Zemsta - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja „Zemsty” toczy się w starym zamku, podzielonym na dwie części. W jednej mieszka porywczy Cześnik Raptusiewicz, a w drugiej cichy i chytry Rejent Milczek. Sąsiedzi nienawidzą się i bez przerwy robią sobie na złość. Głównym punktem zapalnym staje się mur graniczny, który Rejent chce naprawić, a Cześnik zburzyć.

W tle tej sąsiedzkiej wojny rozwija się miłość między podopiecznymi wrogów: bratanicą Cześnika, Klarą, a synem Rejenta, Wacławem. Młodzi wiedzą, że ich opiekunowie nigdy nie zgodzą się na ślub. Wacław wpada na pomysł, by dostać się do części zamku Cześnika jako jeniec wzięty do niewoli przez tchórzliwego sługę, Papkina.

Tymczasem Cześnik planuje ożenić się z zamożną wdową, Podstoliną, by poprawić swoją sytuację finansową. Sprawy się komplikują, gdy okazuje się, że Podstolina miała kiedyś romans z Wacławem. Rejent postanawia to wykorzystać. Odbija Podstolinę Cześnikowi i spisuje z nią umowę ślubną, zmuszając do tego własnego syna.

Wściekły Cześnik obmyśla okrutną zemstę. Postanawia zwabić do siebie Wacława i zmusić go do natychmiastowego ślubu z Klarą. Chce w ten sposób zagrać na nosie Rejentowi. Plan się udaje, a młodzi, którzy i tak się kochali, z radością biorą ślub. Kiedy Rejent przybywa na miejsce, jest już po wszystkim. Zaskakujący finał prowadzi do zgody między zwaśnionymi rodami.

Streszczenie szczegółowe

Nie masz nic tak złego,
Żeby się na dobre nie przydało.
Bywa z męża dryjakiew– dawne określenie uniwersalnego leku, antidotum na wszelkie trucizny.,
Złe często dobremu okazyją daje.

Tymi słowami, pochodzącymi z XVII wieku, Aleksander Fredro rozpoczyna swoją komedię, zapowiadając, że nawet z największego konfliktu może wyniknąć coś dobrego.motyw konfliktu

Akt I

Scena 1

Akcja rozpoczyna się w pokoju Cześnika Macieja Raptusiewicza. Cześnik, jeszcze w szlafroku, analizuje dokumenty majątkowe Podstoliny Hanny Czepiersińskiej, trzykrotnej wdowy. Pomaga mu w tym jego marszałek– w dawnej Polsce urzędnik zarządzający dworem i służbą magnata lub szlachcica., Dyndalski. Raptusiewicz dochodzi do wniosku, że Podstolina, z jej trzema folwarkami– duże gospodarstwo rolne należące do szlachcica, nastawione na produkcję zboża na sprzedaż., byłaby idealną kandydatką na żonę.

Chociaż Dyndalski delikatnie przypomina mu o jego wieku i dolegliwościach – reumatyzmie i kurczach żołądka – Cześnik jest pewien, że wciąż nadaje się do ożenku. Odrzuca myśl o ślubie ze swoją młodą bratanicą Klarą, której jest prawnym opiekunem, bo majątek Podstoliny jest znacznie bardziej kuszący.

Scena 2

Na scenie pojawia się Józef Papkin, sługa Cześnika. To postać niezwykle barwna – samochwała i tchórz w jednym. Zmyśla niestworzone historie o swoich pojedynkach, podczas gdy w rzeczywistości przegrał pieniądze pana w karty. Cześnik nie wierzy mu ani w jedno słowo, ale postanawia wykorzystać jego gadulstwo.

Raptusiewicz zleca Papkinowi dwie misje. Po pierwsze, ma zostać jego swatem– osoba pośrednicząca w zawarciu małżeństwa, wysłannik starający się o rękę panny w imieniu kandydata na męża. i przekonać Podstolinę do ślubu. Po drugie, ma załatwić sprawę z sąsiadem, Rejentem Milczkiem, który zaczął naprawiać mur granicznysymbol sporu.

Scena 3

Papkin w krótkim monologu– dłuższa wypowiedź jednej postaci, skierowana do siebie samej, do publiczności lub innej postaci, która nie odpowiada. snuje własne plany. Zamierza przy okazji swatania Cześnika sam zdobyć rękę pięknej Klary. Po chwili chwyta za gitarę i zaczyna śpiewać.

Scena 4

Do pokoju wchodzi Podstolina. Papkin, w swoim kwiecistym stylu, oznajmia jej, że wkrótce wyjdzie za mąż. Sprytna wdowa od razu domyśla się, że chodzi o Cześnika. Nie daje jednak jednoznacznej odpowiedzi, pozostawiając Papkina w niepewności.

Scena 5

Nagle wpada wściekły Cześnik. Zobaczył przez okno murarzy pracujących przy murze granicznym na zlecenie Rejenta. Rozkazuje Papkinowi, by na czele służby przepędził robotników. Papkin próbuje się wykręcić, proponując wygłoszenie pokojowej ody– utwór liryczny o charakterze uroczystym, sławiący ideę, postać lub wydarzenie. Propozycja Papkina jest oczywiście absurdalna i komiczna., ale pod groźbą gniewu pana musi ruszyć do boju.

Scena 6

Akcja przenosi się do ogrodu przy zrujnowanym murze. Tą drogą, przez wyłom w murze, na potajemne spotkania z Klarą przychodzi Wacław, syn Rejenta. Młodzi wyznają sobie miłość.motyw miłości

Wacław wie, że ani jego ojciec, ani stryj Klary nie zgodzą się na ich związek. Proponuje więc ucieczkę. Klara odmawia, bojąc się utraty dobrego imienia i skandalu. Ich rozmowę przerywają nadchodzące hałasy.

Scena 7

Do ogrodu wkracza Papkin z dworzaninem Śmigalskim i uzbrojoną służbą. Z okien swoich części zamku całą scenę obserwują Cześnik i Rejent. Papkin próbuje przemową przegonić murarzy, a gdy to nie działa, tchórzliwie chowa się za rogiem, rozkazując Śmigalskiemu atakować.

Wybucha bójka. Rejent z okna zagrzewa swoich ludzi do walki, a Cześnik swoich. W pewnym momencie Raptusiewicz grozi, że strzeli do sąsiada:

Hej! Gerwazy! Daj gwintówkę– rodzaj dawnej strzelby myśliwskiej z gwintowaną lufą, co zwiększało jej celność.,
niechaj strzelę w tę makówkę!

Przestraszony Rejent zamyka okno. Gdy walka się kończy, na pusty plac boju wraca Papkin, wykrzykując groźby pod adresem nieobecnych już wrogów.

Scena 8

Groźby Papkina słyszy Wacław. Postanawia wykorzystać sytuację. Podchodzi do Papkina, udając przerażenie, i prosi, by wziął go do niewoli. Przedstawia się jako komisarz– w dawnej Polsce urzędnik zarządzający majątkiem ziemskim w imieniu właściciela. Rejenta. Papkin, dumny ze zdobycia jeńca, zgadza się, licząc, że w nagrodę Cześnik odda mu rękę Klary.

Akt II

Scena 1

Papkin z dumą przyprowadza swojego „jeńca” przed oblicze Cześnika. Jak zwykle, zaczyna przechwalać się swoim męstwem, ale Raptusiewicz, który wszystko widział z okna, tylko kpi z jego opowieści.

Cześnik nie zamierza trzymać Wacława w niewoli. Każe mu wracać do Rejenta i przekazać, że jeśli jeszcze raz spróbuje go zaczepić, to „wytnie kozła pod obłokiem”. Wacław jednak nie chce odejść. Próbuje namówić Cześnika do zgody z ojcem, ale ten reaguje furią.

Ja – z nim w zgodzie? Mocium panie,
wprzódym słońce w miejscu stanie,
wprzódy w morzu wyschnie woda,
nim tu u nas będzie zgoda.

Scena 2

Wacław zostaje sam na sam z Papkinem i oświadcza, że nie zamierza odchodzić. Papkin, początkowo niechętny, zmienia zdanie, gdy Wacław pokazuje mu sakiewkę pełną złota. Młodzieniec płaci mu za milczenie i pomoc.

Wacław wyjawia Papkinowi, że kocha Klarę i że tak naprawdę jest synem Rejenta. Grozi Papkinowi, że jeśli go zdradzi, spotka go kara. Zastraszony i przekupiony Papkin zgadza się przedstawić go na dworze Cześnika jako urzędnika.

Scena 3

Okazuje się, że Klara słyszała całą rozmowę. Zgadza się na plan Wacława. Ma nadzieję, że uda się jakoś przekonać stryja do zgody, zwłaszcza że ten właśnie zaręczył się z Podstoliną. Radzi Wacławowi, by spróbował zyskać przychylność wdowy.

Scena 4

Wacław krótko zastanawia się nad zmienną naturą kobiet, podziwiając odwagę i spryt Klary.

Scena 5

Do pokoju wchodzi Podstolina i... rozpoznaje w Wacławie swojego dawnego kochanka. Okazuje się, że podczas studiów w Warszawie Wacław podawał się za „księcia Radosława” i miał z nią płomienny romans. Podstolina, wciąż zainteresowana młodzieńcem, chce odnowić znajomość.

Scena 6

Pojawia się Klara, nieświadoma przeszłości Wacława i Podstoliny. Jest przekonana, że wdowa zgodziła się pomóc zakochanym.

Scena 7

Papkin postanawia wykorzystać okazję i oświadczyć się Klarze. Wygłasza napuszoną mowę o swojej miłości, ale dziewczyna kpi z jego zalotów. Mówi, że prawdziwy rycerz musi najpierw udowodnić swoje męstwo.

Klara stawia Papkinowi trzy warunki, które musi spełnić, by zdobyć jej rękę:

• milczeć przez sześć miesięcy,
• żyć o chlebie i wodzie przez rok i sześć dni,
• przynieść jej krokodylasymbol niemożliwego zadania.

Scena 8

Papkin jest załamany. O ile post i milczenie wydają mu się trudne, o tyle zdobycie krokodyla jest dla niego niewykonalne. Jego rozpacz przerywa Wacław, który rzuca mu sakiewkę i przypomina o obietnicy milczenia.

Scena 9

Wbiega uradowany Cześnik. Ogłasza, że Podstolina przyjęła jego oświadczyny i jeszcze dziś odbędą się zaręczyny. Następnie zleca Papkinowi kolejną misję: ma iść do Rejenta i wyzwać go na pojedynek na szable. Papkin boi się iść do wroga, ale Cześnik przekonuje go obietnicą sowitej zapłaty.

Akt III

Scena 1

Akcja przenosi się do części zamku należącej do Rejenta Milczka. Rejent siedzi przy stole i spisuje skargę sądową przeciwko Cześnikowi, dyktując zeznania zastraszonym murarzom. Chociaż ci twierdzą, że nikt ich nie pobił, a jedynie poszturchiwano, Rejent pisze o ciężkich ranach i okaleczeniu.

Jego postawę idealnie oddają słowa, które powtarza jak mantrę: „Niech się dzieje wola Nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”nawiązanie do fatalizmu. Pod tą maską pobożności kryje się jednak chęć zemsty i bezwzględność.motyw zemsty Na koniec wyrzuca murarzy, nie płacąc im za pracę.

Scena 2

Do domu wraca Wacław. Rejent udaje troskliwego ojca, ale szybko przechodzi do rzeczy. Kategorycznie zabrania synowi małżeństwa z Klarą. Gdy Wacław wspomina o zaręczynach Cześnika z Podstoliną, Rejent ujawnia swój plan.

Okazuje się, że Rejent potajemnie dogadał się z Podstoliną, by wyszła za Wacława. Zabezpieczył się, spisując z nią intercyzę– umowa przedmałżeńska regulująca sprawy majątkowe między przyszłymi małżonkami. W „Zemście” zawierała karę 100 tysięcy za zerwanie zaręczyn.. Strona, która zerwie umowę, będzie musiała zapłacić sto tysięcy odszkodowania. Rozpaczliwe prośby Wacława na nic się nie zdają.

Scena 3

Rejent, zostawszy sam, zaciera ręce. Jest pewien, że jego plan zemsty na Cześniku się powiedzie. Uda mu się jednocześnie upokorzyć rywala i zdobyć dla syna zamożną żonę.

Scena 4

Do Rejenta przybywa Papkin. Początkowo jest nieśmiały, ale gdy Milczek wita go z udawaną pokorą, Papkin nabiera pewności siebie. Przedstawia się jako „lew Północy” i w arogancki sposób żąda wina.

Rejent częstuje go najgorszym winem, a Papkin, choć narzeka, pije łapczywie. W końcu, już zupełnie butny, przekazuje wyzwanie od Cześnika. Rejent udaje zdziwienie, ale w pewnym momencie jego cierpliwość się kończy. Grozi, że każe służbie wyrzucić Papkina przez okno. To natychmiast uspokaja posłańca.

Scena 5

Na wezwanie Rejenta pojawia się Podstolina. Oświadcza Papkinowi, że zrywa zaręczyny z Cześnikiem i wychodzi za Wacława. Zszokowany Papkin nie wie, co robić. Rejent prosi go, by zaczekał na pisemną odpowiedź dla Cześnika.

Scena 6

Papkin próbuje przekonać Podstolinę do zmiany decyzji, bojąc się gniewu Cześnika. Wdowa jest jednak nieugięta.

Scena 7

Rejent wraca z listem. Papkin, pamiętając o czterech pachołkach czekających za drzwiami, boi się wyjść. Gdy w końcu opuszcza pokój, słychać huk, jakby ktoś został zrzucony ze schodów.

Akt IV

Scena 1

Wracamy do części zamku Cześnika. Raptusiewicz ogląda swoją ulubioną szablę, zwaną „Panią Barską”symbol honoru. Wraz z kucharzem Perełką planuje weselną ucztę. Wspomina też swoje dawne wyczyny z czasów konfederacji barskiejnawiązanie do wydarzenia historycznego– zbrojny związek szlachty polskiej (1768–1772), utworzony w obronie wiary katolickiej i niepodległości Rzeczypospolitej. Cześnik z dumą wspomina swój udział w walkach.. Nie może doczekać się powrotu Papkina i pojedynku z Rejentem.

Scena 2

Wraca poobijany Papkin. Opowiada zmyślone historie o tym, jak postawił się Rejentowi. Gdy wspomina, że pił tam wino, Cześnik rzuca mimochodem, że pewnie było zatrute. Papkin wpada w panikę. Jest przekonany, że umiera. W końcu oddaje Cześnikowi list od Rejenta.

Cześnik czyta list i dowiaduje się o zdradzie Podstoliny. Wpada w szał. Postanawia dokonać straszliwej zemsty.

Scena 3

Papkin rozpacza, pewien, że trucizna już działa. Dyndalski radzi mu, by na wszelki wypadek posłać po księdza.

Scena 4

Przekonany o rychłej śmierci, Papkin siada do spisywania testamentu– dokument prawny, w którym osoba rozporządza swoim majątkiem na wypadek śmierci. Testament Papkina jest komiczny, bo nie ma on prawie żadnego majątku.. Płacze nad swoim losem i żegna się ze światem.

Scena 5

Cześnik wpada na genialny w swej prostocie plan zemsty. Chce zwabić do siebie Wacława. Każe Dyndalskiemu napisać list miłosny od Klary. To jedna z najśmieszniejszych scen w komedii. Cześnik dyktuje, co chwilę wtrącając swoje ulubione powiedzonko „mocium panie”, a Dyndalski wszystko skrupulatnie zapisuje.

Proszę bardzo, mocium panie,
mocium panie, na wezwanie,
mocium panie, wziąć w sposobie...

Wściekły Cześnik drze list i postanawia działać inaczej. Każe służącej Rózi zwabić Wacława pod pretekstem spotkania z Klarą. Gdy młodzieniec się pojawi, ukryci hajducy– w dawnej Polsce żołnierz piechoty węgierskiej lub polskiej; także służący na dworach magnackich, ubrany w strój węgierski. mają go porwać.

Scena 6

Do pokoju wchodzi Klara. Papkin informuje ją, że został otruty i nie zdobędzie dla niej krokodyla. Odczytuje jej swój testament: Klarze zapisuje angielską gitarę i kolekcję motyli (które są w zastawie), a swoją szablę Artemizę odda temu, kto postawi mu pomnik.

Scena 7

Wacław, zwabiony przez służącą, przybywa na miejsce. Opowiada Klarze o planach ojca. Nagle w drzwiach staje Cześnik ze swoimi ludźmi. Wacław jest w pułapce.

Scena 8

Ku zdumieniu wszystkich, Cześnik nie rzuca się na Wacława z szablą. Zamiast tego rozkazuje mu: „Żeń się z Klarą!”. Chce, by ślub odbył się natychmiast, w zamkowej kaplicy, gdzie czeka już pleban– dawniej proboszcz, ksiądz zarządzający parafią.. To ma być jego zemsta na Rejencie. Zakochani oczywiście nie protestują.

Scena 9

Dyndalski, wciąż zdezorientowany, zbiera podarte kawałki listu, próbując zrozumieć, co zrobił nie tak.

Scena 10

Do pustego pokoju wchodzi Rejent. Czekał na Cześnika w umówionym miejscu na pojedynek, ale ten się nie zjawił. Zdziwiony słyszy okrzyki z kaplicy: „Wiwat– okrzyk wznoszony na cześć kogoś, wyraz entuzjazmu i życzeń pomyślności.! Wiwat państwo młodzi!”. Pyta Dyndalskiego, kto bierze ślub. Odpowiedź go szokuje: „Rejentowicz”.

Scena 11

Pojawia się Cześnik. Widząc Rejenta, oświadcza, że w jego domu włos mu z głowy nie spadnie. Proponuje wymianę: Wacław za Podstolinę.

Scena 12

Z kaplicy wychodzi orszak weselny z Klarą i Wacławem. Młodzi proszą swoich opiekunów o błogosławieństwo i zakończenie sporu.

Scena 13

Na scenę wkracza Podstolina. Wyjaśnia, że chciała wyjść za mąż z powodów finansowych. Okazuje się, że majątek, którym dysponowała, był jej zapisany tylko do czasu ślubu Klary. Teraz cała fortuna przechodzi na bratanicę Cześnika.

Klara zobowiązuje się zapłacić za Podstolinę karę stu tysięcy za zerwanie umowy z Rejentem. Milczek, widząc, że nic więcej nie ugra, zgadza się na wszystko, mówiąc swoje słynne: „Niech się dzieje wola Nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”. Papkin, dowiedziawszy się, że wino nie było zatrute, z radością drze testament i czeka na ucztę.

Cześnik podaje rękę Rejentowi i mówi: „Mocium panie, z nami zgoda”. Wszyscy wznoszą okrzyki, a Wacław podsumowuje wszystko słowami: „Tak jest – zgoda, a Bóg wtedy rękę poda”.