Ciekawostki o „Weselu”
Premiera dramatu Stanisława Wyspiańskiego wywołała w Krakowie ogromny skandal obyczajowy ze względu na wykorzystanie prawdziwych imion i nazwisk gości weselnych. Autor osobiście zaangażował się w przygotowanie spektaklu, projektując scenografię i malując obrazy stanowiące element dekoracji. Odbiór dzieła przez pierwowzory bohaterów był skrajnie różny, od głębokiej obrazy po szczery entuzjazm i wzruszenie.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Skandal towarzyski i interwencja matki Rydla
Premiera sztuki w krakowskim Teatrze MiejskimObecnie Teatr im. Juliusza Słowackiego, scena, na której odbyła się prapremiera "Wesela" 16 marca 1901 roku. wywołała popłoch wśród lokalnej inteligencji. Istniały dwie wersje afisza zapowiadającego spektakl. W pierwszej z nich postacie panien z miasta nosiły zmienione imiona: Klara, Aniela i Krzysia. Szybko jednak wydrukowano zastępcze plakaty z prawdziwymi imionami: Maryną, Zosią i Haneczką.
Zmiana ta wywołała wściekłość matki Lucjana Rydla. Na jej kategoryczne żądanie i koszt pierwotne afisze zostały zalepione nowymi, aby chronić prywatność rodziny. Sam Lucjan Rydel, przyjaciel Wyspiańskiego z czasów gimnazjalnych, poczuł się głęboko urażony. Nie spodobał mu się sposób, w jaki dramaturg przedstawił jego żonę, Jadwigę Mikołajczykównę. Po premierze relacje między dawnymi kolegami uległy drastycznemu ochłodzeniu.
Od gniewu do łez, czyli reakcja Tetmajera
Włodzimierz Tetmajer, w którego bronowickiej chacie odbywało się rzeczywiste wesele, początkowo zareagował równie ostro. Nie potrafił zaakceptować faktu, że akcja dramatu opiera się na prywatnym wydarzeniu z jego życia, a bohaterowie to jego goście. Sytuacja zmieniła się diametralnie po obejrzeniu spektaklu. Tetmajer napisał do Wyspiańskiego emocjonalny list:
„Drogi, serdeczny Panie Stanisławie! Pierwszy raz w życiu dzieło sztuki zrobiło na mnie takie wrażenie, że płakałem, jak małe dziecko. […] Zwalił pan Chrobrego mieczem starą, głupią, pozytywną myśl o Polsce, zwalił pan sztandar organicznych prac, pozytywnych idei i zasiał pan złote ziarno miłości ideału i wszystkiego, dla czego siać warto. Jak Archanioł, zatknął pan chorągiew z napisanym na niej hasłem miłości Ojczyzny i wielkiej, nieśmiertelnej sztuki”.
Wesele Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny odbyło się 20 listopada 1900 roku. Stanisław Wyspiański był jednym z gości. Przez większość czasu stał oparty o futrynę, obserwując tańczących i notując w pamięci fragmenty dialogów, które później przeniósł na karty dramatu.
Wyspiański jako scenograf
Wyspiański był artystą wszechstronnym i osobiście zadbał o oprawę wizualną krakowskiej premiery. Samodzielnie namalował obrazy święte, które zawisły nad drzwiami sceny teatralnej: Matkę Boską Ostrobramską oraz Matkę Boską Częstochowską. W ostatecznej wersji scenografii wykorzystano kopie jego pastelowych szkiców.
Słynny, niezwykle szczegółowy opis dekoracji bronowickiej chaty nie istniał w pierwszym rękopisie. Tekst ten, pełniący funkcję rozbudowanych didaskaliówTekst poboczny dramatu, wskazówki autora dla reżysera i aktorów dotyczące wyglądu sceny, rekwizytów czy zachowania postaci., został dodany dopiero w pierwszym wydaniu książkowym dramatu. Autor stworzył go na podstawie gotowej scenografii z krakowskiego spektaklu.
Ekranizacja Wajdy
W 1973 roku dramat doczekał się słynnej ekranizacji. Film w reżyserii Andrzeja Wajdy przeniósł duszną, senną atmosferę bronowickiej chaty na ekran, stając się jednym z najważniejszych dzieł polskiej kinematografii.