Maciej Aleksy Dawidowski („Glizda”, „Alek”, „Kopernicki”, „Koziorożec”) - życiorys
Maciej Aleksy Dawidowski, znany pod pseudonimem „Alek”, to jeden z głównych bohaterów „Kamieni na szaniec” i wybitna postać polskiego podziemia. Jego życiorys to gotowy scenariusz filmowy, pełen brawurowych akcji sabotażowych i głębokiego oddania harcerskim ideałom. Zmarł w wieku zaledwie 23 lat w wyniku ran odniesionych podczas słynnej Akcji pod Arsenałem.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Młodość i harcerskie korzenie
Maciej Aleksy Dawidowski urodził się 3 listopada 1920 roku w Drohobyczu. Wychowywał się w inteligenckiej rodzinie – jego ojciec Aleksy był inżynierem technologiem, a matka Janina inżynierem chemikiem. W latach 1932–1939 należał do elitarnej 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego, znanej jako PomarańczarniaSłynna warszawska drużyna harcerska działająca przy Gimnazjum im. Stefana Batorego, do której należeli główni bohaterowie książki.. Zdobył tam stopień Harcerza Orlego. W 1939 roku ukończył prestiżowe Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie.
Tuż po wybuchu II wojny światowej, 8 września 1939 roku, wymaszerował z Warszawy na wschód pod dowództwem „Zeusa”Leszek Domański, harcmistrz i nauczyciel geografii w Gimnazjum im. Stefana Batorego, wielki autorytet dla chłopców.. Do okupowanej stolicy wrócił już w październiku i natychmiast zaangażował się w działalność niepodległościową.
Konspiracja i Mały Sabotaż
Początkowo działał w organizacji PLAN, a pod koniec 1939 roku został łącznikiem w komórce więziennej ZWZ. Równolegle próbował kontynuować edukację. We wrześniu 1940 roku rozpoczął naukę w jawnej Państwowej Szkole Budowy Maszyn. Wiosną 1941 roku wszedł w struktury Chorągwi Warszawskiej i objął dowodzenie drużyną w hufcu „Mokotów Górny”.
Alek miał ogromny talent do brawurowych akcji w ramach Małego SabotażuAkcje konspiracyjne polegające na pisaniu haseł na murach, zrywaniu flag i ośmieszaniu okupanta, mające podtrzymać na duchu Polaków.. Do historii przeszła jego samodzielna akcja z 11 lutego 1942 roku. Z samego rana odkręcił i ukrył niemiecką tablicę zasłaniającą polski napis na pomniku Mikołaja Kopernika w Warszawie. Za ten wyczyn otrzymał honorowy pseudonim „Kopernicki”.
Usunięcie niemieckiej tablicy z pomnika Kopernika wywołało wściekłość okupanta. W odwecie Niemcy zdemontowali pomnik Jana Kilińskiego. Alek nie pozostał dłużny – szybko wyśledził, że monument Kilińskiego ukryto w Muzeum Narodowym, i na murze budynku napisał farbą: „Ludu Warszawy – jam tu. Jan Kiliński”.
Wiosną 1942 roku musiał przerwać naukę i opuścić Warszawę. Po konfiskacie aparatu fotograficznego przez Niemców groziło mu aresztowanie. Od kwietnia do września ukrywał się w majątku Olesinek niedaleko Góry Kalwarii. Po powrocie do stolicy pracował w straży przemysłowej fabryki „Fuchs” na Powiślu. Został dowódcą drużyny hufca Grup Szturmowych „Południe” i zastępcą hufcowego. W 1942 roku mianowano go podharcmistrzem.
Akcja pod Arsenałem i tragiczny finał
Dawidowski brał udział w niebezpiecznych akcjach zbrojnych, w tym w rozbrajaniu Niemców oraz ewakuacji spalonego mieszkania przy ulicy Brackiej. Gdy gestapo aresztowało Jana Bytnara („Rudego”), Alek przez kilka dni pełnił funkcję komendanta hufca SAD.
Jego ostatnią misją była słynna Akcja pod Arsenałem. Alek dowodził w niej sekcją „Granaty”. Choć udało się odbić „Rudego” i innych więźniów, podczas odwrotu Dawidowski został ciężko ranny w brzuch. Mimo śmiertelnej rany zachował zimną krew i rzucając granat, utorował kolegom drogę ucieczki.
Alek zmarł tego samego dnia co jego najlepszy przyjaciel, Jan Bytnar „Rudy”. Obaj odeszli 30 marca 1943 roku, co stanowi jeden z najbardziej dramatycznych i symbolicznych momentów w całej książce Aleksandra Kamińskiego.
Zmarł w wyniku odniesionych ran 30 marca 1943 roku w szpitalu Dzieciątka Jezus przy ulicy Nowogrodzkiej. Za swoje bohaterstwo został pośmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy oraz awansowany do stopnia sierżanta podchorążego.