjami damsko-męskimi.. Przekonuje ją, że w świecie bez zasad kobiety są traktowane wyłącznie jako obiekty seksualne. Ala wzrusza ramionami i zaczyna się rozbierać, twierdząc, że taki stan rzeczy jej odpowiada. Z kuchni ponownie wychyla się Edek. Ala wyznaje, że prostak ma ładne oczy, co doprowadza Artura do wściekłości i zazdrości.

Dziewczyna w końcu rezygnuje ze striptizu, ale nie potrafi logicznie uzasadnić dlaczego. Artur robi to za nią. Uświadamia jej, że dawne konwenanseOgólnie przyjęty, często sztuczny zwyczaj lub norma zachowania w danym środowisku. – kwiaty, oświadczyny na kolanach, romantyczne gesty – dawały kobietom przewagę i chroniły je przed brutalnością mężczyzn. Ali bardzo podoba się wizja mężczyzny klęczącego u jej stóp. Artur tłumaczy, że jedyną drogą powrotu do tego świata jest tradycyjny ślub. Dziewczyna wciąż się waha.

Zdesperowany Artur idzie do ojca. Próbuje obudzić w nim męską dumę i nakłonić do wyrzucenia Edka. Nazywa Stomila rogaczem i pantoflarzem. Ojciec broni się, twierdząc, że swoboda seksualna to fundament wolności. Artur wręcza mu rewolwer, zmuszając do konfrontacji z kochankiem żony. Stomil w końcu rusza do pokoju Eleonory. Artur czeka w napięciu pod drzwiami. Gdy cisza przedłuża się niepokojąco, wpada do środka. Zastaje tam całą czwórkę – Stomila, Eleonorę, Edka i Eugenię – grających w najlepsze w karty. Sytuacja zamienia się w farsęOdmiana komedii o błahej fabule, oparta na komizmie sytuacyjnym i przerysowaniu postaci..

Wściekły Artur wyrywa ojcu pistolet. Zmusza wszystkich do przejścia do salonu. Wzywa na pomoc Eugeniusza, który z radością przejmuje straż nad przerażoną rodziną. Artur przyprowadza Alę i oficjalnie prosi ją o rękę. Dziewczyna wreszcie się zgadza. Młodzi klękają przed babcią, która udziela im tradycyjnego błogosławieństwa. Rodzina, pod groźbą broni, zaczyna zachowywać się konwencjonalnie. Eleonora nawet płacze ze wzruszenia.

Akt III

Salon jest uprzątnięty. Rodzina w odświętnych strojach pozuje do pamiątkowej fotografii. Edek, sprowadzony do roli lokaja, przynosi Eleonorze wódkę zamiast soli trzeźwiących, za co zostaje ostro zbesztany. Aparat fotograficzny okazuje się zepsuty, ale zdjęcie zostaje „zrobione” – liczy się sam gest i tradycja. Ala pojawia się w białej sukni ślubnej. Wszyscy czekają na pana młodego.

Między Alą a Eleonorą dochodzi do szczerej rozmowy. Obie są nieszczęśliwe. Matka ma żal do Stomila o brak zazdrości, a w Edku pociąga ją zwierzęca wręcz naturalność. Ala przyznaje, że kocha Artura, choć przerażają ją jego żelazne zasady. W tym samym czasie Eugeniusz próbuje wcisnąć Stomila w staromodny gorset. Nagle drzwi się otwierają. Wchodzi Artur – kompletnie pijany.

Pan młody pada na kolana przed ojcem. Błaga o wybaczenie. Zrozumiał właśnie, że jego plan był z góry skazany na porażkę. Pusta forma nie jest w stanie zbawić świata, jeśli nie stoi za nią żadna treść. Artur gorączkowo poszukuje ideiPrzewodnia myśl, nadrzędny cel lub wartość nadająca sens ludzkim działaniom., która mogłaby zjednoczyć rodzinę. Bóg, sport, postęp – to wszystko już było i zawiodło. Jego chaotyczny monolog przerywa Eugenia. Babcia kładzie się na katafalku i po prostu umiera.

Śmierć babci staje się dla Artura olśnieniem. Odkrywa, że jedyną absolutną wartością, jakiej szukał, jest śmierć i wynikająca z niej władza.motyw władzy Wskakuje na stół i wygłasza fanatyczne przemówienie:

„Ja stworzę system, w którym bunt zjednoczy się z porządkiem, a nicośćKategoria filozoficzna oznaczająca absolutny brak bytu, pustkę. z istnieniem. (...) Możliwa jest tylko władza! Tylko władza da się stworzyć z niczego.”

Artur postanawia wprowadzić rządy terroru. Rozkazuje Edkowi zabić Eugeniusza. Rodzina jest przerażona. Wtedy do akcji wkracza Ala. Wyznaje narzeczonemu, że nad ranem zdradziła go z Edkiem. Zrobiła to, bo była przekonana, że Artur żeni się z nią wyłącznie dla zasady, a nie z miłości. Dla chłopaka to morderczy cios. Jego abstrakcjaPojęcie oderwane od rzeczywistości, twór czysto myślowy. zderza się z brutalną rzeczywistością. Płacząc, rzuca się z pięściami na Edka. Prymityw bez trudu unika ciosu i uderza Artura w kark, powalając go na ziemię. Umierający Artur resztką sił wyznaje Ali miłość.

Stomil podsumowuje śmierć syna, stwierdzając, że zabiło go uczucie zdradzone przez abstrakcję, w walce z powszechną bylejakościąStan braku jakichkolwiek wyrazistych cech, wartości i ambicji.. Edek nie traci czasu. Przejmuje władzę w domu, opierając ją na czystym dyktacieNarzucenie komuś swojej woli siłą, bez możliwości sprzeciwu. siły fizycznej. Zdejmuje marynarkę z martwego Artura i zakłada ją na siebie. Nikt nie śmie protestować. Edek włącza magnetofon. Z głośników płynie La CumparsitaJedno z najsłynniejszych tang na świecie. W dramacie symbolizuje tryumf prymitywizmu.. Nowy władca prosi do tańca Eugeniusza. Obaj tańczą tango ze wszystkimi figurami nad trupem idealisty.symbol tryumfu prymitywizmu

Dobrze wiedzieć
Finałowy taniec Edka i Eugeniusza to wyraźne nawiązanie do chocholego tańca z „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. Symbolizuje on marazm, uśpienie społeczeństwa i triumf prymitywnej siły nad inteligencją, która ze strachu daje się prowadzić bezwolnie.
Tango · 12 kroków do poznania lektury