Charakterystyka twórczości poetyckiej Tuwima
Twórczość poetycka Juliana Tuwima ewoluowała od młodzieńczego buntu i witalizmu po dojrzały klasycyzm. Wczesne tomy szokowały potocznym językiem oraz kultem biologicznego życia, z czasem ustępując miejsca ostrej krytyce społecznej. W późniejszym okresie poeta zwrócił się ku tradycji literackiej, szukając inspiracji u mistrzów renesansu i antyku.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Młodzieńczy bunt i kult życia
Wczesna liryka Tuwima, reprezentowana przez zbiory „Czyhanie na Boga” (1918) oraz „Sokrates tańczący” (1920), to wybuchowa mieszanka. Poeta z jednej strony buntował się przeciwko dekadenckim nastrojom Młodej PolskiEpoka literacka (1890–1918) charakteryzująca się pesymizmem, poczuciem schyłkowości i hasłem „sztuka dla sztuki”., z drugiej wciąż ulegał jej nastrojowości.
Fundamentem tych wierszy była filozofia Henriego BergsonaFrancuski filozof, twórca koncepcji „élan vital” (pędu życiowego), która zakładała, że istotą rzeczywistości jest nieustanny ruch i energia.. To z niej wywodził się witalizm, biologizm i wszechobecny kult życia, charakterystyczny dla całej grupy Skamander. Tuwim z premedytacją sięgał po język ulicy. Wprowadzał do poezji wulgaryzmy i trywializmy, rozbijając w ten sposób sztuczną, modernistyczną poetyckość. Wiersze z tego okresu brzmią jak żywa mowa. Składnia jest rwana, pełna wykrzykników i pytań, co nadaje tekstom niesamowitą dynamikę.
Krytyka społeczna i oblicza „prostego człowieka”
Z czasem optymizm zaczął przygasać. Tuwim skierował swoją uwagę na tematykę społeczną. W jego wierszach pojawiła się ostra krytyka ówczesnej rzeczywistości i mieszczańskiej mentalności. Najlepiej obrazuje to wiersz „Mieszkańcy”, w którym poeta bezlitośnie obnaża pustkę życia miejskich filistrów.
Skamandryci, do których należał Tuwim, programowo odrzucali rolę poety-wieszcza. Chcieli zrzucić poezję z piedestału, wprowadzić ją na ulice i uczynić zrozumiałą dla przeciętnego odbiorcy. Stąd fascynacja tłumem, miastem i codziennością.
W twórczości Tuwima na stałe zagościł nowy bohater: „prosty człowiek”. Poeta ukazywał go w dwojaki sposób. Czasem była to postać na wskroś pozytywna, uosabiająca naturalność i szczerość. Innym razem bohater ten stawał się symbolem kołtuńskiej tępoty i bezmyślności.
Zwrot ku tradycji i klasycyzmowi
Późniejsze tomy poetyckie przyniosły radykalną zmianę tonacji. W zbiorach takich jak „Rzecz czarnoleska” (1929), „Biblia cygańska” (1933) oraz „Treść gorejąca” (1936) dominują nastroje refleksyjne. Tuwim zaczął czerpać z klasycznych wzorców.
Inspiracji szukał u mistrzów. Tytułowa rzecz czarnoleskaMetaforyczne określenie poezji Jana Kochanowskiego (tworzącego w Czarnolesie), symbolizujące ład, harmonię i doskonałość formy. to bezpośrednie odwołanie do twórczości Jana Kochanowskiego. Poeta sięgał także po wzorce antyczne (Horacy) i rosyjskie (Aleksander Puszkin). Zmienił się również jego stosunek do języka. Choć elementy mowy potocznej wciąż sporadycznie pojawiały się w wierszach, na pierwszy plan wysunęła się dbałość o formę. Tuwim stał się wirtuozem słowa, cyzelującym każdy wers i dbającym o najwyższy kunszt poetycki.