Zemsta - streszczenie w pigułce
Akcja komedii Aleksandra Fredry skupia się na zaciekłym sporze dwóch sąsiadów, którzy dzielą stary zamek. Po wielu intrygach i zabawnych nieporozumieniach historia kończy się szczęśliwym ślubem młodych zakochanych oraz niespodziewanym pogodzeniem wrogów. Głównym motywem utworu jest wyśmianie ludzkich wad, takich jak pieniactwo, chciwość i fałszywa duma.
Akt I – Plany małżeńskie i spór o mur
Cześnik Maciej Raptusiewicz szuka żony. Przez chwilę myśli o swojej młodziutkiej bratanicy Klarze, ale szybko odrzuca ten pomysł. Ostatecznie jego wybór pada na Podstolinę, wdowę, która bawi u niego z wizytą. Cześnik uważa ją za osobę bardzo zamożną.
Ponieważ Raptusiewicz nie potrafi rozmawiać z kobietami, prosi o pomoc Papkina. To zubożały szlachcic i wielki kłamca, który uwielbia chwalić się zmyślonymi czynami. Papkin potrafi czarować kobiety pięknymi słówkami, więc zgadza się zostać swatem.
Cześnik i Rejent to dawne urzędy szlacheckie. Cześnik dbał o piwnice z winem na dworze króla, a Rejent pracował w sądzie i spisywał dokumenty.
Tymczasem Klara spotyka się potajemnie z Wacławem. To syn największego wroga Raptusiewicza – Rejenta Milczka. Młodzi bardzo się kochają. Wiedzą jednak, że ich opiekunowie nigdy nie pozwolą na ślub.
Spokój przerywa hałas. Rejent wynajął murarzy, aby naprawili zrujnowany mur oddzielający obie części zamku. Wściekły Cześnik wysyła Papkina i służbę, by przegonili robotników. Dochodzi do krótkiej bitwy. Robotnicy uciekają w popłochu.
Akt II – Niespodziewany jeniec i dawna miłość
Po bójce przy murze Wacław dobrowolnie oddaje się w niewolę Papkinowi. Zostaje jego jeńcemOsoba wzięta do niewoli podczas walki zbrojnej.. Chce w ten sposób dostać się do części zamku należącej do Cześnika, by być bliżej Klary. Hojnie opłaca Papkina, aby ten nie zdradził jego prawdziwego imienia.
W domu Cześnika Wacław niespodziewanie wpada na Podstolinę. Okazuje się, że w przeszłości łączył ich gorący romans. Wacław przebywał wtedy w stolicy i podawał się za litewskiego księcia Radosława. W pani Hannie natychmiast odżywają dawne uczucia.
Papkin z kolei próbuje zdobyć serce Klary. Składa jej wielkie przyrzeczenia. Dziewczyna nie podziela jego sympatii i żartuje z niego. Żąda, by na dowód miłości milczał przez pół roku i przyniósł jej krokodyla.
Akt III – Intryga Rejenta i wyzwanie na pojedynek
Rejent Milczek pragnie zemsty na Cześniku. Przygotowuje pozew do sądu i zmusza pobitych murarzy do fałszywych zeznań. Kiedy dowiaduje się o planowanym ślubie Cześnika z Podstoliną, postanawia zepsuć te plany.
Komedia to gatunek dramatu, który ma bawić widza. Zawsze kończy się szczęśliwie dla głównych bohaterów, a jej celem jest wyśmianie ludzkich wad.
Milczek decyduje, że to jego syn ożeni się z wdową. Sporządza intercyzęPrzedślubna umowa majątkowa, która określa, co należy do męża, a co do żony.. Wacław błaga ojca o litość, bo nie chce żenić się z Czepiersińską. Rejent pozostaje nieugięty. Podstolina szybko zapomina o obietnicy danej Cześnikowi i zgadza się na nowy układ.
Do Rejenta przybywa Papkin. Przynosi wyzwanie na pojedynek od Cześnika. Milczek przyjmuje je ze spokojem, ale częstuje gościa winem. Przerażony Papkin jest pewien, że został otruty.
Akt IV – Finałowa zemsta i wielkie pojednanie
Papkin wraca do Cześnika z listem od Rejenta. Raptusiewicz dowiaduje się, że Podstolina złamała obietnicę ślubu. Taka obelga nie może ujść wrogowi płazem. Cześnik wpada w szał i planuje własną zemstę.
Pragnie na złość wyswatać Wacława z Klarą. W ten sposób nie dojdzie do planowanego ślubu chłopaka z Podstoliną. Cześnik musi zwabić Wacława do swoich komnat. Rozkazuje słudze Dyndalskiemu pisać fałszywy list – niby od Klary do narzeczonego.
Dyktowanie listu to czysty komizm sytuacjiZabawny splot wydarzeń i nieporozumień między bohaterami, który wywołuje śmiech.. Sługa zupełnie nie radzi sobie z tym zadaniem. Ostatecznie Cześnik rezygnuje z pisania. Wysyła posługaczkę Rózię, by po prostu sprowadziła Wacława.
Kiedy Wacław się zjawia, Cześnik stawia mu twarde warunki. Albo pójdzie do lochu, albo natychmiast ożeni się z Klarą. Młodym bardzo odpowiada taki rewanż i z radością idą do kaplicy.
Gdy kapłan udziela ślubu, do domu Raptusiewicza przybywa Milczek. Jest zdziwiony nieobecnością sąsiada na miejscu pojedynku. Z kaplicy dochodzą śpiewy i wiwaty. Kiedy Rejent poznaje prawdę, początkowo jest wściekły. Ostatecznie jednak następuje zgoda. Cześnik i Rejent podają sobie ręce.
Tak jest – zgoda, a Bóg wtedy rękę poda.