Czas i miejsce akcji opowiadania „Wieża”
Akcja opowiadania Gustawa Herlinga-Grudzińskiego „Wieża” rozgrywa się na trzech przenikających się płaszczyznach czasowych. Wydarzenia obejmują okres od końca XVIII wieku aż po zakończenie II wojny światowej w 1945 roku. Przestrzeń utworu to zróżnicowane krajobrazy Włoch, od górzystej doliny w Piemoncie po zrujnowaną trzęsieniem ziemi Sycylię.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Czas i miejsce akcji narratora
W lecie 1945 roku narrator, żołnierz uczestniczący w kampaniach II wojny światowej, przebywa na postoju między Bolonią a Rawenną. Otrzymuje misję wojskową w Mediolanie, a następnie udaje się na urlop do PiemontuRegion w północno-zachodnich Włoszech, u podnóża Alp, charakteryzujący się surowym, górzystym krajobrazem.. Zatrzymuje się w starym, opuszczonym domku w dolinie Elvo. To właśnie tam znajduje niewielką książeczkę – wydaną w 1828 roku nowelę Xaviera de Maistre’a. Lektura tego dzieła staje się punktem wyjścia do poznania losów dwóch innych bohaterów.
Losy sycylijskiego nauczyciela
Gospodarzem domku w dolinie Elvo był emerytowany nauczyciel z Turynu. Jego biografia wprowadza do opowiadania kolejną ramę czasową i przestrzenną. Mężczyzna pochodził z południa Włoch. W 1908 roku przeżył tragiczne trzęsienie ziemi w MesynieMiasto na Sycylii, które w 1908 roku nawiedziło jedno z najbardziej niszczycielskich trzęsień ziemi w historii Europy., w którym stracił żonę i troje dzieci.
Trzęsienie ziemi w Mesynie (1908) pochłonęło około 80 tysięcy ofiar. Herling-Grudziński wykorzystuje ten autentyczny kataklizm, by uwypuklić motyw niezawinionego cierpienia i nagłej utraty sensu życia, z którym mierzy się nauczyciel.
Po I wojnie światowej przeniósł się do Turynu, gdzie uczył w gimnazjum. W 1938 roku kupił od owdowiałego lekarza wiejski domek w dolinie Elvo. Zmarł tam samotnie, we śnie, w sierpniu 1944 roku. Jego życie stanowi klamrę łączącą słoneczną Sycylię z chłodną północą Włoch.
Historia trędowatego z Aosty
Trzecia, najstarsza płaszczyzna czasowa przenosi czytelnika do końca XVIII wieku. Za sprawą znalezionej przez narratora książki poznajemy historię Pier Bernardo Guasco, trędowatego z miasta Aosta. Mężczyzna został odizolowany od społeczeństwa i zamknięty w Wieży Strachu. Akcja tej części opowieści skupia się na jego wieloletniej samotności i spotkaniu z francuskim oficerem, Xavierem de Maistre, do którego doszło w 1797 roku.
Wieża Strachu w Aoście istnieje naprawdę. Została zbudowana w średniowieczu na ruinach rzymskiej baszty. Nazwę „Wieża Trędowatego” (Torre del Lebbroso) zyskała po tym, jak pod koniec XVIII wieku zamieszkiwał ją chory na trąd Pier Bernardo Guasco.
Przestrzeń jako tło dla samotności
Opowiadanie obejmuje łącznie niemal dwa stulecia – od drugiej połowy XVIII wieku do połowy XX wieku. Przestrzeń utworu rozciąga się przez całe Włochy. Zestawienie zrujnowanej kataklizmem Sycylii z surowym, alpejskim klimatem Aosty i Piemontu tworzy tło dla uniwersalnych rozważań o cierpieniu. Miejsca te, choć odległe geograficznie, łączą się poprzez motyw izolacji głównych bohaterów.