Kuntz Wunderli - charakterystyka głównego bohatera

Kim jest i jaka jest jego rola?

Kuntz Wunderli to stary, schorowany mężczyzna - były mieszkaniec szwajcarskiej gminy, który po latach pracy i życia w społeczności popadł w skrajną nędzę. Jego historia stanowi oś fabularną całej noweli Konopnickiej. Wunderli nie jest bohaterem, który cokolwiek robi - jest tym, wobec kogo inni działają. Starzec stał się przedmiotem targów między gminami, licytowanym jak rzecz, a nie traktowanym jak człowiek.

Jego relacje z innymi postaciami są jednostronne: Kienbaum, Radca Wunderli i Totenwald nie widzą w nim człowieka - widzą ciężar finansowy. Probst odgrywa rolę formalnego pośrednika w tej transakcji. Kuntz nie ma głosu w sprawie własnego losu, co czyni go postacią tragiczną w najpełniejszym sensie tego słowa.

Wygląd i pierwsze wrażenie

Konopnicka rysuje Wunderlego jako wrak człowieka - wynędzniałego starca o drżących rękach, który ledwo trzyma się na nogach. Jego wygląd fizyczny jest zewnętrznym obrazem tego, co zrobiło z nim życie i „miłosierdzie" gminy: zgnieciony, milczący, nieobecny duchem. Budzi litość, ale otaczający go urzędnicy i rajcy gminy tej litości nie czują - lub nie chcą czuć.

Osobowość i cechy charakteru

Bezradność i bierność

Wunderli nie protestuje, nie walczy, nie prosi. Przyjmuje swój los z pokorą, która graniczy z rezygnacją. Kiedy gmina wystawia go na licytację - dosłownie przetarguje go między sobą okoliczne wsie, by jak najtaniej pozbyć się kosztów jego utrzymania - on milczy. Ta bierność nie wynika z głupoty ani braku uczuć. To efekt wieloletniego upokorzenia: człowiek, któremu odebrano podmiotowość, przestaje jej używać.

Godność mimo poniżenia

Choć Wunderli nie buntuje się słowami, Konopnicka sugeruje, że za tym milczeniem kryje się coś więcej niż pustka. Starzec zachowuje pewien rys wewnętrznej powagi - nie żebrze, nie skarży się głośno. Paradoksalnie to właśnie jego milczenie jest najbardziej oskarżycielskie. Im spokojniej przyjmuje kolejne upokorzenia, tym wyraźniej widać, jak bardzo system, który go otacza, jest moralnie odrażający.

Samotność jako stan permanentny

Wunderli nie ma przy sobie nikogo bliskiego. Rodzina nie pojawia się w jego historii jako oparcie. Gmina, która powinna pełnić funkcję wspólnoty, zamienia się w zimny aparat administracyjny. Starość Kuntza to samotność absolutna - fizyczna i egzystencjalna. Nikt nie mówi do niego jak do człowieka; mówi się o nim, jakby już go nie było.

Znaczenie postaci

Kuntz Wunderli symbolizuje los każdego człowieka, który system uznał za nieproduktywny i zbędny. Konopnicka nie przypadkiem osadziła akcję w szwajcarskiej gminie - kraj słynący z porządku i zamożności staje się tłem dla opowieści o tym, że bogactwo i sprawna administracja nie gwarantują człowieczeństwa. Wunderli to ofiara „miłosierdzia", które w istocie jest jego zaprzeczeniem: gmina formalnie wypełnia obowiązek wobec ubogiego, ale robi to w sposób, który odbiera mu ostatnią resztkę godności.

Postać starca uosabia też krytykę pozytywistycznych złudzeń o postępie. Społeczeństwo, które licytuje swoich starców, nie jest społeczeństwem nowoczesnym - jest społeczeństwem, które nauczyło się chować okrucieństwo za paragrafy i protokoły. Przez Wunderlego Konopnicka zadaje pytanie, które nie traci aktualności: gdzie kończy się prawo, a zaczyna człowieczeństwo?