Osoby dramatu
Bohaterowie dramatu Witolda Gombrowicza to postacie uwikłane w skomplikowaną grę międzyludzkich relacji i konwencji. Ich tożsamość płynnie zmienia się w zależności od ról, jakie narzuca im oniryczna rzeczywistość utworu. Analiza poszczególnych sylwetek pozwala zrozumieć mechanizmy działania Formy oraz proces destrukcji jednostki dążącej do absolutnej władzy.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Henryk
Główny bohater dramatu, syn Ignacego i Katarzyny. Poznajemy go jako młodego żołnierza, który po latach walki na froncie francuskimNawiązanie do realiów II wojny światowej, podczas której polscy żołnierze walczyli we Francji. powraca w rodzime strony. W pierwszym akcie występuje jako Syn. Poprzez symboliczny gest uklęknięcia przed ojcem, nadaje mu godność królewską. W drugim akcie jego status ulega zmianie – staje się Księciem. Pod wpływem Pijaka ten młody, despotyczny człowiek obala Króla-Ojca i przejmuje władzę absolutną.
Głównym celem Henryka jest poślubienie dawnej narzeczonej, która w jego śnie upadła do roli służącej. Bohater chce sam udzielić sobie ślubu, ponieważ czuje się wypełniony boską mocą dzięki hołdom poddanych. Nie znosi najmniejszego sprzeciwu. Każe aresztować własnych rodziców oraz Pijaka, aby nikt nie zakłócił jego rządów.
Opętany paranoją i zazdrością, zmusza swojego przyjaciela do samobójstwa. Ostatecznie Henryk ugina się pod ciężarem FormyKluczowe pojęcie u Gombrowicza; zbiór konwencji, masek i ról społecznych, które narzucają ludziom sposób bycia.. Choć nie czuje wewnętrznej winy za śmierć Władzia, przyjmuje narzuconą rolę mordercy i rozkazuje strażom uwięzić samego siebie.
Henryk jest często interpretowany jako parodystyczne wcielenie Szekspirowskiego Hamleta. Obaj bohaterowie wracają do zepsutego domu rodzinnego, mierzą się z problemem władzy, szaleństwem oraz zdradą, a ich działania prowadzą do tragicznego finału.
Władzio
Najbliższy przyjaciel Henryka. Towarzyszy mu w niemal wszystkich scenach, pełniąc funkcję powiernika i partnera do rozmów wykraczających poza ramy snu. Wspólnie z głównym bohaterem analizuje sensowność i logikę absurdalnych wydarzeń. Pod koniec drugiego aktu Pijak ustawia go w dwuznacznej pozie z Manią. Henryk odbiera to jako zdradę i nazywa sytuację „niższym, okropnym ślubem”. Z powodu chorobliwej zazdrości władcy, Władzio w trzecim akcie posłusznie przebija się nożem.
Ignacy
Ojciec Henryka, w onirycznej rzeczywistości właściciel podrzędnej karczmy. W pierwszym akcie występuje w roli zaszczutego Ojca. Zostaje uratowany przed upokarzającym dudknięciemGombrowiczowski neologizm oznaczający symboliczny gwałt, fizyczne i psychiczne zdominowanie drugiej osoby. ze strony Pijaka dzięki synowi. Uklęknięcie Henryka wynosi Ignacego do rangi Króla. W dowód wdzięczności, a zarazem z obawy przed utratą synowskiego szacunku, postanawia przywrócić Mani utraconą cześć i uczynić ją dziewiczą żoną dla księcia. Ostatecznie traci tron w wyniku zdrady i trafia do lochu.
Pijak
Mroczne alter egoDruga tożsamość, uosobienie ukrytych pragnień, lęków lub mrocznej strony osobowości bohatera. Henryka i główny motor napędowy destrukcji. W pierwszym akcie planuje zgwałcić Manię i pobić Ignacego. Po koronacji Ojca trafia do więzienia, z którego szybko ucieka. W drugim akcie, mimo powszechnej wiedzy o jego naturze, zostaje oficjalnie uznany za ambasadora obcego mocarstwa. Wykorzystuje tę pozycję, by namówić Henryka do zamachu stanu.
Po udanym przewrocie ponownie ląduje w celi. W finale dramatu powraca do swojej pierwotnej roli. Pragnie zdominować Henryka i kreuje się na kapłana bluźnierczego, międzyludzkiego kościoła.
Mania
Dawna narzeczona głównego bohatera. W pierwszym akcie jawi się jako upodlona „dziewka do wszystkiego”, posługaczka w karczmie Ignacego. Wraz ze zmianą statusu rodziny, w drugim akcie przeistacza się w czystą Księżniczkę. Staje się biernym przedmiotem w rękach mężczyzn – najpierw Ignacego, który chce ją oczyścić, a następnie Henryka, który planuje połączyć się z nią aktem absolutnego, dyktatorskiego ślubu.