Bohaterowie
Artykuł przedstawia charakterystykę głównych i pobocznych postaci występujących w noweli Bolesława Prusa. Najważniejszym bohaterem jest emerytowany mecenas pan Tomasz, którego uporządkowane życie zmienia się pod wpływem małej sąsiadki. Zestawienie starego samotnika i niewidomej dziewczynki ukazuje proces wewnętrznej przemiany człowieka.
Pan Tomasz – główny bohater
Pan Tomasz to emerytowany adwokat i zamożny kawaler. Mieszka samotnie w eleganckim warszawskim mieszkaniu. Otacza się pięknymi przedmiotami, ceni sztukę i gustowne meble.
Z natury jest melancholikiem i bardzo ceni sobie spokój. W młodości prowadził bujne życie towarzyskie i lubił spotkania z kobietami. Teraz woli spędzać czas w swoim gabinecie. Czyta tam książki, pisze listy i udziela darmowych porad prawnych.
Jego największym dziwactwem jest ogromna nienawiść do katarynek. Płaci nawet stróżowi, aby pod żadnym pozorem nie wpuszczał na podwórko wędrownych grajków.
Życie starszego pana zmienia się, gdy zaczyna obserwować nową sąsiadkę. Widok niewidomej dziewczynki, która radośnie tańczy do znienawidzonej przez niego muzyki, głęboko go porusza. Pan Tomasz przechodzi wewnętrzną przemianę i postanawia sfinansować leczenie dziecka.
Decyzja pana Tomasza o pomocy dziewczynce to realizacja hasła pracy u podstaw. W epoce pozytywizmu oznaczało to bezinteresowne wspieranie najbiedniejszych, chorych i najbardziej potrzebujących członków społeczeństwa.
Niewidoma dziewczynka
To ośmioletnia sąsiadka pana Tomasza. Niedawno wprowadziła się wraz z mamą i jej przyjaciółką do skromnego mieszkania. Ich okna wychodzą prosto na gabinet mecenasa.
Dziewczynka straciła wzrok w wieku sześciu lat z powodu tajemniczej choroby. Początkowo kalectwo nie odebrało jej radości życia. Była ciekawa świata, badała otoczenie dotykiem i wsłuchiwała się w nowe dźwięki.
Przeprowadzka do nowego, cichego miejsca bardzo ją zmieniła. Pozbawiona dawnych bodźców, stała się smutna i osowiała.
Z tego przygnębienia wyrywa ją dopiero nieoczekiwana wizyta kataryniarzaWędrowny muzyk grający na katarynce – mechanicznym instrumencie, który wydaje głośne dźwięki po kręceniu korbą.. Fałszywe, głośne dźwięki instrumentu sprawiają jej ogromną radość. Dziewczynka zaczyna tańczyć, co ostatecznie skłania pana Tomasza do zorganizowania dla niej operacji oczu.
Matka niewidomej dziewczynki
To postać rzadko pojawiająca się na kartach utworu. Jest młodą, ładną kobietą, która samotnie wychowuje córkę. Pracuje w domu jako krawcowa, aby utrzymać rodzinę.
Choć praca zajmuje jej mnóstwo czasu, stara się być blisko dziecka. Jest bardzo czuła i troskliwa. Cierpliwie odpowiada na pytania córki i podtrzymuje w niej nadzieję na odzyskanie wzroku.
Kobieta zarabia niewiele, ale robi wszystko, by uszczęśliwić niewidomą dziewczynkę. Mimo biedy kupuje jej w prezencie drogą, porcelanową lalkę za jednego rublaDawna rosyjska waluta, której używano w Polsce w czasach zaborów..