Opis społeczeństwa w „Siłaczce”

Zderzenie z rzeczywistością Obrzydłówka

Stefan Żeromski pokazuje małe miasteczko oczami młodego lekarza. Paweł Obarecki przyjeżdża do Obrzydłówka pełen zapału zaraz po studiach. Chce leczyć biednych i uczyć ich higieny.

Szybko zderza się z brutalną rzeczywistością. Miejscowa ludność jest niewykształcona i żyje w skrajnej nędzy. Największą władzę w miasteczku mają aptekarz i felczerOsoba bez pełnego wykształcenia medycznego, która dawniej zajmowała się leczeniem chorych..

Obaj bezlitośnie wykorzystują biedotę. Aptekarz narzuca ogromne ceny za leki i buduje za to wspaniały dom. Obarecki wypowiada im wojnę.

Kupuje własną apteczkę i sam przygotowuje tanie lekarstwa dla pacjentów. Uczy higieny i walczy z ludowymi zabobonami.

Ciemnota i skrajna nędza

Lokalna elita nie poddaje się bez walki. Aptekarz i felczer rozsiewają plotki, że młody lekarz jest nieukiem i zadaje się ze złymi mocami. Ktoś wybija mu szyby w oknach, a ludzie zaczynają omijać jego gabinet.

Po roku walki Obarecki traci nadzieję. Widzi wokół siebie przerażającą biedę. Chłopi nie mają butów na zimę, a na przednówku jedzą zgniłe ziemniaki i mielą korę drzew na mąkę.

Mimo to chorzy nie słuchają zaleceń lekarza. Tylko najbiedniejsza ludność żydowska korzysta z jego pomocy, ponieważ leczy ich bardzo tanio.

Szlachta i elita miasteczka

Kontakty z okoliczną szlachtą również kończą się rozczarowaniem. Obarecki odwiedza bogatego ziemianina, ale ten przyjmuje go w samej kamizelce. Lekarz odbiera to jako brak szacunku.

Nazywa miejscowych bogaczy troglodytamiCzłowiek o bardzo niskiej kulturze osobistej, zachowujący się prymitywnie.. Szybko rezygnuje z kolejnych wizyt w dworach i zamyka się w sobie.

W samym Obrzydłówku lekarz nie ma z kim porozmawiać na poziomie. Jego jedynymi towarzyszami stają się miejscowy proboszcz i sędzia. Obarecki powoli odcina się od świata kultury i nauki.

Upadek ideałów

Z czasem młody buntownik poddaje się małomiasteczkowej nudzie. Traci dawną energię i obojętnieje na ludzką krzywdę. Zaczyna grać w karty z aptekarzem, z którym wcześniej walczył.

Nawiązuje też romans z jego niezbyt inteligentną żoną. Dawne ambicje przypominają mu się coraz rzadziej.

Obarecki staje się częścią zepsutego społeczeństwa Obrzydłówka. Zaczyna dobrze zarabiać, tyje i dba tylko o własną wygodę. Całkowicie zapomina o ludziach, którym miał pomagać.

Kontrast – środowisko Stanisławy Bozowskiej

Z życiem najbiedniejszych zderza się ponownie dopiero po latach. Zostaje wezwany do chorej nauczycielki w sąsiedniej wsi. Rozpoznaje w niej swoją dawną miłość, Stanisławę Bozowską.

Kobieta żyła w zupełnie innym świecie niż elita Obrzydłówka. Mieszkała w nędznej, zimnej izbie, ale wszędzie leżały tam książki. Do końca życia uczyła wiejskie dzieci.

Zyskała ogromny szacunek chłopów, którzy szczerze opłakują jej śmierć. Bozowska do końca pozostała wierna ideałom pozytywizmuEpoka literacka, w której pisarze wierzyli w naukę, rozwój gospodarczy i konieczność pomagania najbiedniejszym..