Baśnie polskie i europejskie - motywy literackie
Baśnie polskie i europejskie opierają się na uniwersalnych schematach literackich. W utworach tych dobro zawsze walczy ze złem, a bohaterowie przechodzą magiczne przemiany. Artykuł omawia najważniejsze wątki obecne w klasycznych opowieściach braci Grimm, Charlesa Perraulta i Hansa Christiana Andersena.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Motyw dobra i zła
W baśniach podział na dobro i zło jest bardzo wyraźny. Kopciuszek to wzór dobroci, a jej macocha i siostry uosabiająNadanie ludzkich cech zwierzętom, przedmiotom lub zjawiskom. okrucieństwo. Z kolei Brzydkie Kaczątko cierpi przez złośliwość zwierząt, które oceniają je tylko po wyglądzie.
W tych opowieściach zło nigdy nie uchodzi na sucho. Na końcu sprawiedliwość zawsze wygrywa, a dobre uczynki spotyka nagroda. Taki motywPowtarzający się w literaturze schemat, postać lub zdarzenie. daje poczucie bezpieczeństwa i uczy, że warto być uczciwym.
Rozwiń: Motyw dobra i zła (czas czytania: 2 min)Motyw magii i przedmiotów fantastycznych
Magia to podstawa każdego baśniowego świata. Pojawia się pod postacią zaklęć, niezwykłych stworzeń i cudownych przedmiotów. Szklany pantofelek Kopciuszka czy buty sprytnego kota napędzają całą akcję.
Magia nie służy tu tylko do zabawy. Często wymierza sprawiedliwość lub daje nadzieję w trudnych chwilach. Wróżka pomaga Kopciuszkowi dopiero wtedy, gdy dziewczyna jest zupełnie bezradna. Magiczne przedmioty sprawdzają też charakter bohatera, bo tylko dobra osoba potrafi ich mądrze użyć.
Baśń to krótki utwór fantastyczny, w którym świat realny miesza się z magią. Zawsze zawiera walkę dobra ze złem i kończy się pouczającym morałem.
Motyw przemiany
Bohaterowie baśni często przechodzą głęboką przemianę. Może to być zmiana wyglądu lub charakteru. Najlepszym przykładem jest Brzydkie Kaczątko, które wyrasta na pięknego łabędzia.
Czasem zmiana to efekt rzuconego czaru, gdy ktoś zostaje zamieniony w zwierzę. W baśniach prawdziwa przemiana wymaga jednak czasu i pokonania wielu trudności. Ten motyw pokazuje, że cierpienie często pomaga nam dorosnąć i odkryć, kim naprawdę jesteśmy.
Motyw wykluczenia i samotności
Wielu baśniowych bohaterów na początku swojej drogi cierpi z powodu odrzucenia. Własna rodzina traktuje Kopciuszka jak służącą. Brzydkie Kaczątko musi uciekać przed stadem, a Dziewczynka z zapałkami marznie na ulicy.
Samotność to często dopiero początek wielkiej przygody. Hans Christian AndersenDuński pisarz z XIX wieku. Jego baśnie często miały smutne zakończenia i uczyły współczucia dla najsłabszych. pisał o odrzuceniu w bardzo smutny i prawdziwy sposób. Robił to inaczej niż bracia GrimmNiemieccy badacze, którzy w XIX wieku spisali wiele ludowych opowieści.. Dzięki temu łatwiej nam wczuć się w sytuację bohatera i razem z nim przeżywać jego sukcesy lub porażki.
Motyw próby i nagrody
Zanim bohater baśni otrzyma nagrodę, musi pokonać wiele przeszkód. Te zadania rzadko wymagają siły mięśni. Sprawdzają raczej odwagę, mądrość, cierpliwość i dobre serce.
Kopciuszek znosi upokorzenia w milczeniu, a Kot w butach wykazuje się ogromnym sprytem. Nagrodą za te trudy jest zazwyczaj ślub z księciem lub zdobycie bogactwa. Taki układ wydarzeń niesie jasny morałPouczenie płynące z utworu, wskazujące, co jest dobre, a co złe., że dobre uczynki zawsze zostaną w końcu docenione.
Motyw wędrówki i drogi
Postacie z baśni często ruszają w daleką podróż. Wyjście z domu oznacza ucieczkę od złego losu i szukanie lepszego życia. W czasie wędrówki bohater spotyka przyjaciół i wrogów.
Te spotkania wystawiają jego charakter na próbę. Gdy dociera do celu, jest już zupełnie innym, dojrzalszym człowiekiem. Podróż sprawia, że akcjaCiąg wydarzeń w utworze literackim, który prowadzi do rozwiązania problemu. toczy się szybko, a my możemy obserwować, jak postać się zmienia.
Motyw śmierci i nadziei
Śmierć rzadko gości w baśniach, bo zazwyczaj kończą się one szczęśliwie. Wyjątkiem jest historia Dziewczynki z zapałkami, która zamarza na ulicy. Jej los to oskarżenie rzucone obojętnym dorosłym.
W ostatnich chwilach życia dziewczynka widzi ukochaną babcię. Śmierć przynosi jej ulgę i koniec cierpienia. Andersen nie bał się smutnych zakończeń. Dzięki temu jego opowieści zmuszają nas do myślenia o losie najsłabszych.