Pokolenie Kolumbów
Pokolenie Kolumbów to formacja młodych twórców urodzonych około 1920 roku, których wchodzenie w dorosłość brutalnie przerwał wybuch II wojny światowej. Artykuł wyjaśnia genezę tej nazwy oraz przybliża sylwetki najważniejszych poetów podziemia, w tym Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Twórczość tych autorów stanowi dramatyczny zapis zderzenia młodzieńczych marzeń z koszmarem spełnionej apokalipsy.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Skąd wzięła się nazwa pokolenia Kolumbów?
Termin ten nie powstał w czasie wojny. Wprowadził go dopiero w 1957 roku Roman BratnyProzaik i publicysta, uczestnik powstania warszawskiego, autor powieści o losach polskiej młodzieży w czasie II wojny światowej., publikując głośną powieść „Kolumbowie. Rocznik 20”. Tytuł szybko przylgnął do całej generacji młodych ludzi urodzonych około 1920 roku.
Dlaczego akurat Kolumbowie? Ci młodzi ludzie dorastali w dwudziestoleciu międzywojennym. Byli pierwszym pokoleniem urodzonym w wolnej Polsce. Mieli odkrywać uroki nowego, niepodległego świata - zupełnie jak Krzysztof Kolumb odkrywający Amerykę. Zamiast tego 1 września 1939 roku musieli zmierzyć się z brutalną rzeczywistością. Wojna odebrała im młodość, wymusiła tragiczne wybory i w wielu przypadkach przyniosła przedwczesną śmierć.
Poeci podziemia i apokalipsa spełniona
Do najważniejszych przedstawicieli tej generacji należeli Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Wacław Bojarski, Andrzej Trzebiński oraz Zdzisław Stroiński. Większość z nich zginęła z bronią w ręku, często podczas powstania warszawskiego.
W literaturze grupę tę określa się często mianem pokolenia apokalipsy spełnionejSytuacja, w której biblijny koniec świata nie jest już tylko proroctwem, ale staje się namacalną, wojenną rzeczywistością.. Ich wiersze budują wyraźny kontrast. Z jednej strony pokazują naturalne dla młodości marzenia, plany i miłość. Z drugiej - zderzają je z wszechobecną śmiercią, zniszczeniem i koniecznością zabijania.
Większość poetów pokolenia Kolumbów (poza Baczyńskim) skupiała się wokół konspiracyjnego pisma „Sztuka i Naród”. Wydawano je w Warszawie od 1942 do 1944 roku. Redaktorzy tego miesięcznika - Bojarski, Trzebiński i Gajcy - zginęli kolejno w czasie hitlerowskiej okupacji.
Krzysztof Kamil Baczyński - liryczny pamiętnik pokolenia
Twórczość Baczyńskiego to kwintesencja doświadczeń całego rocznika dwudziestego. Poeta pisał o własnych lękach i nadziejach, ale jego teksty stały się uniwersalnym głosem rówieśników. Badacze literatury, analizując jego dorobek, nazywają te wiersze specyficznym, lirycznym pamiętnikiem. Autor prowadzi w nim nieustanny dialog ze śmiercią i mierzy się z ciężarem moralnej odpowiedzialności za udział w walce zbrojnej.
Baczyński przeszedł do historii literatury jako największy romantyk czasów wojny. W jego poezji widać wyraźne nawiązania do tradycji romantycznejNawiązanie do XIX-wiecznych idei, takich jak mesjanizm, tragizm jednostki, poświęcenie życia dla ojczyzny i rola poety-wieszcza.. Podobnie jak bohaterowie Mickiewicza czy Słowackiego, Kolumbowie musieli porzucić osobiste szczęście na rzecz walki o niepodległość ojczyzny.