Biblia
Znaczenie słowa i podział Pisma Świętego
Nazwa Biblia wywodzi się od greckiego słowa biblionbiblion Zwoje papirusu, księgi. Liczba mnoga biblia oznacza dosłownie „księgi”.. Ojcowie Kościoła, czyli starochrześcijańscy teologowie, tłumaczyli ten termin na łacińskie testamentum. Stąd wziął się podział na dwie główne części.
Stary Testament przedstawia historię narodu wybranego, czyli Izraelitów, oraz ich przymierze z Bogiem. Nowy Testament obejmuje Ewangelie, dzieje pierwszych chrześcijan, a także życie i nauczanie Jezusa oraz apostołów.
Biblia nie jest pojedynczą książką, lecz ogromną biblioteką tekstów. Powstawała na przestrzeni ponad tysiąca lat, a jej fragmenty spisywało kilkudziesięciu różnych autorów w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim.
Fundament kultury europejskiej
Dla wyznawców judaizmu świętością jest Stary Testament, dla chrześcijan – cała Biblia. Jej wpływ wykracza jednak daleko poza religię. To najważniejsze, obok mitologii antycznej, źródło artystycznych inspiracji. Pisarze każdej epoki sięgali po motywy biblijne.
Postaci takie jak żona Lotażona Lota Postać ze Starego Testamentu, która wbrew zakazowi obejrzała się na niszczoną Sodomę i zamieniła w słup soli. Symbolizuje zgubną ciekawość., Kain czy Judasz zyskały nowe interpretacje w średniowieczu, romantyzmie czy Młodej Polsce. Kolejne epoki przynosiły modę na konkretne wątki i bohaterów.
Tłumaczenia Biblii odegrały potężną rolę w rozwoju języków narodowych. Kiedy dany kraj przyjmował chrześcijaństwo, musiał przełożyć święte teksty na mowę zrozumiałą dla wiernych. Prace translatorskie stawały się przestrzenią intensywnego kształtowania literackiej polszczyzny.
Bogactwo gatunków literackich
Autorzy biblijni posługiwali się różnorodnymi formami wyrazu. Wiele tradycyjnych gatunków literackich ma swoje korzenie właśnie w Piśmie Świętym. Najlepszymi przykładami są psalmypsalm Liryczna pieśń religijna o charakterze modlitewnym (błagalnym, dziękczynnym lub pochwalnym). oraz lamentacje. Ta różnorodność sprawia, że tekst można analizować nie tylko jako traktat teologiczny, ale również jako wybitne dzieło literackie.
Uniwersalny kodeks moralny
Znajomość Biblii jest niezbędna do świadomego uczestnictwa we współczesnej kulturze. Setki fraz i historii przeniknęły do potocznego języka. Nawet osoby, które nigdy nie czytały Pisma Świętego, znają i rozumieją te nawiązania.
Osoby niewierzące odnajdują w tych tekstach głęboką refleksję humanistyczną. Zawarte w Biblii wskazania etyczne ukształtowały powszechnie obowiązujące normy w relacjach międzyludzkich. Pismo Święte funkcjonuje dziś jako uniwersalny kodeks moralny, niezależny od wyznawanego światopoglądu.
Bibliografia
- Encyklopedia Biblii: źródła, historia, tradycja, red. nauk. John Drane, z ang. przeł. Marcin Stopa, Świat Książki, 2000.
- Jan Tomkowski, Literatura powszechna, Świat Książki, Warszawa 1997.
- Anna Świderkówna, Rozmowy o Biblii, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 1994.
- Andrzej Mrożek, Stary Testament, [w:] Historia literatury światowej. Starożytność, red. Marian Szulc, PINNEX, Kraków 2003.
- Andrzej Mrożek, Nowy Testament, [w:] Historia literatury światowej. Starożytność, red. Marian Szulc, PINNEX, Kraków 2003.
- Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Wrocław 1998.
Wszystkie opracowania
- Biblia - historia powstania
- Podział ksiąg biblijnych
-
Stary Testament
- Księga Hioba - streszczenie szczegółowe i opracowanie
- Księga Rodzaju - streszczenie i opracowanie
- Księga Wyjścia - streszczenie i opracowanie
- Księga Koheleta - streszczenie i opracowanie
- Pieśń nad Pieśniami - streszczenie, interpretacja i opracowanie
- Księga Jonasza - streszczenie i opracowanie
- Księga Daniela - streszczenie i opracowanie
- Księga Rut - streszczenie i opracowanie
- Księga Estery - streszczenie i opracowanie
- Dawid i Goliat (Pierwsza Księga Samuela) - streszczenie i opracowanie
- Samson i Dalila (Księga Sędziów) - streszczenie i opracowanie
- Dekalog - opracowanie
- Księga Psalmów – wiadomości wstępne
- Psalm 23 (Pan jest moim pasterzem) – analiza i interpretacja
- PSALM 51 (Zmiłuj się nade mną, Boże, w swojej łaskawości... ) - analiza i interpretacja
-
Nowy Testament
- Apokalipsa św. Jana– opracowanie
- Dzieje Apostolskie - streszczenie i opracowanie
- Męka Pańska - streszczenie, interpretacja i opracowanie
- Hymn o miłości (1 List do Koryntian) - streszczenie, interpretacja i opracowanie
- Ewangelie - opracowanie
- Kazanie na Górze - opracowanie
- Przypowieść o siewcy (Mt 13,1-8) – streszczenie, interpretacja
- Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie (Łk 10,30-37) – streszczenie, interpretacja
- Przypowieść o synu marnotrawnym (Łk 15,11-32) – streszczenie, interpretacja
- Przypowieść o robotnikach w winnicy (Mt 20, 1-16) – streszczenie, interpretacja
- Przypowieść o talentach (Mt 25, 14-30) – streszczenie, interpretacja
- Przypowieść o zagubionej owcy (Łk 15, 1-7) – streszczenie, interpretacja
- Listy św. Pawła – tematyka, podział
- Hymn o miłości – analiza i interpretacja
-
Przekłady Biblii
-
Biblia jako dzieło literackie
-
Biblizmy, czyli związki frazeologiczne zaczerpnięte z Biblii
- Grzech pierworodny - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Dźwigać swój krzyż - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Mane, Tekel, Fares - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Ziarno gorczycy - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Wilk w owczej skórze - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Nie rzucać pereł przed wieprze - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Chleb powszedni - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Ziemia obiecana - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Kozioł ofiarny - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Zakazany owoc - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Kolos na glinianych nogach - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Miska soczewicy - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Manna z nieba - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Wieża Babel - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Sodoma i Gomora - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Żona Lota (zamienić się w słup soli) - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Kainowe znamię - znaczcenie, pochodzenie, przykłady
- Salomonowy wyrok - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Jabłko Adama - pochodzenie, znaczenie, przykłady
- Kulturotwórcza rola Biblii
- Biblia - konteksty
- Biblia - pochodzenie, budowa, znaczenie
- Biblia - motywy literackie
- Związki frazeologiczne zaczerpnięte z Biblii
- Biblia - bohaterowie
- Biblijne toposy i archetypy
- Nawiązania biblijne w literaturze
- Styl biblijny
- Gatunki biblijne
- Polskie przekłady Biblii
- Starożytne przekłady Biblii
- Przypowieść jako gatunek
- Głos wołającego na puszczy - pochodzenie, znaczenie, przykłady
- Judaszowe srebrniki - pochodzenie, znaczenie, przykłady
- Umyć ręce od czegoś - pochodzenie, znaczenie, przykłady
- Alfa i omega - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Syn marnotrawny - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Wdowi grosz - pochodzenie, znaczenie, przykłady
- Plagi egipskie - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Łono Abrahama - znaczenie, pochodzenie, przykłady
- Trąba jerychońska - znaczenie, pochodzenie, przykłady