Eugeniusz Rastignac – droga do kariery

Biedny student z prowincji

Eugeniusz de Rastignac to jeden z głównych bohaterów Ojca Goriot. Pochodzi z południa Francji, a do stolicy przyjeżdża, by studiować prawo. Liczna rodzina z trudem finansuje jego edukację. Eugeniusz musi prowadzić bardzo skromne życie. Stać go jedynie na wynajęcie pokoju w tanim pensjonacie pani VauquerTanie miejsce zamieszkania dla zubożałych paryżan, stanowiące mikrokosmos ówczesnego społeczeństwa.. Nosi podniszczone stroje, a każdy wydatek jest dla niego obciążeniem.

Pierwszy rok spędzony w stolicy staje się przełomem. Młody mężczyzna z fascynacją obserwuje życie elity i poznaje uroki wielkiego miasta. Budzą się w nim ogromne ambicje. Pragnie brylować w najlepszym towarzystwie. Szybko orientuje się, jak działają mechanizmy awansu społecznego:

Spostrzegł, jaki wpływ na życie społeczne posiadają kobiety. Postanowił z miejsca rzucić się w świat, aby zdobyć protektorki: czyż mogło ich zbywać chłopcu pełnemu ognia i werwy, które to zalety podnosił jeszcze wykwint postaci i typ męskiej urody, czarem swym tak łatwo przemawiającej do kobiet?

Kobiety jako przepustka do wielkiego świata

Gdyby nie arystokratyczne koligacje rodzinne, Rastignac nie miałby szans na wejście na salony. Jedna z najznakomitszych kobiet w Paryżu, wicehrabina de Beauséant, okazuje się jego daleką kuzynką. Dzięki listowi polecającemuW XIX wieku niezbędny dokument towarzyski, otwierający drzwi do zamkniętych kręgów arystokracji. zostaje zaproszony na jej bal. Tam po raz pierwszy spotyka Anastazję de Restaud. Zachwycony jej urodą, postanawia podtrzymać tę znajomość.

Ten bal to początek paryskiej edukacji Rastignaca. Jest jeszcze naiwnym chłopcem z prowincjiW literaturze francuskiej XIX wieku symbolizowała tradycyjne wartości, w opozycji do zepsutego moralnie Paryża.. Nie zna zasad obowiązujących wśród elity. Dziwi go niemal wszystko – nie potrafi zrozumieć, co bogata hrabina robi rano w biednej dzielnicy. Początkowo ocenia rzeczywistość przez pryzmat domowych wartości. Czuł obrzydzenie, podejrzewając, że stary sąsiad z pensjonatu jest potajemnym kochankiem młodej Anastazji.

Złudzeń pozbawia go Vautrin, tajemniczy współlokator od pani Vauquer:

[Paryż jest] uciesznym śmietnikiem. Ci, co paćkają się w nim w powozie, to uczciwi ludzie; ci, co paćkają się pieszo, to łajdaki.

Vautrin miał rację. U pani de Restaud nawet służba potraktowała Eugeniusza z lekceważeniem, ponieważ przyszedł z wizytą pieszo. To upokorzenie budzi w studencie żądzę zdobycia fortuny. Zrozumiał jedno: bez pieniędzy jest w Paryżu nikim.

Zderzenie z paryską moralnością

W domu pani de Restaud Eugeniusz zderza się z obyczajową hipokryzją. Mąż i kochanek hrabiny rozmawiają ze sobą przyjaźnie, a romans nie jest żadną tajemnicą. Równie jawny jest pozamałżeński związek jego kuzynki, pani de Beauséant. Tym razem Rastignac już się nie dziwi. Szybko przyswaja nowe reguły gry:

Pierwszy raz działał z wyrachowaniem. Między błękitnym buduarem pani de Restaud a różowym salonikiem pani de Beauséant przeszedł trzy lata tego prawa paryskiego, o którym się nie mówi, mimo iż stanowi ono wysokie studium społeczne: dobrze poznane i dobrze stosowane prowadzi ono do wszystkiego.

Odpowiednim postępowaniem zjednuje sobie hrabinę. Prosi ją o rady dla nowicjusza. Kuzynka brutalnie uświadamia mu, że w stolicy nie ma miejsca na miłość i bezinteresowną przyjaźń. Opowiada mu historię ojca Goriot i jego córek, które wyrzekły się go, gdy dawny handlarz przestał pasować do ich luksusowego życia. Eugeniusz jest w szoku.

Parę łez zakręciło się w oczach Eugeniusza, świeżo skrzepionego czystym i świętym wspomnieniem rodziny, jeszcze pod urokiem młodzieńczych wierzeń: był to dopiero pierwszy dzień spędzony na polu bitwy paryskiej cywilizacji.

Słowo „bitwa” pada tu nieprzypadkowo. Życie w stolicy to walka wymagająca bezwzględności. Hrabina wprost radzi kuzynowi, aby bez skrupułów wykorzystywał protektorkiWpływowa kobieta z wyższych sfer, która ułatwiała młodym mężczyznom start w towarzystwie. do budowania własnej pozycji.

Kuszenie Vautrina

Rastignac toczy walkę nie tylko z miastem, ale i z samym sobą. Buntuje się przeciwko nieetycznym zachowaniom. Prawdziwą próbą charakteru staje się dla niego propozycja Vautrina. Ten cyniczny zbieg z galer wielokrotnie tłumaczy studentowi zawiłości paryskiego prawaNiepisany kodeks postępowania elit, oparty na hipokryzji, kulcie pieniądza i pozorach..

Vautrin oferuje Eugeniuszowi drogę na skróty. Plan jest prosty: Rastignac ma uwieść Wiktorynę Taillefer. W tym czasie Vautrin sprowokuje jej brata do pojedynkuHonorowe starcie z użyciem broni, w XIX wieku częsty sposób rozwiązywania konfliktów towarzyskich. i go zabije. Śmierć młodego dziedzica uczyni z odrzuconej Wiktoryny bajecznie bogatą partię. Związek z ubogą dziewczyną przed jej nagłym wzbogaceniem uwiarygodniłby szlachetne intencje studenta.

Mimo kuszącej wizji bogactwa, Eugeniusz odrzuca propozycję. Wykorzystanie uczuć Wiktoryny i budowanie szczęścia na morderstwie budzi w nim wstręt. Chce też pozostać wierny Delfinie de Nucingen, drugiej córce Goriota.

Postawa Rastignaca jest jednak pełna sprzeczności. Z jednej strony brzydzi się zbrodnią, z drugiej – celowo szuka bogatej kochanki, by wejść do elity. Pragnie zrobić karierę i jednocześnie zachować czyste sumienie. Powoli dociera do niego, że w Paryżu to niemożliwe.

Koniec złudzeń i ostateczny wybór

Opowieść o losach Rastignaca to klasyczna historia o straconych złudzeniachMotyw literacki polegający na bolesnym zderzeniu młodzieńczych ideałów z brutalną rzeczywistością.. Obserwując relacje ojca Goriot i jego córek, student widzi skrajny egoizm wyższych sfer. Sam jednak nie traci od razu wrażliwości. Rezygnuje z balu, by pielęgnować umierającego starca. Ostatecznie ulega namowom Delfiny i jedzie z nią do pani de Beauséant. To pokazuje jego wewnętrzne rozdarcie. Delfina stała się dla niego kimś więcej niż tylko narzędziem do zrobienia kariery – była jego pierwszą wielką miłością.

Po balu Eugeniusz wraca do pensjonatu. Czuwa przy ojcu Goriot. To on biega po lekarstwa i zastawia cenny zegarek – prezent od Delfiny – by zdobyć pieniądze na leczenie. Po śmierci sąsiada zajmuje się organizacją pogrzebu i pokrywa jego koszty ze skromnych oszczędności. Jego postępowanie to czysty altruizmBezinteresowna troska o dobro innych ludzi, gotowość do poświęceń., wartość zupełnie obca paryskim elitom.

Jednak po wyjściu z cmentarza Père-LachaiseNajwiększy i najsłynniejszy cmentarz w Paryżu, miejsce spoczynku wielu wybitnych osobistości., Rastignac spogląda na miasto i rzuca mu wyzwanie:

Teraz się spróbujemy!

Śmierć ojca Goriot to symboliczny koniec dawnego świata. Świata, w którym liczyła się uczciwość i rodzina. Wraz ze zgonem starca, Rastignac grzebie resztki swoich skrupułów. Zgadza się przyjąć nowe reguły gry i staje się w pełni ukształtowanym karierowiczemOsoba dążąca do sukcesu za wszelką cenę, często z pominięciem zasad moralnych.. Jego paryska edukacja dobiegła końca.