Realia PRL-u w Kłamczusze – tło społeczno-obyczajowe
Akcja „Kłamczuchy” toczy się w Poznaniu pod koniec lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku. Powieść świetnie oddaje realia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, w której brakowało podstawowych towarów i nowoczesnych technologii. Tło historyczne wpływa na codzienne życie, szkolne obowiązki i sposób komunikacji głównych bohaterów.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Poznań w czasach PRL-u
„Kłamczucha” ukazała się w 1979 roku. Fabuła rozgrywa się dokładnie w tym samym czasie. Aniela Kowalik przyjeżdża do Poznania, zakochuje się w Pawle Nowackim i zaczyna oszukiwać wszystkich dookoła.
Świat PRL-uOficjalna nazwa Polski w latach 1952–1989, kiedy państwem rządzili komuniści. wyglądał zupełnie inaczej niż nasza rzeczywistość. Dla dzisiejszego nastolatka to niemal inna planeta.
Życie bez smartfonów
Wyobraź sobie, że chcesz przekazać znajomemu ważną wiadomość. Nie możesz napisać na komunikatorze ani zadzwonić z komórki. W tamtych czasach zwykły telefon stacjonarny był ogromnym luksusem.
Wiele rodzin czekało na jego podłączenie nawet kilkanaście lat. Aniela musiała korzystać z ulicznej budki telefonicznej albo po prostu kogoś odwiedzić.
Właśnie dlatego w powieści tak ważną rolę odgrywają listy i osobiste rozmowy. Kiedy bohaterowie chcą coś wyjaśnić, idą do czyjegoś domu. Każde nieporozumienie trwa dłużej, bo nie da się go szybko rozwiązać.
Skromne mieszkania i puste półki
Większość ludzi mieszkała w blokach z wielkiej płytySposób budowania bloków z gotowych, betonowych elementów. Ściany były w nich bardzo cienkie.. Pokoje były ciasne, a przez cienkie ściany sąsiedzi słyszeli każdą rozmowę. Ciocia Lila i wujek Mamert mają własne, skromne mieszkanie.
W tamtym ustroju lokum dostawało się od państwa. Na taki przydział czekało się latami.
W sklepach brakowało podstawowych produktów. Kolejki po mięso, papier toaletowy czy buty były codziennością. Małgorzata Musierowicz nie pisze o tym wprost, ale ten specyficzny klimat widać w tle wydarzeń.
Szkoła z kredą i tarczą
Szkoła Anieli różni się od współczesnych placówek. Uczniowie nosili granatowe fartuszki i tarcze na ramieniu. Nauczyciele używali tylko kredy i zielonej tablicy.
Oceny wpisywano ręcznie do papierowego dziennika. Rodzice poznawali wyniki dzieci dopiero na wywiadówce.
W czasach PRL-u nie było e-dzienników. Uczeń mógł łatwo ukryć złą ocenę przed rodzicami aż do wywiadówki, co dawało bohaterom więcej swobody w działaniu.
Janusz Pyziak, Robert Bąk i reszta klasy spędzają czas razem po lekcjach. Nie grają online i nie oglądają filmików w sieci. Rozrywką są spotkania w domach, wyjścia do kina i teatru.
Szkolne kółko teatralne odgrywa w powieści ogromną rolę. Aniela angażuje się w przygotowanie sztuki Williama Szekspira. Takie przedstawienie było wtedy wielkim wydarzeniem dla całej szkoły.
Dlaczego to tło ma znaczenie?
Zrozumienie realiów epoki pomaga lepiej ocenić zachowanie bohaterów. Aniela nie mogła sprawdzić profilu Pawła w sieci. Plotki rozchodziły się wolniej, ale raniły równie mocno.
W tym tkwi największa siła „Kłamczuchy”. Realia historyczne stanowią tylko tło dla uniwersalnych problemów. Pierwsza miłość, zazdrość i chęć akceptacji wyglądają tak samo w każdej epoce.