Podział ksiąg biblijnych
Pismo Święte dzieli się na Stary i Nowy Testament, obejmując łącznie 73 księgi w kanonie katolickim. Stary Testament ukazuje dzieje przymierza Boga z ludzkością przed narodzeniem Chrystusa, grupując teksty na historyczne, dydaktyczne i prorockie. Nowy Testament, składający się z 27 ksiąg, koncentruje się na życiu Jezusa oraz początkach chrześcijaństwa.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 4 min
Kanon ksiąg Starego Testamentu
Katolickie wydania Biblii zawierają 73 księgi uznane za natchnione i tworzące kanonZbiór ksiąg uznawanych przez dany Kościół za natchnione przez Boga i stanowiące normę wiary.. Zbiór ten dzieli się na 46 ksiąg Starego Testamentu oraz 27 ksiąg Nowego Testamentu. Zestawienie to różni się w zależności od wyznania. Biblia Hebrajska oraz wydania protestanckie nie zawierają ksiąg deuterokanonicznych, opierając się na węższym zbiorze tekstów.
Księgi deuterokanoniczne to teksty Starego Testamentu, które nie zachowały się w języku hebrajskim. Ortodoksja żydowska oraz protestanci kwestionują ich natchniony charakter. W Kościele katolickim do tej grupy należy siedem całych ksiąg: 1 i 2 Księga Machabejska, Księga Mądrości, Księga Syracha (Eklezjastyk), Księga Tobiasza, Księga Judyty oraz Księga Barucha. Status ten mają również greckie fragmenty Księgi Daniela (modlitwa Azariasza, dwa ostatnie rozdziały) oraz Księgi Estery.
Kanon katolicki Starego Testamentu opiera się na Septuagincie. To starożytne tłumaczenie Biblii Hebrajskiej na język grecki, z którego korzystała żydowska diaspora oraz pierwsi chrześcijanie. Właśnie dlatego zawiera ona więcej ksiąg niż późniejszy, ujednolicony kanon rabiniczny.
Stary Testament obejmuje 39 ksiąg protokanonicznych (uznawanych przez wszystkich Izraelitów) oraz 7 wspomnianych ksiąg deuterokanonicznych. Ze względu na treść, teksty te dzieli się na trzy główne grupy.
Księgi historyczne (21 ksiąg) otwierają zbiór. Fundamentem jest Pięcioksiąg Mojżesza, czyli ToraNajważniejszy tekst judaizmu, obejmujący pięć pierwszych ksiąg Biblii, zawierający prawo i wczesną historię Izraela., w skład której wchodzą księgi: Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb i Powtórzonego Prawa. Dalsze dzieje narodu wybranego opisują księgi: Jozuego, Sędziów, Rut, po dwie księgi Samuela, Królewskie i Kronik, a także księgi Ezdrasza, Nehemiasza, Tobiasza, Judyty, Estery oraz dwie Księgi Machabejskie.
Księgi dydaktyczne (7 ksiąg), nazywane też mądrościowymi, przekazują uniwersalne prawdy o ludzkim losie. Należą do nich księgi: Hioba, Psalmów, Przysłów, Koheleta (Eklezjastesa), Pieśń nad Pieśniami, Mądrości oraz Syracha.
Księgi profetyczne (18 ksiąg) zawierają mowy proroków. Zalicza się do nich teksty Izajasza, Jeremiasza wraz z Lamentacjami (Trenami), Barucha, Ezechiela, Daniela oraz zbiór dwunastu Proroków MniejszychGrupa dwunastu proroków biblijnych, których księgi są znacznie krótsze niż teksty proroków większych, takich jak Izajasz czy Jeremiasz..
Kanon ksiąg Nowego Testamentu
Kanon Nowego Testamentu pozostaje spójny we wszystkich głównych wyznaniach chrześcijańskich. Obejmuje 27 ksiąg spisanych w języku greckim między 50 a 102 rokiem.
Fundamentem są cztery Ewangelie, relacjonujące życie, nauczanie, cuda oraz mękę Jezusa. Trzy pierwsze teksty tworzą grupę ewangelii synoptycznychEwangelie Mateusza, Marka i Łukasza, które wykazują duże podobieństwa w strukturze i treści, pozwalając na ich zestawienie.. Ewangelia św. Mateusza silnie akcentuje, że Jezus jest zapowiadanym MesjaszemZ hebrajskiego "pomazaniec". W judaizmie oczekiwany wybawiciel, w chrześcijaństwie tytuł przypisywany Jezusowi. i szczegółowo opisuje jego rodowód. Ewangelia św. Marka, najkrótsza z nich, skupia się na czynach i cudotwórczej mocy Chrystusa. Z kolei Ewangelia św. Łukasza wyróżnia się historycznym zacięciem i dbałością o detale. Autor ten poświęca dużo miejsca postaci Maryi i przytacza słynne hymny, takie jak Magnificat czy Benedictus.
Ewangelia św. Jana powstała najpóźniej i ma odmienny charakter. Cuda Jezusa traktowane są w niej jako znaki teologiczne, a długie mowy Chrystusa przypominają rozbudowane traktaty.
Dzieje Apostolskie, spisane przez św. Łukasza, stanowią kontynuację jego Ewangelii. Ukazują losy uczniów po zmartwychwstaniu, zesłanie Ducha Świętego oraz nawrócenie Szawła. Tekst ten to teologia narracyjnaSposób przekazywania prawd wiary nie poprzez suche dogmaty, ale za pomocą opowieści o konkretnych wydarzeniach., obrazująca narodziny i rozwój wczesnego Kościoła.
Kolejną część stanowi 21 listów apostolskich. Największy zbiór to trzynaście pism św. Pawła (m.in. Listy do Rzymian, Koryntian, Galatów, Efezjan). Nowy Testament zawiera również List do Hebrajczyków (nieznanego autorstwa), dwa listy św. Piotra, trzy św. Jana, jeden św. Jakuba oraz jeden św. Judy.
Zbiór zamyka Apokalipsa św. Jana, nazywana Księgą Objawienia. Autor posługuje się w niej bogatą symboliką, kreśląc wizję ostatecznego triumfu dobra nad złem oraz powrotu Chrystusa w chwale. ApokalipsaZ greckiego "odsłonięcie, objawienie". Gatunek literacki opisujący tajemnice czasów ostatecznych i koniec świata. zamyka całą historię zbawienia opisaną w Biblii.