Baśnie (Andersen, bracia Grimm, Perrault) - motywy literackie
Baśnie Andersena, braci Grimm i Perraulta opierają się na uniwersalnych schematach, które uczą odróżniania dobra od zła. Utwory te pokazują zmagania bohaterów z biedą, odrzuceniem i samotnością. Magia, cudowne przemiany oraz trudne wędrówki pomagają postaciom odnaleźć szczęście lub niosą ważną życiową lekcję.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Motyw dobra i zła
W baśniach dobro i zło widać od razu. Czytelnik z łatwością rozpoznaje, kto jest szlachetny, a kto okrutny. Kopciuszek jest dobry, a jego macocha i przyrodnie siostry są złe. Z kolei Królewna Śnieżka to postać niewinna, którą prześladuje zła królowa.
Postacie rzadko mają skomplikowane charaktery. Służą jako wzorce moralnePrzykłady dobrego zachowania, które warto naśladować w życiu.. Dobro zawsze spotyka nagroda, a zło surowa kara. Zła królowa ze Śnieżki musi tańczyć w rozżarzonych żelaznych butach. Taki podział uczy dzieci sprawiedliwości.
W baśniach Andersena ta granica bywa inna. Dziewczynka z zapałkami jest dobra, ale nie znajduje szczęścia na ziemi.
Rozwiń: Motyw dobra i zła (czas czytania: 2 min)Motyw magii i cudowności
Magia napędza całą akcję baśni. Bez niej fabuła nie mogłaby się rozwinąć. U Perraulta wróżka chrzestna zamienia dynię w karetę i daje Kopciuszkowi szklane pantofelki.
U braci Grimm magiczne lustro mówi, kto jest najpiękniejszy na świecie. Cudowne przedmioty i mówiące zwierzęta, jak Kot w butach, zmieniają los bohaterów. Pomagają im pokonać zło i osiągnąć cel.
Magia nigdy nie pojawia się przypadkowo. Zawsze wspiera dobro lub jest narzędziem zła, które ostatecznie przegrywa.
W baśniach magia jest traktowana przez bohaterów jako coś zupełnie normalnego. Nikt nie dziwi się, że zwierzęta mówią, a przedmioty mają czarodziejską moc.
Motyw biedy i cierpienia
Wielu baśniowych bohaterów żyje w wielkiej nędzy. Bieda to często początek ich historii. Dziewczynka z zapałkami spędza sylwestrową noc na mrozie. Nikt nie chce kupić jej towaru, więc dziecko zamarza.
Kopciuszek ciężko pracuje we własnym domu i nie ma nic swojego. Brzydkie Kaczątko jest odrzucane i samotnie wędruje przez mroźną zimę. Cierpienie tych postaci budzi współczucieZdolność do odczuwania smutku z powodu cudzego cierpienia i chęć pomocy..
U Andersena bieda często prowadzi do smutnego końca. To odróżnia jego utwory od optymistycznych opowieści braci Grimm i Perraulta.
Rozwiń: Motyw biedy i cierpienia w baśniach Andersena (czas czytania: 1 min)Motyw przemiany
Zmiana wyglądu lub charakteru to ważny element baśni. Brzydkie Kaczątko zmienia się z wyśmiewanego ptaka w pięknego łabędzia. To symbolizujeZastępuje lub reprezentuje jakieś głębsze znaczenie, np. łabędź oznacza ukryte piękno. dorastanie i odkrywanie własnej wartości.
Kopciuszek z brudnej służącej staje się olśniewającą księżniczką. Dzieje się to dzięki magii wróżki. Z kolei Bestia z baśni o Pięknej i Bestii odzyskuje ludzką postać dzięki prawdziwej miłości.
Zewnętrzna przemiana pokazuje to, co bohater kryje w sercu. Piękno duszy zostaje w końcu zauważone i nagrodzone.
Motyw wędrówki i próby
Bohaterowie muszą pokonać trudną drogę, zanim otrzymają nagrodę. Czerwony Kapturek idzie przez las do babci i spotyka wilka. To sprawdzian z ostrożności i zaufania do obcych.
Jaś i Małgosia błądzą po lesie. Trafiają do chatki złej czarownicy i muszą ją przechytrzyć, aby przetrwać. Kopciuszek znosi lata poniżenia, zanim w końcu trafia na bal.
Wędrówka to zawsze sprawdzian charakteru. Postać, która wykazuje się dobrocią, odwagą lub sprytem, wygrywa. Nagroda przychodzi tylko po wielkim wysiłku.
Motyw wędrówki w literaturze często oznacza nie tylko fizyczną podróż, ale też dorastanie i zdobywanie życiowego doświadczenia.
Motyw miłości
Miłość w baśniach to potężna siła. Przełamuje złe zaklęcia i kończy cierpienie bohaterów. Kopciuszek odnajduje księcia, który szuka jej po całym królestwie. Uczucie jest tu nagrodą za cierpliwość.
W baśniach Andersena miłość bywa jednak smutna i niespełnionaTaka, która nie kończy się wzajemnością lub szczęśliwym związkiem.. Mała Syrenka poświęca wszystko dla ukochanego księcia. On jednak żeni się z inną kobietą.
Andersen traktuje to uczucie bardzo poważnie. Pokazuje, że miłość wymaga wielkich ofiar i czasem przynosi ból.
Motyw odrzucenia i samotności
Wielu bohaterów doświadcza odrzucenia przez bliskich. To zmusza ich do działania i zmiany swojego losu. Brzydkie Kaczątko jest wyśmiewane od urodzenia i musi żyć w ukryciu.
Dziewczynka z zapałkami nie ma nikogo, kto pomógłby jej w mroźną noc. Kopciuszek jest traktowany przez macochę jak obcy we własnym domu.
Samotność u Andersena jest bardzo głęboka. Nie zawsze kończy się szczęśliwie w ziemskim życiu. Ten motyw uczy czytelnika wrażliwościUmiejętność dostrzegania cudzych emocji i reagowania na krzywdę innych ludzi. na los osób odrzuconych przez innych.