Kamienie na szaniec - streszczenie w pigułce + video

Streszczenie video

Słoneczne dni

W warszawskiej dzielnicy działa prężna drużyna harcerskaPolski ruch młodzieżowy o charakterze patriotyczno-wychowawczym, oparty na metodzie skautowej. „Buki”, której nazwa pochodzi od leśnych wypraw. Wśród jej członków wyróżnia się trójka przyjaciół: Alek (Aleksy Dawidowski), chłopak o niezwykłym opanowaniu, Rudy (Jan Bytnar), utalentowany intelektualista i kucharz zastępu, oraz Zośka (Tadeusz Zawadzki), urodzony przywódca o wybitnych zdolnościach organizacyjnych. Ich mentorem jest harcmistrz Leszek Domański, nazywany Zeusem.

Czerwiec 1939 roku to czas beztroski. Chłopcy z „Buków” właśnie zdali egzamin maturalnyEgzamin państwowy kończący szkołę średnią, uprawniający do podjęcia studiów wyższych. Nazywany też egzaminem dojrzałości. i pełni optymizmu wyruszają na wakacyjną wędrówkę w Beskidy ŚląskiePasmo górskie w zachodniej części Karpat, popularny cel wycieczek turystycznych.. Wieczorne rozmowy przy ognisku krążą wokół planów na przyszłość i marzeń. Choć w powietrzu czuć napięcie polityczne, nikt nie dopuszcza do siebie myśli o prawdziwej wojnie. Wszyscy wierzą w siłę polskiej armii i sojusze z Anglią i Francją.

W burzy i we mgle

Wrzesień 1939 roku niszczy wszystko. Wybuch wojny jest szokiem. Wobec kolejnych klęsk polskiej armii, 6 września Zeus zbiera warszawskich harcerzy, w tym „Buki”, i wyrusza z nimi na wschód. Droga jest koszmarem – tłumy uciekinierów, płonące wsie, chaos. Pod Wielkim Dębem organizują pomoc dla rannych ze zbombardowanego pociągu. Wiadomość o wkroczeniu wojsk sowieckich ostatecznie grzebie nadzieję. Postanawiają wrócić do okupowanej Warszawy.

Rzeczywistość pod niemieckimi rządami szybko uderza w rodzinę Alka. Gestapo aresztuje jego ojca. Podczas rewizji młody Dawidowski buntuje się przeciwko niemieckiemu żołnierzowi, każąc mu strzelać. Po wyprowadzeniu ojca, Alek składa przysięgę: nie tknie słodyczy i poświęci się walce, dopóki ojciec nie wróci. Przysięgi dotrzymuje do czerwca 1940 roku, kiedy dowiaduje się o rozstrzelaniu ojca w Palmirach.

Już w październiku 1939 roku „Buki” dołączają do tajnej organizacji PLANPolska Ludowa Akcja Niepodległościowa – jedna z pierwszych lewicowych organizacji konspiracyjnych w okupowanej Polsce., gdzie zajmują się propagandą uliczną. Ich zadania to m.in. zaklejanie niemieckich plakatów czy wrzucanie gazu łzawiącego do restauracji przeznaczonych dla Niemców. Opuszczają organizację tuż przed falą aresztowań.

Kolejne miesiące to czas poszukiwania swojego miejsca w podziemiu i walki o przetrwanie. Chłopcy podejmują różne prace: Alek konstruuje i prowadzi rikszęDwukołowy pojazd pasażerski napędzany siłą ludzkich mięśni, popularny w okupowanej Warszawie z powodu braków w transporcie., Rudy udziela korepetycji, a Zośka produkuje marmoladę. Jednocześnie organizują siatkę samokształceniaZdobywanie wiedzy we własnym zakresie, często w ramach tajnych kompletów, z powodu zamknięcia przez okupanta polskich szkół i uczelni., roznoszą grypsy więzienne i kolportują podziemną prasę. W marcu 1941 roku nawiązują kontakt z organizacją WawerKryptonim konspiracyjnej Organizacji Małego Sabotażu, podległej Komendzie Głównej Armii Krajowej., rozpoczynając nowy etap walki.

W służbie Małego Sabotażu

Działalność w Małym Sabotażu daje chłopakom poczucie realnego wpływu na rzeczywistość. Pierwsze akcje wymierzone są w warszawskich fotografów wystawiających zdjęcia niemieckich żołnierzy – Alek specjalizuje się w wybijaniu im szyb. Następnie zniechęcają Polaków do chodzenia do kin, gdzie wyświetlano niemiecką propagandę. Rudy staje się mistrzem malowania na murach hasła: „Tylko świnie siedzą w kinie”.

Ich pomysłowość nie zna granic. Nękają telefonami i ogłoszeniami kolaboranta Paprockiego, pośredniczącego w prenumeracie niemieckiej prasy, aż ten rezygnuje. Zrywają niemieckie flagi, malują literę „V” (victory – zwycięstwo) i symbol Polski Walczącej. Z czasem Zośka, jako naturalny lider, dzieli „Buki” na trzy grupy dowodzone przez siebie, Alka i Rudego.

Przełomową i najgłośniejszą akcją staje się usunięcie przez Alka niemieckiej tablicy z pomnika Mikołaja Kopernika. W odwecie gubernator Fischer nakazuje demontaż pomnika Jana Kilińskiego. Alek nie daje za wygraną – odnajduje pomnik w Muzeum Narodowym i pisze na jego murach: „Ludu Warszawy – jam tu! Jan Kiliński”. Te działania mają jednak swoją cenę. Gestapo aresztuje matkę Alka, a on sam musi na kilka miesięcy ukrywać się na wsi u swojej narzeczonej, Basi.

W tym czasie Rudy wykonuje stemple z kotwicą Polski Walczącej i umieszcza jeden z nich na Pomniku Lotnika, co jest aktem niezwykłej odwagi. Mimo niebezpieczeństw, chłopcy kończą Szkołę Budowy Maszyn imienia WawelbergaPrestiżowa warszawska szkoła techniczna, która w czasie okupacji kontynuowała tajne nauczanie na poziomie akademickim. i nieustannie szkolą się w ramach Szarych Szeregów.

Dywersja

Pod koniec 1942 roku sytuacja na frontach zaczyna się zmieniać. Komenda Sił Zbrojnych w Kraju decyduje o nasileniu akcji dywersyjnychDziałania zbrojne prowadzone na tyłach wroga, mające na celu dezorganizację jego zaplecza, np. przez niszczenie linii komunikacyjnych.. Alek, Rudy i Zośka wraz z „Bukami” zostają wcieleni do Grup Szturmowych. Przechodzą szkolenie z bronią, a ich zadania stają się śmiertelnie poważne.

Pierwsza duża akcja to wysadzenie torów kolejowych pod Kraśnikiem w noc sylwestrową 1942/1943. Zadanie kończy się sukcesem. Chłopcy uczą się życia w ciągłym napięciu. W styczniu 1943 roku Alek i Rudy cudem unikają schwytania podczas ulicznej łapanki. W tym okresie muszą też mierzyć się z moralnymi dylematami walki zbrojnej. Gdy Rudy podczas jednej z akcji zabija oficera SS, Alek głęboko przeżywa fakt odebrania życia drugiemu człowiekowi.

W lutym 1943 roku, podczas akcji ewakuacji materiałów z konspiracyjnego mieszkania przy ulicy Brackiej, dochodzi do strzelaniny. Rudy zostaje ranny w nogę. To wydarzenie pokazuje, jak cienka jest granica między życiem a śmiercią. Służba w Dywersji w ciągu pół roku zmienia ich z chłopców w twardych, doświadczonych żołnierzy.

Pod Arsenałem

W marcu 1943 roku Gestapo aresztuje Heńka, kolegę Rudego. Podczas brutalnego przesłuchania Heniek załamuje się i podaje nazwisko oraz adres przyjaciela. Nad ranem 23 marca Niemcy wpadają do mieszkania Bytnarów. Rudy i jego ojciec zostają zabrani na PawiakNiemieckie więzienie śledcze w Warszawie, jedno z najcięższych miejsc kaźni w okupowanej Polsce., a następnie na SzuchaAleja w Warszawie, przy której mieściła się główna siedziba Gestapo. Miejsce okrutnych przesłuchań i tortur.. Mimo potwornych tortur Rudy nie wydaje nikogo.

Zośka, na wieść o aresztowaniu, natychmiast zaczyna planować akcję odbicia. Napotyka jednak na opór dowództwa, które uważa operację za zbyt ryzykowną. Dopiero po kilku dniach usilnych próśb i nacisków dostaje zgodę. 26 marca 1943 roku, w pobliżu warszawskiego ArsenałuHistoryczny budynek w Warszawie, dawna zbrojownia królewska. Miejsce słynnej akcji odbicia Rudego., oddziały Grup Szturmowych pod dowództwem „Orszy” (Stanisława Broniewskiego) i z Zośką na czele, atakują więźniarkę przewożącą Rudego.

Rozpoczyna się zacięta walka. Mimo ostrzału udaje się zatrzymać samochód i uwolnić 25 więźniów, w tym skatowanego Rudego. Podczas odwrotu Alek zostaje ciężko ranny w brzuch. Resztką sił rzuca jeszcze granat, torując kolegom drogę ucieczki.

Obaj przyjaciele umierają tego samego dnia, 30 marca 1943 roku. Rudy, w mieszkaniu na Mokotowie, w otoczeniu przyjaciół, prosi o wyrecytowanie wiersza Słowackiego.

Testament mój

Celestynów

Śmierć Alka i Rudego niemal załamuje Zośkę. Pogrążony w depresji, wyjeżdża na wieś z ojcem i siostrą. Tam, za namową ojca, zaczyna spisywać wspomnienia o Rudym, nadając im tytuł „Kamienie rzucane na szaniec”. Pisanie staje się dla niego formą terapii. Wraca do Warszawy odmieniony, gotów do dalszej walki.

Wkrótce przychodzi oficjalne uznanie dla bohaterstwa jego przyjaciół – obaj zostają pośmiertnie odznaczeni Krzyżem Virtuti MilitariNajwyższe polskie odznaczenie wojskowe, nadawane za wybitne męstwo na polu bitwy.. W maju Zośka otrzymuje nowe zadanie: dowodzenie akcją odbicia więźniów z pociągu jadącego do Oświęcimia. Atak ma nastąpić w Celestynowie. Mimo opóźnienia pociągu i nerwowego oczekiwania, akcja kończy się pełnym sukcesem. Uwolniono blisko 50 więźniów, a Zośka udowadnia swoje wybitne zdolności dowódcze.

Wielka gra

Lato 1943 roku to czas intensyfikacji walki. Zośka bierze udział w wielu akcjach. Jedna z nich, wysadzenie mostu pod Czarnocinem, okazuje się pechowa. Jeszcze przed jej rozpoczęciem ginie kilku jego ludzi, a sama operacja nie przynosi pełnego sukcesu. W drodze powrotnej kolejni harcerze wpadają w zasadzkę niemieckiego patrolu.

Niedługo potem sam Zośka cudem unika śmierci. Zatrzymany przez patrol, zostaje odesłany na posterunek. Dzięki zimnej krwi i sprytowi udaje mu się przekonać eskortującego go żandarma do chwili nieuwagi, podczas której połyka obciążający go gryps. Po tygodniu wychodzi z aresztu.

W sierpniu dowództwo walki konspiracyjnejDziałalność tajna, podziemna, prowadzona w ukryciu przed władzami okupacyjnymi lub zaborczymi. wydaje rozkaz likwidacji posterunków żandarmeriiNiemiecka policja wojskowa (Feldgendarmerie), odpowiedzialna za utrzymanie porządku na terenach okupowanych i zapleczu frontu.. Oddział Zośki ma zaatakować placówkę we wsi Sieczychy. W nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 roku rozpoczyna się atak. Zośka, prowadząc swoich ludzi, biegnie w stronę furtki budynku. Wtedy dosięga go śmiertelna kula. Ginie na miejscu, dołączając do swoich przyjaciół, Alka i Rudego.