Charakterystyka niewidomej dziewczynki
Ośmioletnia niewidoma dziewczynka to jedna z głównych postaci noweli Bolesława Prusa pod tytułem „Katarynka”. Bohaterka straciła wzrok w wieku sześciu lat i od tego czasu poznaje świat za pomocą dotyku, słuchu oraz węchu. Przeprowadzka do cichej kamienicy pana Tomasza sprawia jej ogromny smutek, który przerywa dopiero niespodziewana wizyta kataryniarza.
Autor: Anna Farion
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Wygląd i historia choroby
Ośmioletnia dziewczynka wprowadza się wraz z matką i jej przyjaciółką do mieszkania naprzeciwko okien pana Tomasza. Na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się wśród innych dzieci. Ma ciemne włosy i bardzo ładną twarz, na której rzadko gości uśmiech. Zwykle wydaje się blada i nieruchoma.
Dziewczynka zwykle siedziała przy oknie. Było to dziecko z ciemnymi włosami i ładną twarzyczką, ale blade i jakieś nieruchawe. Czasami dziewczynka za pomocą dwu drutów wiązała pasek z bawełnianych nici. Niekiedy bawiła się lalką, którą ubierała i rozbierała powoli, jakby z trudnością.
Dziewczynka straciła wzrok w wieku sześciu lat w wyniku nieznanej choroby. Jej matka cały czas podtrzymuje w niej nadzieję na wyzdrowienie. Powtarza, że to tylko przejściowy stan i wkrótce znowu będzie widzieć. Dziecko przyjmuje te słowa ze spokojem, choć czasem ogarniają ją wątpliwości, gdy uświadamia sobie, że nie widzi własnego odbicia w lustrze.
„Katarynka” powstała w epoce pozytywizmu. Pisarze z tego okresu często poruszali problem pomocy najsłabszym, chorym i biednym. Tę ideę nazywano pracą u podstaw.
Poznawanie świata bez wzroku
Na początku choroby dziewczynka pamiętała jeszcze kolory i kształty. Z czasem jednak barwy zatarły się w jej pamięci. Zastąpiły je wyobrażenia oparte na dotyku. Czerwona wiśnia stała się po prostu gładką i miękką kulką, a błyszcząca moneta – twardym krążkiem.
Brak wzroku bohaterka nadrabiała innymi zmysłami. Jak opisuje narrator wszechwiedzącyOsoba opowiadająca, która wie wszystko o bohaterach, ich myślach i przeszłości., świetnie rozróżniała dźwięki dochodzące z ulicy. Po samym hałasie potrafiła poznać rodzaj przejeżdżającego wozu.
Wiedziała, kiedy jedzie z drzewem chłopski wózek drabiniasty, kiedy dorożka, a kiedy kary wywożące śmiecie.
Utrata dawnych radości
W poprzednim miejscu zamieszkania dziewczynka uwielbiała zwiedzać strych i piwnicę. Te dwa miejsca były dla niej jak zupełnie różne światy. W piwnicy czuła chłód i wilgoć, a dźwięki z ulicy były przytłumione. Na strychu z kolei owiewał ją ciepły wiatr, słyszała śpiew ptaków i szczekanie psów.
Przeprowadzka do nowej kamienicy odebrała jej te drobne radości. W nowym domu nie wolno było chodzić po schodach. Co gorsza, na podwórku panowała absolutna cisza. Wynikało to z faktu, że pan Tomasz, zamożny prawnik i estetaCzłowiek wrażliwy na piękno, który lubi otaczać się eleganckimi przedmiotami i ceni spokój., zakazał wpuszczania tam jakichkolwiek wędrownych grajków czy handlarzy.
W XIX wieku podwórka kamienic tętniły życiem. Przychodzili tam handlarze, rzemieślnicy i wędrowni muzycy, tacy jak kataryniarze, którzy grali za drobne monety.
Brak bodźców i zamknięcie w czterech ścianach sprawiły, że dziecko bardzo posmutniało. Zmizerniała w ciągu zaledwie kilku dni. Jej twarz stała się zniechęcona i martwa, co mocno zaniepokoiło obserwującego ją z naprzeciwka sąsiada.
Zbawienny dźwięk katarynki
Pewnego dnia na podwórku niespodziewanie pojawił się kataryniarz. Zaczął grać głośne melodie na swoim zepsutym instrumencie. Dla pana Tomasza był to koszmar, ale dla niewidomej dziewczynki – prawdziwe wybawienie.
Dźwięk muzyki wyrwał ją z apatii. Zaczęła tańczyć po pokoju i klaskać w dłonie. Na jej bladą twarz wróciły kolory, a usta wreszcie się uśmiechnęły. Jednocześnie z jej niewidzących oczu popłynęły łzy wzruszenia.
Mała niewidoma dziewczynka tańczyła po pokoju klaszcząc w ręce. Blada jej twarz zarumieniła się, usta śmiały się, a pomimo to z zastygłych oczu płynęły łzy jak grad.
Ta scena to punkt kulminacyjnyMoment najwyższego napięcia w utworze, po którym następuje rozwiązanie akcji. noweli. Widok tańczącej kaleki całkowicie zmienia nastawienie pana Tomasza. Prawnik postanawia pomóc dziewczynce i poszukać dla niej najlepszych okulistów.