Wesele - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

W listopadową noc 1900 roku w podkrakowskich Bronowicach odbywa się wesele Pana Młodego (inteligenta z miasta) i Panny Młodej (dziewczyny z ludu). W chacie Gospodarza bawią się przedstawiciele krakowskiej inteligencji oraz miejscowi chłopi. Początkowo goście prowadzą swobodne rozmowy o sztuce, polityce i codziennym życiu, które szybko obnażają głębokie różnice i wzajemne niezrozumienie obu grup społecznych. Z inicjatywy Racheli i Poety, młoda para zaprasza na zabawę stojącego w sadzie Chochoła.

O północy słomiana kukła ożywa i sprowadza do chaty zjawy z zaświatów. Ukazują się one poszczególnym bohaterom, uosabiając ich najgłębsze lęki, wyrzuty sumienia i ukryte pragnienia. Punktem kulminacyjnym jest wizyta WernyhoryLegendarny ukraiński lirnik i wróżbita, przepowiadający odrodzenie Polski., który wręcza Gospodarzowi złoty róg – sygnał do rozpoczęcia zbrojnego powstania. Gospodarz, zmorzony snem i alkoholem, przekazuje róg młodemu Jaśkowi z poleceniem zwołania chłopów.

O świcie uzbrojeni w kosy chłopi czekają na znak do walki, jednak inteligencja pozostaje bierna i zdezorientowana. Jasiek wraca z pustymi rękami – zgubił złoty róg, gdy schylał się po krakowską czapkę z pawimi piórami. Zamiast zrywu narodowego, zgromadzeni wpadają w letarg. Dramat kończy się słynną sceną, w której wszyscy bohaterowie poruszają się w powolnym, sennym tańcu w rytm muzyki granej przez Chochoła.

Streszczenie szczegółowe

Jest listopadowa noc, rok tysiąc dziewięćsetny. Z wiejskiej chaty dobiegają dźwięki weselnej muzyki. Zebrani w świetlicy goście ubrani są w krakowskie stroje ludowe. Na środku izby stoi suto zastawiony stół, w rogu biurko zarzucone papierami. Nad nim wisi fotografia Wernyhory i reprodukcja „Bitwy pod Racławicami".nawiązanie do Bitwy pod Racławicami Nad drzwiami wejściowymi widnieje obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, a nad przejściem do alkierzaWydzielona, mniejsza izba w wiejskiej chacie, pełniąca funkcję sypialni. – obraz Matki Boskiej Częstochowskiej.

Akt I

Czepiec wypytuje Dziennikarza o sytuację polityczną na świecie. Przybysz z miasta zbywa go, tłumacząc, że jest znudzony polityką i szuka na wsi ciszy. Czepiec przypomina, że chłopi interesują się światem i czytają gazety, zarzucając Dziennikarzowi lekceważenie ludu i przypominając postać Bartosza GłowackiegoChłopski bohater insurekcji kościuszkowskiej, symbol waleczności ludu.. Dziennikarz tymczasem, zafascynowany urodą Zosi, próbuje z nią flirtować, lecz dziewczyna szybko gasi jego zapał, zauważając, że ją bałamuci i potrafi odróżnić prawdziwe uczucie od salonowych żartów.

Haneczka żali się Radczyni, że nikt ich nie prosi do tańca. Zosia marzy o zabawie z drużbamiMłody mężczyzna pomagający w organizacji wesela, często wyróżniający się strojem. w czapkach z pawimi piórami. Radczyni surowo ocenia wiejską zabawę, twierdząc, że to nie miejsce dla panien z dobrych domów.motyw obcości Próbuje też nawiązać rozmowę z Kliminą, wdową po wójcieUrzędnik stojący na czele gminy wiejskiej, cieszący się autorytetem., lecz ich wymiana ujawnia wzajemną obcość – Radczyni pyta o żniwa w listopadzie, obnażając swoją powierzchowną chłopomanięMłodopolska fascynacja życiem wiejskim, często naiwna i pozbawiona głębszego zrozumienia realiów., a Klimina żartuje, że chętnie wyswatałaby syna krakowianki.

Zosia przełamuje konwenanse i sama zaprasza do tańca Kaspra, wypytując go o Kasię, z którą go swatająTradycyjne kojarzenie par w celu zawarcia małżeństwa.. Haneczka idzie w jej ślady i wyciąga do tańca Jaśka. Pan Młody prosi Księdza o pamięć; duchowny, który sam wywodzi się z chłopstwa, przyznaje, że niektórzy nim gardzą z powodu pochodzenia. Pan Młody jest rozgorączkowany i zachwycony żoną, wyznając, że odnalazł prawdziwe szczęście, choć Panna Młoda ucina wzniosłe wyznania i ciągnie go do tańca, a przy tym narzeka na za ciasne buty.

Poeta wdaje się w słowną szermierkę z Maryną, wyznając, że marzy o miłości wiejskiej dziewczyny, lecz Maryna jest sceptyczna i nie wierzy w szczerość jego uczuć. Zosia zwierza się Haneczce z pragnienia wielkiej miłości – Haneczka tłumaczy, że prawdziwe uczucie wymaga łez i cierpienia, lecz Zosia odrzuca taką wizję, chcąc miłości radosnej i natychmiastowej. Pan Młody tłumaczy Księdzu swoją życiową filozofię chwytania szczęścia, a Ksiądz patrzy na to chłodniej.

Pan Młody wita Mośka, karczmarza. Żyd trzeźwo ocenia ich relację: są przyjaciółmi, którzy się nie lubią. Zauważa też, że chłopski strój Pana Młodego to tylko przebranie, i zapowiada przybycie swojej córki, Racheli – nowoczesnej, wykształconej panny, która czyta poezję i bywa w operze. Wkrótce pojawia się Rachel, witając Pana Młodego po francusku. Pan Młody wyznaje jej, że na wsi odnalazł ucieczkę od szarego, spleśniałego świata miasta. Rachel traktuje wesele jak barwne przedstawienie teatralne.motyw teatru Następnie Poeta zaczyna flirtować z Rachel; dziewczyna szuka mężczyzny, który przemawiałby do niej językiem poezji, pragnie rozkoszy i namiętności, ale jednocześnie boi się, że spełnienie zniszczyłoby jej marzenia.

Poeta zachwyca się polskim ludem i jego rycerskim hartem ducha. Gospodarz przyznaje mu rację i wierzy w mit chłopa-PiastaPrzekonanie o potędze, godności i historycznej sile polskiego chłopstwa, wywodzącego się od legendarnych założycieli państwa.. Czepiec pyta Poetę o wrażenia ze wsi, chwali chłopską fantazję i przypomina, że w razie potrzeby kosy na sztorcTradycyjna broń chłopska, symbol gotowości do walki powstańczej. wiszą gotowe. Zachęca Poetę do ożenku z chłopką, lecz Poeta odmawia, tłumacząc się swoją niespokojną naturą „latawca". Dziad i Ojciec Panny Młodej obserwują bawiących się panów; Dziad wspomina dawne, krwawe konflikty między chłopami a szlachtą i dziwi się, że dziś potrafią razem tańczyć i modlić się.motyw pojednania Żyd kpi z bratania się panów z chłopami, nazywając to darmową szopką, a Ksiądz upomina go o zapłatę za dzierżawę karczmy i zarzuca mu rozpijanie chłopów.

Ksiądz nakazuje Czepcowi uregulować dług u karczmarza. Czepiec wpada w furię, wypominając Księdzu, że to on wynajmuje karczmę Żydowi. Pan Młody jest zaniepokojony kłótniami. Gospodarz przypomina mu o chłopskim temperamencie i krwawym roku czterdziestym szóstym (rzezi galicyjskiej) – Pan Młody woli o tym nie pamiętać, ale Gospodarz wie, że w ludzie wciąż tli się niebezpieczna siła.

Jasiek śpiewa piosenkę o zdobytych pawich piórach i marzeniach o bogactwie. Pan Młody tłumaczy Radczyni swoją szybką decyzję o ślubie, lecz kobieta pozostaje nieugięta w swojej krytyce. W końcu Rachel wskazuje Poecie krzew róży owinięty słomą i wpada na pomysł, by zaczarować chochołaSłomiana osłona krzewu na zimę; w dramacie symbol uśpionych wartości narodu. i zaprosić go na wesele wraz ze wszystkimi dziwami nocy. Poeta podchwytuje pomysł i zachęca Pannę Młodą, by zaprosiła na wesele złe moce. Pan Młody, w przypływie euforii, spełnia prośbę Poety – otwiera okno i zaprasza stojącego w sadzie Chochoła. Panna Młoda powtarza zaproszenie, choć traktuje to wyłącznie jako żart.

Akt II

Wybija północ. Gospodyni każe małej Isi iść spać, ale dziewczynka protestuje, chcąc zostać na oczepinachTradycyjny obrzęd weselny oznaczający przejście panny młodej do stanu mężatek.. Kobiety zapalają łojówkiTania świeca wykonana z łoju zwierzęcego. i ruszają do weselników. W izbie pojawia się Chochoł. Isia, nie czując strachu, nazywa go śmieciem i przepędza na pole, lecz Chochoł zapowiada nadejście niezwykłych gości.

Marysia prosi męża Wojtka o chwilę odpoczynku. Wkrótce ukazuje się jej WidmoDuch dawnego narzeczonego Marysi, malarza Ludwika de Laveaux, zmarłego na suchoty. dawnego narzeczonego, przypominające o ich dawnej miłości. Marysia czuje bijący od niego trupi chłód. Gdy zjawa prosi o przytulenie, przerażona kobieta odpycha ją i duch znika. Wojtek zauważa bladość żony, a Marysia tłumaczy to chłodem z pola i prosi, by mocno ją przytulił.

Dziennikarzowi ukazuje się StańczykNadworny błazen Jagiellonów, symbol mądrości politycznej i troski o losy państwa.. Błazen gorzko ocenia polską rzeczywistość i bierność narodu. Dziennikarz spowiada się z narodowych grzechów i poczucia beznadziei, a Stańczyk kpi z jego cierpiętnictwa. Przypomina dźwięk dzwonu ZygmuntaNajsłynniejszy polski dzwon, bijący w najważniejszych momentach historycznych., który kiedyś zwiastował potęgę, a dziś dzwoni tylko na pogrzebach. Wręcza Dziennikarzowi laskę błazeńskąAtrybut błazna, tu przekazany jako symbol przywództwa dusz i nakaz działania., nakazując mu mądrze przewodzić narodowi zamiast tylko narzekać. Roztrzęsiony Dziennikarz opowiada Poecie o spotkaniu ze zjawą, lecz Poeta próbuje go uspokoić, a Dziennikarz odrzuca jego poetyckie iluzje.

Poecie ukazuje się Rycerz - Zawisza CzarnyZawisza Czarny, symbol potęgi, honoru i chwały oręża polskiego.. Zjawa wzywa go do czynu, przypominając czasy bitwy pod GrunwaldemJedno z największych zwycięstw polskiego oręża (1410 r.), symbol dawnej potęgi., i nakazuje Poecie chwycić za miecz i obudzić naród. Poeta jednak płacze, świadomy swojej słabości. Gdy zagląda pod przyłbicęRuchoma część hełmu rycerskiego osłaniająca twarz. Rycerza, widzi tam tylko pustkę i śmierć – symbol upadku dawnej potęgi. Wstrząśnięty Poeta wyznaje Panu Młodemu, że zrozumiał wielkość polskości i chce odrzucić dekadencką mgłę, by wezwać rodaków do walki.

Panu Młodemu ukazuje się Hetman BranickiFranciszek Ksawery Branicki, współtwórca konfederacji targowickiej, symbol zdrady narodowej.. Zjawie towarzyszy chór diabłów szarpiących jego duszę za zdradę ojczyzny. Hetman cierpi męki, ale wciąż drwi z Polski i gardzi Panem Młodym za to, że jako szlachcic zbratał się z chłopstwem. Wypomina mu, że Polacy to hołota łasa na złoto, a chór diabłów domaga się kary dla zdrajcy, podczas gdy psy rozrywają jego ciało. Przerażony Pan Młody wybiega na zewnątrz, by zaczerpnąć powietrza.

Dziadowi ukazuje się zakrwawiony Upiór (Jakub Szela – przywódca rzezi galicyjskiej z 1846 roku)Jakub Szela, przywódca rzezi galicyjskiej z 1846 roku.. Zjawa chce dołączyć do wesela, ale najpierw prosi o wodę, by zmyć z siebie krew ofiar. Dziad, rozpoznając w nim mordercę panów, z przerażeniem wzywa Matkę Boską i przepędza zjawę. Tymczasem Kasper i Jasiek flirtują z Kasią; gdy Jasiek odchodzi po wódkę, Kasia całuje Kaspra, a pijany Nos próbuje prosić ją o całusa i odprowadzany jest przez towarzystwo.

Panna Młoda jest zmęczona, ale chce tańczyć do upadłego. Pan Młody roztacza przed nią wizję ich przyszłego dworku otoczonego brzozami, lecz Panna Młoda reaguje praktycznie – brzozy zasłonią światło. Dziennikarz pyta Zosię, czy nie znudziła się chłopami; dziewczyna odpowiada mądrze, że ojczyzna to dla niej chemia, ale serce to dynamit. Rachel czuje, że w powietrzu wisi coś niezwykłego – noc jest pełna magii i walczących potęg.

Parobek Kuba donosi Gospodarzowi, że na podwórko zajechał niezwykły gość na siwym koniu: ma czerwoną sukmanę, siwą brodę i lirę. Gospodarz wychodzi powitać przybysza. Wchodzi Wernyhora. Wybrał dom Gospodarza, bo mieszkają tu prości, uczciwi ludzie. Przynosi Rozkaz-Słowo: Gospodarz ma o świcie rozesłać wiciDawny sposób zwoływania pospolitego ruszenia poprzez rozsyłanie wici (pęków łoziny). i zebrać uzbrojonych chłopów przed kościołem, mają czekać w ciszy na znak z krakowskiego gościńca. Wernyhora wręcza Gospodarzowi złoty róg, którego dźwięk obudzi ducha narodu.symbol złotego rogu

Wstrząśnięty Gospodarz chwyta za broń, lecz Gospodyni myśli, że mąż upił się i postradał zmysły. Gospodarz wzywa Jaśka, każe mu siodłać konia i zwołać chłopów z czterech stron świata, wręczając mu złoty róg z nakazem powrotu przed pianiem koguta. Jasiek wybiega, ale po chwili wraca, by podnieść zgubioną czapkę z pawimi piórami. Parobek Staszek potwierdza niezwykłość gościa i wręcza Gospodarzowi złotą podkowęZgubiona przez konia Wernyhory; symbol szczęścia, które zostaje zaprzepaszczone. zgubioną przez konia Wernyhory. Gospodyni, kierując się chłopską chciwością, chowa podkowę do skrzyni – „swoje szczęście trzeba szanować". Jest to wymowny symbol zaprzepaszczonego szczęścia i prywatnego egoizmu, który wygrał ze sprawą narodową. Gospodarz patrzy na zebranych gości z politowaniem, widząc ich fałsz i bierność.

Akt III

Zmęczony Gospodarz siada w fotelu i zapada w głęboki sen, zapominając o powierzonej mu misji. Goście próbują go dobudzić. Pijany Nos bredzi o sztuce i piciu, uosabiając młodopolski dekadentyzmPrąd kulturowy schyłku XIX wieku, charakteryzujący się pesymizmem, poczuciem bezsensu i ucieczką w sztukę lub używki.. Wszyscy są wyczerpani nieprzespaną nocą i powoli zasypiają. Pijany Czepiec awanturuje się z muzykantem, żądając, by grał tylko dla niego, a Czepcowa próbuje zabrać go do domu. Kobiety narzekają na trudy wesela i zmęczenie, zauważając, że panowie z miasta tylko ziewają.

Rachel wyznaje Poecie swoje uczucia, lecz mężczyzna sprowadza wszystko do literatury – uważa, że jej smutek i miłość będą świetnym materiałem na wiersz. Haneczka, rozemocjonowana tańcem, chce całować się z drużbami, ale Pan Młody jej zabrania. Poeta i Maryna dyskutują o zmianie atmosfery; Poeta czuje, że rozdzierają go dwie siły, a Maryna uważa, że mężczyzna po prostu się rozczula. Dziennikarz wyznaje Radczyni, że wszystko w jego życiu jest prowizoryczne i podszyte nudą. Radczyni wątpi, czy Panna Młoda znajdzie wspólny język z wykształconym mężem, lecz dziewczyna odpowiada z prostą mądrością, że jeśli nie będą mieli o czym rozmawiać, to przynajmniej nie będą strzępić języka po próżnicy.

Marysia ostrzega siostrę, że w mieście będzie samotna i zaleje się łzami z tęsknoty za wsią, a sama wspomina dawnego narzeczonego i płacze, uświadamiając sobie, że jej obecne życie z Wojtkiem to kompromis. Panna Młoda opowiada Poecie sen o diabłach wiozących ją do Polski i pyta naiwnie, gdzie jest ta Polska.motyw ojczyzny Poeta każe jej przyłożyć rękę do serca – tam właśnie bije Polska. Pan Młody jest przerażony nocnymi zjawami i pragnie powrotu do normalności, gdy tymczasem Poeta czuje się uwznioślony.

Kuba zdradza Czepcowi tajemnicę o wizycie Wernyhory i misji Jaśka. Czepiec rozumie, że nadszedł czas działania, i idzie zbierać chłopów. Czepiec wypytuje Gospodynię o zachowanie męża; kobieta przyznaje, że Gospodarz chciał kogoś bić i gdzieś jechać, ale teraz śpi. Wkrótce Czepiec wkracza do izby z naostrzoną kosą. Pan Młody i Poeta traktują go z pobłażaniem, jak element folkloru. Czepiec kwituje ich ignorancję słynnym zdaniem:

„Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie"

Czepiec brutalnie budzi Gospodarza i przypomina mu o rozkazie Wernyhory oraz zebranych chłopach. Gospodarz ma pustkę w głowie, a inteligenci zachwycają się poranną rosą, ignorując zbrojnych kosynierówFormacja piechoty chłopskiej uzbrojona w kosy przekute na sztorc, wsławiona w bitwie pod Racławicami.. Pan Młody próbuje uspokoić Czepca, traktując jego słowa jak majaki, lecz Czepiec każe mu wyjrzeć na zewnątrz i wzywa do izby dwóch parobków z kosami. Do chaty wchodzą chłopi z kosami. Gospodyni donosi, że pod Krakowem stoi wojsko. Poeta słyszy z oddali śpiewy i wrzawę, Pan Młody widzi zorzęZjawisko świetlne na niebie, tu przybierające kształt krwawego sznura, zwiastujące krew i nieszczęście. w kształcie krwawego sznura nad Krakowem, a Panna Młoda opowiada o ogromnym kruku, który przysiadł na ganku.

Wbiegają Zosia i Haneczka, opowiadając o rycerzach na chmurach. Gospodarz wreszcie przypomina sobie wszystko: wizytę Wernyhory, rozkaz i złoty róg. Ludzie na zewnątrz klękają, słysząc tętent kopyt. Wszyscy w izbie zamierają w pełnym napięcia oczekiwaniu na cud, wierząc, że nadjeżdża ArchaniołWysłannik Boga, symbol boskiej interwencji i ostatecznego zwycięstwa dobra.. Drzwi się otwierają, ale zamiast wybawiciela staje w nich Jasiek. Chce zadąć w róg, lecz z przerażeniem odkrywa, że na szyi został mu tylko sznur. Za nim do izby wsuwa się Chochoł.

Chochoł uświadamia Jaśkowi brutalną prawdę: zgubił róg, gdy schylał się po czapkę z piór. Jasiek wybiega szukać zguby, lecz wraca z pustymi rękami. Nastał ranek, a wszyscy wciąż trwają w letargu. Chochoł przejmuje kontrolę. Tłumaczy Jaśkowi, że zebranych ogarnął Strach i Los. Każe chłopakowi odebrać chłopom kosy, wysypać proch z broni i podać sobie skrzypce. Jasiek posłusznie wykonuje polecenia. Chochoł zaczyna grać usypiającą melodię. Postacie łączą się w pary i zaczynają powolny, chocholi taniecFinałowa scena dramatu; symbol marazmu, błędnego koła i uśpienia narodu polskiego.. Jasiek próbuje ich obudzić, krzyczy, by chwycili za broń, ale nikt go nie słyszy. Słychać pianie koguta, a Chochoł śpiewa swoją pieśń:

„Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór, czapkę z piór widzi mi się, róg wiatr niesie, róg wiatr niesie, ostał ci się ino sznur, ostał ci się ino sznur”.