Tango - streszczenie w pigułce
Dramat Sławomira Mrożka ukazuje losy inteligenckiej rodziny, w której młody Artur buntuje się przeciwko wszechobecnej anarchii i próbuje siłą przywrócić tradycyjne wartości. Jego idealistyczny zryw kończy się tragiczną śmiercią z rąk prymitywnego Edka, który przejmuje absolutną władzę nad domownikami. Utwór jest groteskowym obrazem upadku dawnego świata i ostrzeżeniem przed triumfem brutalnej siły nad intelektem.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Akt I
W zagraconym, pełnym starych rekwizytów pokoju babcia Eugenia i wuj Eugeniusz grają w karty z Edkiem. Panuje groteskowyKategoria estetyczna łącząca sprzeczności, np. komizm z tragizmem, absurd z realizmem. nastrój. Rozgrywkę brutalnie przerywa Artur – wnuk Eugenii. Młody student medycyny i filozofii wymierza karę babci i wujowi, wysyłając ją na katafalkPodwyższenie, na którym stawia się trumnę ze zwłokami podczas uroczystości pogrzebowych., a jemu każąc założyć na głowę klatkę na ptaki. Wcześniej surowo zakazał im gry w karty, próbując zaprowadzić w domu jakiekolwiek zasady.
Na scenie pojawia się matka Artura – Eleonora. Kobieta bez skrępowania przyznaje, że ma romans z Edkiem. Ten wulgarny, niechlujny mężczyzna stał się stałym gościem domu, a jego prostackie zachowanie fascynuje domowników.
Do pokoju wkracza Stomil – ojciec Artura, mąż Eleonory, wiecznie ubrany w rozpiętą piżamę. Prezentuje rodzinie swój najnowszy eksperyment teatralny. Odtwarza biblijną historię Adama i Ewy, którą niespodziewanie kończy głośnym strzałem z rewolweru. Huk sprawia, że babcia Eugenia traci słuch.
Akt II
Artur nie potrafi dłużej znosić anarchii w domu oraz obecności Edka. Postanawia działać i wtajemnicza wuja Eugeniusza w swój plan. Chce poślubić swoją kuzynkę Alę, aby poprzez tradycyjny rytuał małżeństwa przywrócić dawne wartości i narzucić rodzinie formę. Ala miga się od jednoznacznej odpowiedzi. Flirtuje z młodzieńcem, ale nie traktuje jego oświadczyn poważnie.
Sytuacja zaognia się, gdy Artur nakrywa Edka wchodzącego do sypialni Eleonory. Wzburzony biegnie do ojca. Przekonuje Stomila, aby wziął rewolwer i w obronie własnego honoru zastrzelił kochanka żony. Stomil doskonale rozumie intencje syna. Uważa jednak, że zamiast wielkiej tragedii wyjdzie z tego żałosna farsa. Mimo oporów ostatecznie wchodzi do sypialni żony z bronią w ręku.
Artur czeka na strzał. Zniecierpliwiony zagląda do pokoju i odkrywa absurdalną scenę. Stomil, Eleonora, Edek i Eugenia w najlepsze grają w karty. Zdesperowany chłopak odbiera ojcu rewolwer i pod groźbą użycia broni zmusza wszystkich do przejścia do salonu. Tam, w wymuszonej, oficjalnej atmosferze, Ala wreszcie przyjmuje oświadczyny. Eleonora płacze ze wzruszenia, na moment zrzucając maskę nowoczesnej, wyzwolonej kobiety.
Akt III
Scena zmienia się nie do poznania. Trwają gorączkowe przygotowania do ślubu Ali i Artura. Dom został uprzątnięty z zalegających śmieci, a domownicy noszą odświętne, staromodne stroje. Edek został sprowadzony do roli lokaja. Ala w prywatnej rozmowie z Eleonorą wyraża swoje obawy dotyczące małżeństwa. Pyta też przyszłą teściową o jej romans. Eleonora tłumaczy, że jest zafascynowana prostotą i naturalnością kochanka.
Nagle do salonu wchodzi kompletnie pijany Artur. Zrozumiał swój błąd – sama pusta forma, jaką jest ślub, nie wystarczy, by naprawić świat. Szuka wzniosłej, potężnej idei. Przeprasza rodzinę za swój pomysł powrotu do tradycji.
W tym samym czasie Eugenia kładzie się na katafalku i po prostu umiera. To wydarzenie staje się dla Artura olśnieniem. Śmierć – to jest idea, której szukał. Postanawia bezwzględnie panować nad życiem i śmiercią domowników, wprowadzając terror. Eugeniusz wyśmiewa jego dyktatorskie zapędy. Artur bierze więc Edka za swojego wspólnika i każe mu zabić wuja.
Finałowy taniec Edka i Eugeniusza to bezpośrednie nawiązanie do „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego (chocholi taniec). W „Tangu” symbolizuje on jednak ostateczne zwycięstwo prymitywizmu i totalitaryzmu nad bezradną, uległą inteligencją.
W trakcie pogoni za przerażonym Eugeniuszem, Ala wyznaje Arturowi prawdę – rano zdradziła go z Edkiem. Zrobiła to, bo myślała, że Arturowi zależy tylko na zasadach, a nie na niej. Artur wpada w furię i chce zastrzelić rywala. W trakcie gorączkowych poszukiwań rewolweru Edek zachodzi go od tyłu i uderza w kark, zabijając na miejscu. Przed samą śmiercią Artur zdąży jeszcze wyznać Ali miłość.
Edek, dysponując brutalną siłą, przejmuje absolutną władzę nad przerażoną rodziną. Zakłada marynarkę martwego Artura, zmusza Eugeniusza do uległości i tańczy z nim tango – słynną La cumparsitę.