Nawiązanie do motywu Hioba w opowiadaniu „Wieża”
Opowiadanie Gustawa Herlinga-Grudzińskiego „Wieża” stanowi literacką realizację biblijnego motywu Hioba, ukazując niezawinione cierpienie głównego bohatera. Losy Trędowatego z Aosty, zmagającego się z samotnością i śmiertelną chorobą, odzwierciedlają starotestamentową próbę wiary w obliczu skrajnej rozpaczy. Analiza postawy Lebbroso udowadnia, że mimo fizycznego i psychicznego bólu człowiek jest w stanie ocalić swoje człowieczeństwo poprzez pokorę i pracę.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Niezawinione cierpienie
Gustaw Herling-Grudziński nasycił „Wieżę” głęboką symboliką religijną. Obok wyraźnych nawiązań do męki Chrystusa i motywu pielgrzyma, fundamentem utworu jest nowatorska interpretacja motywu Hioba. Główny bohater, LebbrosoZ języka włoskiego: trędowaty (od słowa lebbra – trąd). Przydomek ten zastępuje w opowiadaniu prawdziwe imię bohatera., doświadcza niewyobrażalnych mąk, choć nie popełnił żadnego grzechu. Wczesna utrata rodziców i przymusowa izolacja w Wieży Strachu to dopiero początek jego dramatu.
Największym ciosem dla mężczyzny jest konieczność bezradnego obserwowania, jak nieuleczalna choroba wyniszcza jego ukochaną młodszą siostrę. Losy mieszkańca Aosty stanowią bezpośrednią paralelęZestawienie dwóch zjawisk, postaci lub sytuacji wykazujących cechy wspólne; w literaturze służy uwypukleniu podobieństw. do historii starotestamentowego patriarchy. Bóg pozbawił Hioba majątku i rodziny, wystawiając jego wiarę na ostateczną próbę.
Punkt kulminacyjny i kryzys wiary
Skala cierpienia ostatecznie przytłacza obu bohaterów. W życiu Trędowatego nadchodzi moment krytyczny, w którym ból przekracza granice ludzkiej wytrzymałości. Śmierć siostry oraz brutalne ukamienowanie psa – jedynej istoty, która nie czuła przed nim odrazy – popychają go na skraj rozpaczy. Odarty z resztek godności mężczyzna decyduje się podpalić wieżę i popełnić samobójstwo.
Tuż przed realizacją tego planu wchodzi do pokoju zmarłej siostry, gdzie znajduje leżącą na stole Biblię. Z kart Pisma Świętego wypada pożegnalny list.
Pamiętaj, (...), że moim pragnieniem było, byś żył i umarł jak dobry chrześcijanin. Będę błagała Boga, by dał Ci odwagę znoszenia z rezygnacją życia aż do chwili, gdy spodoba Mu się połączyć nas na nowo w lepszym świecie.
Te kilka zdań działa na zdesperowanego człowieka niczym najsilniejsze lekarstwo. Słowa siostry powstrzymują go przed ostatecznym krokiem i nadają jego dalszej egzystencji nowy sens.
Ukojenie i heroizm codzienności
Odrzucony przez ostracyzm społecznyWykluczenie jednostki z życia wspólnoty, często połączone z niechęcią i izolacją ze strony otoczenia., Lebbroso zaczyna poznawać świat za pośrednictwem literatury. Szczególne ukojenie odnajduje w lekturze Księgi Hioba. Dostrzega wyraźne podobieństwo między własnym losem a historią starotestamentowego męczennika. To odkrycie trwale oddala od niego myśli samobójcze. Resztę swoich dni spędza dokładnie tak, jak prosiła go siostra – zachowując postawę pokornego chrześcijanina.
Opowiadanie Herlinga-Grudzińskiego opiera się na autentycznej historii opisanej przez Xaviera de Maistre’a w utworze „Trędowaty z miasta Aosty” z 1811 roku. Herling wykorzystał ten tekst, by stworzyć uniwersalną przypowieść o ludzkim cierpieniu i samotności.
Życie mieszkańca wieży staje się świadectwem cichego heroizmu. Uwięziony w gnijącym ciele, walczy o zachowanie resztek człowieczeństwa i nie odwraca się od Boga. Lebbroso to współczesne wcielenie Hioba. Mimo fizycznego bólu i całkowitej izolacji nie poddaje się biernej rozpaczy. Szuka ratunku w codziennej, żmudnej pracy. Latem uprawia ogród, a zimowe miesiące spędza na wyplataniu koszyków, tworzeniu mat i szyciu ubrań. Ta rutyna pozwala mu przetrwać i zachować godność aż do naturalnej śmierci.