Opracowanie
Kalendarium twórczości Jana Kochanowskiego
Twórczość Jana Kochanowskiego obejmuje ponad trzydzieści lat intensywnej pracy literackiej, podczas której poeta płynnie przechodził od łaciny do języka polskiego. Zestawienie chronologiczne ukazuje ewolucję jego stylu od wczesnych poematów i manifestów po dojrzałe dzieła epoki renesansu. Wiele kluczowych tekstów, w tym zbiory pieśni, ukazało się drukiem dopiero po nagłej śmierci twórcy z Czarnolasu.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Początki i pierwsze poematy (1552–1567)
- 1552 – Z 9 kwietnia pochodzi najwcześniejszy dokładnie datowany utwór poetycki Jana z Czarnolasu. To łaciński czterowiersz zapisany na książce ofiarowanej w KrólewcuWażny ośrodek kulturalny i wydawniczy w Prusach Książęcych, chętnie odwiedzany przez polskich humanistów. Stanisławowi Grzepskiemu.
- 1557 – Powstaje Pieśń o potopie. Prawdopodobnie w tym samym czasie poeta pisze słynny hymn Czego chcesz od nas, Panie.
- 1561 – Powstaje utwór O śmierci Jana Tarnowskiego.
- 1562 – Kochanowski pisze Zuzannę. Jest to poemat epickiDłuższy utwór wierszowany o charakterze narracyjnym, często oparty na motywach historycznych lub biblijnych. oparty na kanwie biblijnej historii o uczciwej Zuzannie i dwóch starcach.
- 1564–1566 – Czas intensywnej pracy nad poematami. Powstają Szachy, Zgoda oraz Satyr, albo Dziki Mąż.
- 1567 – W okolicach tego roku powstaje poetycki manifest mistrza Jana zatytułowany Muza. Autor dedykuje go swojemu mecenasowi, Piotrowi Myszkowskiemu.
Dojrzałość twórcza i wielkie dzieła (1578–1584)
- 1578 – Podczas wesela Jana Zamoyskiego z Krystyną Radziwiłłówną w Ujazdowie pod Warszawą zostaje wystawiona Odprawa posłów greckich. Dramat, napisany prawdopodobnie jeszcze w latach sześćdziesiątych, ukazuje się drukiem w tym samym roku.
- 1579 – W Krakowie wychodzi wierszowana parafrazaSwobodna przeróbka utworu literackiego, rozwijająca jego treść i zachowująca zasadniczy sens oryginału. Psałterza Dawidowego.
- 1580 – Drukarnia w Krakowie wydaje Treny.
- 1584 – Wychodzą Fraszki i Foricoenia. To pisany przez wiele lat zbiór fraszek polskich i łacińskich. Równolegle ukazuje się Elegiarum libri IV – zbiór łacińskich elegiiUtwór liryczny o tonie poważnym, refleksyjnym lub żałobnym, wywodzący się z antyku., które powstały w większości w czasie studiów poety we Włoszech.
Dobrze wiedzieć
Jan Kochanowski zmarł nagle w sierpniu 1584 roku. Wiele z jego najważniejszych dzieł, w tym zbiory pieśni, przetrwało i trafiło do rąk czytelników wyłącznie dzięki staraniom krakowskiego drukarza i przyjaciela poety, Jana Januszowskiego. To on uporządkował rękopisy z Czarnolasu i przygotował je do druku.
Jan Kochanowski zmarł nagle w sierpniu 1584 roku. Wiele z jego najważniejszych dzieł, w tym zbiory pieśni, przetrwało i trafiło do rąk czytelników wyłącznie dzięki staraniom krakowskiego drukarza i przyjaciela poety, Jana Januszowskiego. To on uporządkował rękopisy z Czarnolasu i przygotował je do druku.
Wydania pośmiertne (1585–1590)
- 1585/1586 – Zostają opublikowane Pieśni Jana Kochanowskiego. Księgi dwoje. Zbiór liczy 49 utworów. Dołączono do niego cykl Pieśń świętojańska o Sobótce.
- 1587 – Ukazuje się Proporzec albo Hołd pruski. Utwór powstał wiele lat wcześniej w związku z drugim hołdem pruskim z 1569 roku.
- 1590 – Wychodzą Fragmenta albo Pozostałe pisma. Zbiór zawiera między innymi Pieśni kilka (11 utworów). Teksty te powstawały przez wiele lat, zarówno w okresie dworskim, jak i czarnoleskim.