Charakterystyka Eleonory
Eleonora to żona Stomila i matka Artura, uosabiająca w dramacie Sławomira Mrożka skrajne skutki obyczajowej rewolucji. Bohaterka łączy w sobie fizyczną fascynację prymitywizmem z ukrytą tęsknotą za tradycyjnymi uczuciami i męską zazdrością. Jej powierzchowne wyzwolenie ostatecznie obnaża utratę kobiecej godności w świecie pozbawionym jakichkolwiek zasad.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Wyzwolona kobieta w apogeum wieku średniego
Mrożek w didaskaliach określa Eleonorę jako kobietę w apogeum wieku średniego. Mimo upływu lat wciąż zachowuje niezwykłą urodę, co przyznaje nawet jej krytycznie nastawiony syn, rzucając:
mama jest, owszem, niczego sobie. Bohaterka żyje w iluzji wiecznej młodości. Wierzy, że wspólnie z mężem nigdy nie zdradzili dawnych ideałów buntu. Zachowuje się jak osoba całkowicie wyzwolona z konwenansów. Nie ukrywa przed domownikami, że sypia z prymitywnym EdkiemPostać uosabiająca w dramacie brutalną siłę fizyczną, chamstwo i masową kulturę, która ostatecznie przejmuje władzę..
Małżeństwo ze Stomilem i romans z Edkiem
W młodości Eleonora związała się ze Stomilem, zafascynowana jego misją łamania wszelkich barier obyczajowych i sztucznych form. Po latach życia w absolutnej wolności zaczęła jednak tęsknić za normalnością i romantyczną miłością. Jej romans z Edkiem ma drugie dno. Kobieta wyznaje Ali, że sypia z prostakiem wyłącznie po to, by wzbudzić zazdrość męża i wymusić na nim jakąkolwiek męską reakcję. Plan kończy się fiaskiem. Stomil dla zasady ignoruje zdrady żony, by nie wyjść na tradycjonalistę.
Postawa Eleonory ukazuje główny paradoks świata przedstawionego w „Tangu”. Pokolenie rodziców zniszczyło wszystkie normy, by zyskać wolność, ale w efekcie pozbawiło się możliwości przeżywania autentycznych emocji. Zdrada małżeńska nie ma żadnego znaczenia, jeśli nie istnieje instytucja wierności.
Jednocześnie Eleonora odczuwa silny, fizyczny pociąg do brutalności kochanka. Zachwyca się jego zwierzęcą naturą i brakiem jakichkolwiek zahamowań. Wygłasza absurdalne peany na cześć jego fizjologii:
Kiedy siada, siedzi jak samo siedzenie, zwyczajnie, lecz dogłębnie. Kiedy je albo pije, jego żołądek staje się symfonią natury. Lubię patrzeć, jak on trawi. Prosto i szczerze. Doznaję wtedy prawdziwej rozkoszy obcowania z żywiołem.
Relacje rodzinne: Artur i Eugenia
Stosunek Eleonory do własnego syna jest chłodny i nienaturalny. Kobieta musi się dłuższą chwilę zastanowić, by w ogóle przypomnieć sobie rok narodzin Artura. Drażni ją jego konserwatyzm i próby przywrócenia w domu dawnego porządku. W otwartym konflikcie pokoleń staje po stronie męża. Nawet tragiczna śmierć syna w finale dramatu nie wywołuje u niej głębokiego wstrząsu.
Zupełnie inaczej wygląda jej relacja z matką, Eugenią. Eleonora toleruje jej ekscentryczne zachowania i pozwala na ciągłe przesiadywanie przy kartach. Wobec starszej kobiety wykazuje cierpliwość, a w momencie śmierci Eugenii na katafalkuPodwyższenie, na którym wystawia się trumnę ze zwłokami. W „Tangu” stoi w salonie jako absurdalny element scenografii. towarzyszy jej do samego końca.
Ofiara własnej rewolucji
Z perspektywy Artura matka jest tragicznym przykładem zdewaluowania roli kobiet przez mężczyzn. Odrzucając dawne zasady, Eleonora pozbawiła się czci, godności i naturalnej tajemniczości, którą posiadały jej przodkinie. Stała się ofiarą przewrotu dokonanego przez własne pokolenie awangardyZespół prądów w sztuce XX wieku odrzucających dotychczasowe style i tradycje na rzecz nowatorstwa i eksperymentu.. Zamiast wyzwolenia, zyskała jedynie pustkę, w której jedyną formą ekspresji pozostało uleganie brutalnej sile fizycznej.