Plan wydarzeń wybranych baśni
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 7 min
Spis treści
Baśnie europejskie to zbiór wielu różnych historii. Nie istnieje jeden wspólny plan wydarzeń dla wszystkich tekstów. Przygotowaliśmy osobne zestawienia dla pięciu najpopularniejszych opowieści.
Kopciuszek (Charles Perrault)
Śmierć matki i nowa rodzina
Ojciec Kopciuszka żeni się ponownie. Do domu wprowadzają się macocha i dwie córki, które traktują dziewczynkę jak służącą.
Zaproszenie na bal
Królewicz ogłasza wielki bal. Macocha i przyrodnie siostry jadą na przyjęcie, zostawiając Kopciuszka w domu.
Pojawia się wróżka chrzestna
Wróżka zamienia dynię w karetę, myszy w konie, a łachmany w piękną suknię. Ostrzega Kopciuszka, że czar pryśnie o północy.
Kopciuszek na balu
Dziewczyna tańczy z królewiczem przez cały wieczór. Nikt nie rozpoznaje ubogiej panny z popiołem we włosach.
Ucieczka o północy
Zegar zaczyna bić dwunastą. Kopciuszek ucieka w pośpiechu i gubi na schodach szklany pantofelek.
Królewicz szuka właścicielki pantofelka
Wysłannicy królewicza odwiedzają każdy dom w królestwie. Każda panna musi przymierzyć zgubiony but.
Siostry próbują przymierzyć pantofelek
Żadna z przyrodnych sióstr nie może włożyć maleńkiego buta. Ich stopy są po prostu za duże.
Kopciuszek zostaje księżniczką
Pantofelek pasuje idealnie na stopę Kopciuszka. Królewicz rozpoznaje swoją partnerkę z balu i zaręcza się z nią. Dobra dziewczyna uosabiająca motyw sieroty dostaje nagrodę, a zło macochy zostaje ukarane.
- Pojawienie się wróżki - punkt zwrotny. Bez magicznej pomocy Kopciuszek nigdy nie dotarłby na bal.
- Zgubiony pantofelek - jedyny dowód tożsamości bohaterki. Dzięki niemu królewicz ją odnajduje.
- Przymierzanie buta - sprawiedliwość zostaje wymierzona. Siostry ponoszą konsekwencje swojej złośliwości.
Brzydkie kaczątko (Hans Christian Andersen)
Wyklucie się brzydkiego pisklęcia
Spośród wszystkich jaj w gnieździe wykluwa się jedno wyjątkowo duże i brzydkie pisklę. Niczym nie przypomina pozostałych kaczątek.
Wyśmiewanie przez zwierzęta na podwórku
Kaczki, kury i inne zwierzęta dziobią oraz przeganiają pisklę. Wydaje im się inne i gorsze od reszty.
Ucieczka z podwórka
Kaczątko nie wytrzymuje drwin i samotnie ucieka w świat. Zaczyna wędrówkę przez mokradła i lasy.
Schronienie u staruszki
Wyczerpane kaczątko trafia do chaty staruszki. Jej kot i kura również je wyśmiewają, więc ptak znów odchodzi.
Zamarznięcie na stawie
Nadchodzi mróz, a kaczątko ledwo żyje. Pewien wieśniak znajduje je przykryte lodem i zabiera do ciepłej izby.
Ucieczka od dzieci wieśniaka
Przestraszone hałasem kaczątko wyskakuje przez okno. Przez całą zimę błąka się po śniegu niemal bez sił.
Spotkanie z łabędziami
Wiosną kaczątko widzi nad stawem piękne białe ptaki. Postanawia do nich podpłynąć, spodziewając się kolejnego odrzucenia.
Odkrycie własnej tożsamości
Kaczątko patrzy w wodę i zamiast brzydkiego pisklęcia widzi odbicie wspaniałego łabędzia. Inne ptaki przyjmują je do stada. Dzieci na brzegu uznają je za najpiękniejsze ze wszystkich.
- Ucieczka z podwórka - kaczątko decyduje się szukać lepszego miejsca zamiast znosić okrucieństwo.
- Przetrwanie zimy - najtrudniejszy etap wędrówki pokazuje wytrwałość głównego bohatera.
- Odbicie w wodzie - punkt kulminacyjny całej baśni. Moment odkrycia prawdziwej tożsamości.
Dziewczynka z zapałkami (Hans Christian Andersen)
Mroźny wieczór sylwestrowy
Bosa i głodna dziewczynka stoi na ulicy z paczką zapałek. Boi się wracać do domu, bo nie sprzedała ani jednej sztuki.
Pierwsze zapałki - wizja pieca
Dziewczynka zapala zapałkę, żeby się ogrzać. Widzi przed sobą wielki, ciepły piec, który znika, gdy płomień gaśnie.
Druga zapałka - uczta i gęś
Kolejny płomień przynosi wizję zastawionego stołu z pieczoną gęsią. Ptak niemal podchodzi do dziewczynki, nim znów wszystko ginie.
Trzecia zapałka - piękna choinka
Dziewczynka widzi olbrzymią, rozświetloną choinkę pełną ozdób. Drzewko rozpływa się w ciemności, gdy zapałka dogasa.
Czwarta zapałka - babcia
W blasku kolejnego płomienia pojawia się ukochana babcia dziewczynki. To jedyna osoba, która ją kochała, a która już nie żyje.
Dziewczynka zapala wszystkie zapałki naraz
Bojąc się, że babcia zniknie jak poprzednie wizje, dziewczynka odpala całą paczkę. Chce zatrzymać tę chwilę jak najdłużej.
Śmierć i odejście z babcią
Babcia bierze wnuczkę w ramiona i unosi ją ku niebu. Rankiem przechodnie znajdują małe ciało przy murze. Dziewczynka zamarzła, ale na jej twarzy widać uśmiech.
- Kolejne wizje przy zapałkach - każdy płomień pokazuje kontrast między jej życiem a tym, czego jej brakuje. Widzi ciepło, jedzenie i rodzinę.
- Pojawienie się babci - przełom emocjonalny całej baśni. To jedyna naprawdę bliska osoba dla dziewczynki.
- Śmierć przy murze - tragiczne zakończenie. Stanowi ono krytykę obojętności społeczeństwa wobec biedy.
Czerwony Kapturek (Charles Perrault / bracia Grimm)
Misja do babci
Mama wysyła Czerwonego Kapturka przez las do chorej babci z koszyczkiem jedzenia. Prosi córkę, żeby nie schodziła z drogi.
Spotkanie z wilkiem
Na leśnej ścieżce Kapturek napotyka wilka. Zwierzę udaje przyjaciela i pyta, dokąd dziewczynka idzie.
Kapturek zdradza drogę do babci
Naiwna dziewczynka mówi wilkowi, gdzie mieszka babcia. Wilk natychmiast biegnie skrótem, żeby dotrzeć tam pierwszy.
Wilk zjada babcię i przebiera się za nią
Wilk wchodzi do chaty i połyka babcię. Kładzie się w jej łóżku, zakrywając twarz czepkiem.
Kapturek przybywa do chaty
Dziewczynka wchodzi do środka i nie rozumie, dlaczego babcia wygląda tak dziwnie. Zauważa jej wielkie uszy, duże oczy i ogromne zęby.
Wilk atakuje - myśliwy ratuje
Wilk rzuca się na Kapturka. W wersji braci Grimm zjawia się myśliwy, który rozpruwa wilkowi brzuch i uwalnia babcię. W wersji Perraulta nie ma ratunku, a baśń kończy się tragedią.
- Rozmowa z wilkiem na ścieżce - Kapturek łamie zakaz mamy i ufa nieznajomemu. To uruchamia całe niebezpieczeństwo.
- Wilk w łóżku babci - napięcie dramatyczne osiąga szczyt. Czytelnik wie, że to pułapka, choć dziewczynka jeszcze nie.
- Interwencja myśliwego - w wersji Grimm sprawiedliwość zostaje wymierzona. W wersji Perraulta baśń służy jako surowy morał.
Kot w butach (Charles Perrault)
Podział majątku po śmierci młynarza
Trzej synowie dzielą majątek. Najstarszy dostaje młyn, środkowy osła, a najmłodszy tylko kota. Wydaje mu się, że to najgorsza część spadku.
Kot prosi o buty i torbę
Sprytny kot, będący przykładem antropomorfizacji, przekonuje pana, że odwróci jego los. Prosi tylko o buty i skórzaną torbę. Chłopak nie ma nic do stracenia, więc się zgadza.
Kot poluje i zanosi dary królowi
Kot łapie zwierzynę i regularnie przynosi ją na dwór. Przedstawia się jako sługa markiza de Carabas. Tak właśnie nazywa swojego biednego pana.
Spotkanie króla nad rzeką
Kot każe panu wejść do rzeki. Następnie krzyczy, że markiz de Carabas tonie i prosi o pomoc. Król rozkazuje ratować chłopaka i ofiarowuje mu stroje z królewskiej garderoby.
Kot zdobywa ziemie dla pana
Biegnąc przodem, kot straszy pracujących chłopów. Każe im mówić królowi, że pola należą do markiza de Carabas. Oszustwo działa.
Wizyta w zamku ogra
Kot wchodzi do zamku potężnego ogra, który potrafi zmieniać się w różne zwierzęta. Namawia go, żeby zamienił się w mysz.
Kot zjada ogra, pan dostaje zamek i królewnę
Kot łapie i zjada mysz, czyli ogra. Przejmuje zamek. Król jest przekonany, że markiz to prawdziwy szlachcic, i wydaje za niego córkę.
- Prośba kota o buty - od tego momentu to zwierzę, a nie człowiek, kieruje całą fabułą.
- Inscenizacja tonięcia - kluczowy podstęp. Dzięki niemu syn młynarza wchodzi w łaski króla.
- Zamiana ogra w mysz - ostateczne potwierdzenie sprytu kota. Zdobywa zamek bez walki.