Słowniczek pojęć przyrodniczych i geograficznych w Tomku w krainie kangurów
Powieść Alfreda Szklarskiego „Tomek w krainie kangurów” przenosi czytelnika na egzotyczny kontynent pełen niezwykłych zwierząt i roślin. Słowniczek zbiera i wyjaśnia najważniejsze pojęcia geograficzne, przyrodnicze oraz kulturowe pojawiające się na kartach książki. Znajomość tych terminów ułatwia zrozumienie przygód głównego bohatera i specyfiki jego łowieckiej wyprawy.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Australia – geografia i klimat
Outback – rozległy, dziki obszar w głębi Australii, z dala od miast i wybrzeży. Tomek i jego towarzysze zapuszczają się w outbackRozległe, słabo zaludnione tereny w głębi Australii., by chwytać dzikie zwierzęta.
Skrub – gęste zarośla krzewów i niskich drzew na suchych terenach. Bardzo słaba widoczność w skrubieFormacja roślinna w Australii, złożona z gęstych, sucholubnych krzewów. utrudnia bohaterom pościgi i polowania.
Busz – angielskie określenie dzikich terenów porośniętych roślinnością. Szklarski używa tego słowa zamiennie ze skrubem, opisując wędrówki łowców.
Pustynie australijskie – ponad połowę Australii pokrywają tereny suche. Podróżnicy muszą stale pamiętać o zapasach wody i chronić się przed morderczym upałem.
Wielka Rafa Koralowa – ogromny system raf u północno-wschodnich wybrzeży kontynentu. Pojawia się w książce jako element morskiej podróży na antypodyMiejsca na Ziemi leżące dokładnie po przeciwnej stronie globu..
Roślinność i środowisko
Eukaliptus – wysokie drzewo o twardym drewnie i silnym zapachu. Lasy eukaliptusowe to naturalny dom i jedyne źródło pożywienia dla koali.
Akacja – odporny na suszę krzew o żółtych kwiatach. Często rośnie w australijskim buszu, przez który przedzierają się bohaterowie.
Spinifex – twarda, ostra trawa rosnąca na piaskach. Chodzenie przez jej łany jest bardzo bolesne, o czym Tomek szybko się przekonuje.
Przyroda Australii jest niezwykle surowa. Rośliny takie jak eukaliptusy czy spinifex musiały przystosować się do braku wody i ogromnych upałów, dlatego mają twarde, ostre liście.
Zwierzęta Australii
Kangur – ssak skaczący na tylnych łapach, symbol kontynentu. Schwytanie tych zwierząt to główny cel wyprawy Tomka i jego ojca.
Torbacze – ssaki, które noszą swoje młode w specjalnej fałdzie skóry na brzuchu. Do torbaczyGrupa ssaków, których samice posiadają na brzuchu torbę lęgową do noszenia młodych. należą między innymi kangury, wombaty i koale.
Koala – niewielki ssak przypominający pluszowego misia. Żywi się tylko liśćmi eukaliptusa i porusza się bardzo powoli.
Wombat – krępy zwierzak kopiący głębokie nory. Mimo niepozornego wyglądu dysponuje ogromną siłą.
Dingo – dziki pies, który poluje w stadach i jest groźnym drapieżnikiemZwierzę, które poluje na inne zwierzęta w celu zdobycia pożywienia.. Farmerzy uważają go za szkodnika, a w książce stanowi realne zagrożenie dla bohaterów.
Emu – wielki ptak, który jest nielotemPtak, który w toku ewolucji utracił zdolność latania, np. struś lub emu., ale za to niezwykle szybko biega. Podróżnicy spotykają go podczas przemierzania równin.
Kazuar – inny duży nielot z charakterystycznym rogowym hełmem na głowie. Jego silne nogi i ostre pazury potrafią poważnie zranić człowieka.
Diabeł tasmański – niewielki, ale bardzo agresywny torbacz o potężnych szczękach. Wydaje przerażające dźwięki, od których wziął swoją nazwę.
Dziobak – niezwykły ssak z kaczym dziobem, który składa jaja. Samce mają na tylnych łapach ostrogi z jadem.
Kolczatka – zwierzę pokryte kolcami, przypominające jeża. Podobnie jak dziobak składa jaja, a żywi się głównie mrówkami.
Rajski ptak – ptak o zachwycającym, kolorowym upierzeniu. To bardzo cenny łup dla europejskich kolekcjonerówOsoba gromadząca rzadkie przedmioty lub okazy przyrodnicze. i ogrodów zoologicznych.
Większość zwierząt opisanych w powieści to endemity. Oznacza to, że w naturalnych warunkach żyją one wyłącznie w Australii i nigdzie indziej na świecie.
Aborygeni – kultura i życie
Aborygeni – rdzenni mieszkańcy Australii. Doskonale znają teren, potrafią tropić zwierzęta i przetrwać w surowym klimacie.
Bumerang – wygięta broń z twardego drewna. Niektóre bumerangi wracają do rzucającego, inne służą do silnych uderzeń podczas polowania.
Włócznia (oszczep) – długi kij z ostrym grotem. AborygeniRdzenni mieszkańcy Australii, żyjący tam na długo przed przybyciem Europejczyków. rzucają nim z ogromną precyzją, co budzi podziw Tomka.
Woomera – drewniana nakładka działająca jak przedłużenie ramienia. Znacznie zwiększa siłę i zasięg rzutu włócznią.
Czas Snu – zbiór wierzeń Aborygenów o początkach świata. Czas SnuMitologia i system wierzeń australijskich Aborygenów, tłumaczący powstanie świata. łączy ludzi z ziemią, zwierzętami i duchami przodków.
Stacja owcza – ogromne gospodarstwo rolnicze. Bohaterowie zatrzymują się na takich farmach, by odpocząć i zasięgnąć języka.
Wyprawa i łowiectwo
Łowy na żywo – polowanie, w którym zwierząt się nie zabija. Łowcy chwytają je w pułapki lub sieci, by bezpiecznie przetransportować do Europy.
Ogród zoologiczny – miejsce, gdzie ludzie mogą oglądać egzotyczne zwierzęta. W czasach Tomka zdobywanie żywych okazówPojedynczy przedstawiciel jakiegoś gatunku rośliny lub zwierzęcia, często przeznaczony na wystawę. dla zoo było dochodowym zajęciem.
Na początku XX wieku ogrody zoologiczne w Europie rywalizowały o najrzadsze zwierzęta. Wyprawy takie jak ta opisana w książce były niezwykle kosztowne, ale przynosiły ogromne zyski.