Pieśń Legionów Polskich we Włoszech - okoliczności powstania, dzieje utworu
Józef Wybicki napisał „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” w lipcu 1797 roku jako utwór pożegnalny dla żołnierzy generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Śpiewany na melodię ludowego mazurka tekst szybko zyskał ogromną popularność, stając się symbolem walki o niepodległość. Z biegiem lat utwór ewoluował, inspirował inne narody słowiańskie, aż ostatecznie zyskał status oficjalnego hymnu Polski.
Autor: Aneta Fijołek
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Okoliczności powstania we Włoszech
Józef Wybicki stworzył „Pieśń Legionów” między 16 a 19 lipca 1797 roku w Reggio EmiliaMiasto w północnych Włoszech, gdzie stacjonowały polskie oddziały u boku armii Napoleona.. Utwór powstał z myślą o uroczystości pożegnalnej polskich legionistów pod dowództwem generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Żołnierze ci 21 lipca wyruszali do Mediolanu na spotkanie z Napoleonem Bonaparte.
Wybicki po raz pierwszy zaśpiewał swój tekst osobiście podczas tego pożegnania, podkładając słowa pod znaną melodię ludowego mazurka. Z czasem pieśń zyskała powszechnie znany tytuł „Mazurek Dąbrowskiego”.
-
1797Powstanie utworu
Józef Wybicki pisze tekst dla legionistów we Włoszech.
-
1807Księstwo Warszawskie
Pieśń staje się nieoficjalnym hymnem nowo utworzonego państwa.
-
1927Oficjalny hymn
„Mazurek Dąbrowskiego” zostaje prawnie uznany za hymn państwowy.
-
1978Muzeum w Będominie
Otwarcie Muzeum Hymnu Narodowego w rodzinnym mieście Wybickiego.
Od pieśni wojskowej do hymnu narodowego
Utwór błyskawicznie zdobył serca legionistów, a stamtąd przeniósł się na ziemie polskie. Po wkroczeniu wojsk napoleońskich stał się nieoficjalnym hymnem Księstwa WarszawskiegoPaństwo polskie utworzone przez Napoleona w 1807 roku, namiastka niepodległości w epoce zaborów.. Słowa „Jeszcze Polska nie umarła...” dawały nadzieję i motywowały do walki o wolność.
W czasach Królestwa Polskiego oficjalną funkcję hymnu pełniła pieśń Alojzego Felińskiego „Boże, coś Polskę”. Sytuacja zmieniła się podczas powstania listopadowego. Wtedy to „Mazurek Dąbrowskiego” oraz „Warszawianka” urosły do rangi najważniejszych manifestów patriotycznych. Po odzyskaniu niepodległości utwór Wybickiego naturalnie przejął rolę hymnu państwowego, co oficjalnie usankcjonowano w 1927 roku (status ten potwierdzono ponownie w 1948 roku).
Zmiany w tekście i międzynarodowa sława
Oryginalny tekst Wybickiego różnił się od wersji, którą śpiewamy dzisiaj. Pieśń żyła własnym życiem. W kolejnych drukach aktualizowano ją, dopisywano nowe zwrotki i dostosowywano do bieżących wydarzeń historycznych. Utwór stał się swoistą kroniką polskich zrywów niepodległościowych.
Odegrał ogromną rolę w podtrzymywaniu polskości na Kaszubach, Śląsku, Warmii i Mazurach. Powstawały tam lokalne warianty, takie jak „Jeszcze Warmia nie zginęła” autorstwa R. Bilitowskiego, śpiewane podczas powstań śląskich czy plebiscytów narodowych po I wojnie światowej.
Popularność „Mazurka Dąbrowskiego” wykroczyła daleko poza granice Polski. Przetłumaczony na wiele języków, stał się wzorem dla innych narodów słowiańskich. Jego rytm i przesłanie zainspirowały twórców hymnów Jugosławii, Chorwacji oraz Ukrainy, a podczas Wiosny Ludów na jego bazie powstał hymn ogólnosłowiański.
Pamięć o twórcy i samej pieśni kultywuje Muzeum Hymnu Narodowego. Placówkę otwarto w 1978 roku w Będominie na Kaszubach – rodzinnej miejscowości Józefa Wybickiego.