Motyw dobra i zła
Motyw dobra i zła stanowi fundament klasycznych baśni, w których szlachetność zawsze ściera się z okrucieństwem. Twórcy tacy jak Andersen, bracia Grimm i Perrault pokazują w swoich historiach nieuchronne konsekwencje ludzkich wyborów. Sprawiedliwość w tych opowieściach ostatecznie triumfuje, nagradzając cierpliwość i karząc chciwość oraz obojętność.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Motyw w skrócie
W klasycznych opowieściach świat dzieli się na dwie wyraźne strony. Z jednej mamy postacie o czystych sercach, a z drugiej istoty pełne chciwości i podłości. Starcie tych dwóch sił to główny napęd fabuły.
Obowiązuje tu żelazna zasada sprawiedliwości. Szlachetne czyny przynoszą ostatecznie nagrodę, nawet jeśli droga do niej jest trudna. Złe intencje i krzywdzenie innych zawsze spotykają się z surową karą, co tworzy jasny morałPouczający wniosek płynący z opowieści, wskazujący, jak należy postępować..
Jak motyw się przejawia?
Cierpliwość wynagrodzona magią
Kopciuszek żyje w biedzie i znosi codzienne upokorzenia. Macocha i przyrodnie siostry traktują dziewczynę jak służącą. Mimo tej krzywdy bohaterka pozostaje łagodna i uczynna.
Jej dobre serce przyciąga pomoc wróżki chrzestnej. Złe krewne, które wybrały zazdrość, zostają z niczym. Dobro zostaje tu wynagrodzone wprost proporcjonalnie do zadanego wcześniej cierpienia.
Kara za podstęp i kłamstwo
Czerwony Kapturek wędruje przez las i w dobrej wierze ufa nieznajomemu. Wilk uosabiaPrzedstawiać jakieś pojęcie lub cechę w postaci żywej osoby lub istoty. tu czyste zło, ponieważ kłamie, manipuluje i atakuje słabszych. Drapieżnik działa gwałtownie i bezlitośnie.
W wersji braci Grimm zbrodnia nie uchodzi mu jednak na sucho. Myśliwy ratuje dziewczynkę oraz jej babcię, a wilk ginie. To klasyczny schemat, w którym niewinność zyskuje potężnych obrońców.
Obojętność jako najgorsze zło
W historii o Dziewczynce z zapałkami zło nie ma twarzy potwora ani złej czarownicy. Jest nim zimna obojętność bogatego społeczeństwa. Mała bohaterka marznie na ulicy w sylwestrową noc, a przechodnie w ogóle na nią nie reagują.
Baśnie Andersena często różnią się od innych tym, że nie zawsze kończą się szczęśliwie na ziemi. Dobro triumfuje w nich czasem dopiero po śmierci bohatera.
Andersen pokazuje, że brak pomocy drugiemu człowiekowi to również okrucieństwo. Kara nie spada tu na jedną konkretną osobę. Ciąży ona nad całym społeczeństwem, które patrzyło na tragedię i nie pomogło.
Funkcja motywu
Twórcy opowieści dla dzieci chcieli przekazać czytelnikom jasną lekcję o konsekwencjach życiowych wyborów. Pokazują, że bycie przyzwoitym człowiekiem ma ogromny sens. Nawet gdy rzeczywistość wydaje się niesprawiedliwa, prawda zawsze wychodzi na jaw.
Złe uczynki ostatecznie obracają się przeciwko tym, którzy je popełniają. Dobro może wymagać czasu i przejścia przez wiele prób, ale ostatecznie zwycięża. To buduje w odbiorcach poczucie bezpieczeństwa i wiarę w sens uczciwego życia.