Plotka o “Weselu” - postaci dramatu i ich pierwowzory

Wydana ponad dwadzieścia lat po premierze dramatu Plotka o „Weselu” to tekst absolutnie fundamentalny dla zrozumienia dzieła Wyspiańskiego. Tadeusz Boy-Żeleński, prywatnie uczestnik słynnego wesela, zdjął maski z bohaterów sztuki. Pokazał, kto kryje się za postaciami z dramatu, jak zachowywali się w rzeczywistości i dlaczego autor przedstawił ich w taki, a nie inny sposób.

Goście z miasta – krakowska inteligencja

Pan Młody to w rzeczywistości Lucjan Rydel. Był poetą i bliskim przyjacielem Wyspiańskiego. W dramacie został ukazany z przyjacielską ironią, jako typowy chłopomanMłodopolskie zjawisko fascynacji folklorem i życiem wsi przez inteligencję.. Rydel ożenił się z chłopką, ale zupełnie nie rozumiał wiejskiej natury. Szukał na wsi jedynie literackich natchnień. W noc weselną biegał w chłopskim stroju, zamiatając sufit olbrzymim pawim piórem. Popełniał też gafy. Kazał Pannie Młodej zdjąć buty, co na wiejskim weselu uchodziło za skandal, i chwalił się brakiem bielizny pod krakowskimi portkami.

Dziennikarz to Rudolf Starzewski. Kolega Wyspiańskiego z uniwersytetu, a później redaktor naczelny krakowskiego „Czasu”. Pismo to było organem prasowym stańczykówKonserwatywne ugrupowanie polityczne w Galicji, lojalne wobec zaborcy austriackiego.. Starzewski uchodził za jednego z najbłyskotliwszych przedstawicieli polskiej inteligencji. Wciągnęła go wielka polityka, dlatego to właśnie jemu ukazuje się w dramacie Stańczyk – uosobienie gorzkiej refleksji nad losem narodu.

Poeta to Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Czołowy liryk Młodej Polski i przyrodni brat Gospodarza. Słynął z ogromnej słabości do kobiet. Tuż przed weselem w Bronowicach wystawił w krakowskim teatrze swój dramat Zawisza Czarny. Właśnie dlatego w Weselu ukazuje mu się Rycerz, który na chwilę wyrywa go ze stanu dekadenckiejNurt światopoglądowy przełomu wieków, wyrażający poczucie schyłku kultury, pesymizm i zniechęcenie do życia. nirwanyStan całkowitego wygaszenia pragnień i cierpienia, popularny motyw w poezji dekadenckiej..

Radczyni to Antonina Domańska. Ciotka Lucjana Rydla, autorka popularnych powieści dla młodzieży (m.in. Historii żółtej ciżemki). Jej mąż był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego i krakowskim radcą miejskim.

Młode dziewczęta z miasta to autentyczne bywalczynie krakowskich salonów. Zosia i Maryna to siostry Pareńskie – córki znakomitego lekarza. Zofia wyszła później za mąż za samego Boya-Żeleńskiego. Haneczka to z kolei Anna Rydlówna, siostra Pana Młodego. Wyspiański z niezwykłą precyzją odtworzył w dramacie ich naturalny sposób mówienia i dziewczęcy temperament.

Nos to postać wzorowana na malarzu Tadeuszu Noskowskim, z domieszką cech Stanisława Czajkowskiego. Ten drugi zasłynął na weselu tym, że mocno pijany wszedł chwiejnym krokiem do izby i wybełkotał do chłopów:

A teraz ja wam powiem, co to jest secesjaStyl w sztuce przełomu XIX i XX wieku, charakteryzujący się płynnymi, falistymi liniami i bogatą ornamentyką roślinną..

Po tych słowach runął pod stół. Nos symbolizuje w dramacie przybyszewszczyznęStyl życia i twórczości naśladowców Stanisława Przybyszewskiego, oparty na skrajnym dekadentyzmie i kulcie sztuki.. To środowisko artystyczne, które sprowadziło picie alkoholu do rangi misterium, hołdując zasadzie: „Szopen, gdyby żył, to by pił...”. Wyspiański nie ulegał tym modom. Kiedy zmuszano go do picia, odpowiadał z uśmiechem:

Ja fantazję mam zawsze, a po wódce mnie głowa boli.

Nos w dramacie powtarza zagadkowe „ram-tam-tam-tam-tam”. To nic innego jak fraza z preludium Chopina, które Stanisław Przybyszewski grywał w pijackim amoku, waląc wściekle w klawiaturę.

Goście ze wsi – mieszkańcy Bronowic

Gospodarz to Włodzimierz Tetmajer. Malarz, pisarz i przyrodni brat Poety. W 1890 roku ożenił się z chłopką Anną Mikołajczykówną i osiadł w Bronowicach Małych. Jego ślub wywołał w Krakowie ogromny szok. Tetmajer okazał się jednak człowiekiem, który doskonale łączył dwa światy. Świetnie czuł się w chłopskiej chacie, nie próbował na siłę edukować żony i angażował się w politykę ludową.

Gospodyni to Anna z Mikołajczyków, żona Włodzimierza Tetmajera. Wyspiański oddał jej charakter bardzo wiernie. Była kobietą praktyczną, twardo stąpającą po ziemi. Z macierzyńską pobłażliwością patrzyła na hałaśliwe zabawy cyganerii krakowskiejNieformalne środowisko artystów odrzucających konwenanse społeczne i normy obyczajowe.. Traktowała artystów jak duże dzieci, podczas gdy sama twardą ręką trzymała całe gospodarstwo.

Panna Młoda to Jadwiga Mikołajczykówna. W chwili ślubu miała zaledwie szesnaście lat. Była nieprzygotowana na zaszczyty i wejście do inteligenckiego świata. Rydel nieustannie próbował ją „rozwijać”. Czytał jej swoje wiersze i opowiadał o polskich królach, co wywoływało w jej głowie uroczy zamęt. Literacka Panna Młoda jest nieco wyidealizowaną wersją prawdziwej Jadwisi.

Żyd to Hirsz Singer, karczmarz z Bronowic Małych. Prowadził lokalną austerięDawne określenie dużej, dobrze wyposażonej karczmy lub zajazdu., która była centrum wiejskiego życia.

Rachela to Józefa (Pepa) Singer, córka bronowickiego karczmarza. W rzeczywistości miała piętnaście lat i nie brała aktywnego udziału w artystycznym życiu dworku. Wyspiański stworzył z niej postać fantastyczną. W dramacie Rachela staje się uosobieniem muzyW mitologii greckiej bogini sztuki; tu: uosobienie poezji i inspiracji artystycznej.. To ona, ulegając namowom Poety, zaprasza na wesele Chochoła. Co ciekawe, po premierze sztuki Pepa Singer stała się żywym cieniem swojego literackiego sobowtóra. Przez lata przesiadywała w krakowskich kawiarniach, funkcjonując wyłącznie jako Rachela.

Klimina to autentyczna postać, bogata gospodyni z Bronowic Małych i wdowa po miejscowym wójcie.

Czepiec to Błażej Czepiec. Wuj Panny Młodej, starosta weselny i ówczesny pisarz gminny w Bronowicach. Towarzyszy mu w dramacie żona, Czepcowa.

Marysia to Maria Mikołajczykówna, siostra Anny i Jadwigi. W przeszłości była zaręczona z młodym malarzem Ludwikiem de Laveaux. Artysta wyjechał do Paryża, gdzie zmarł na suchotyDawna nazwa gruźlicy, nieuleczalnej i śmiertelnej choroby płuc, częstej w XIX wieku.. To właśnie on ukazuje się Marysi w dramacie jako WidmoDuch zmarłej osoby, w literaturze często symbolizujący niespełnioną miłość lub wyrzuty sumienia.. Po śmierci narzeczonego Maria wyszła za chłopa Wojciecha Susła (w dramacie Wojtek), który zmarł rok po ślubie. Była najładniejszą z sióstr, ale nosiła w sobie głęboką melancholię. Zdawało się, że ciąży nad nią mroczne fatumNiezrozumiałe, nieodwracalne przeznaczenie ciążące nad życiem człowieka..

Ojciec to Jacek Mikołajczyk. Zamożny gospodarz z Bronowic, ojciec Anny, Marii, Jadwigi, a także Jaśka i Kuby, którzy również pojawiają się w dramacie.

Stawkę autentycznych postaci zamykają Kasper (krewny Błażeja Czepca) oraz Isia – najstarsza córka Włodzimierza i Anny Tetmajerów, która w dramacie przegania Chochoła.