Cierpienia młodego Wertera - motywy literackie

Cierpienie i samobójstwo

Cierpienie całkowicie dominuje życie głównego bohatera. Werter przyjeżdża w okolice zamieszkania ukochanej Lotty, mając pełną świadomość jej związku z Albertem. Spędza z młodym małżeństwem coraz więcej czasu. Widok kobiety u boku innego mężczyzny staje się dla niego codzienną udręką.

Bohater zamyka się w pułapce własnego bólu. Z jednej strony pragnie uwolnienia, z drugiej podświadomie potęguje swoje cierpienie. Traktuje je jako nieuniknione przeznaczenie osobowości nadwrażliwejTyp bohatera wczesnoromantycznego, który odczuwa emocje skrajnie silnie i nie potrafi zdystansować się do rzeczywistości..

„Takiej miłości każdy młodzian czeka, / Tak być kochana chce każda dziewczyna; / Czemuż w najświętszym z popędów człowieka / Tkwi tak straszliwego cierpienia przyczyna?”.

Ten permanentny stan doprowadza go do ostateczności. Werter popełnia samobójstwo, jednak śmierć nie przychodzi natychmiast. Bohater umiera w mękach przez dwanaście godzin. Jego tragiczny krok to bezpośrednia konsekwencja WeltschmerzuPoczucie bezcelowości życia, smutku i apatii, charakterystyczne dla literatury epoki romantyzmu.. To gest bezradności człowieka, którego przerosła własna psychika. Samobójstwo Wertera nie ma wymiaru heroicznego. Stanowi efekt stopniowego rozkładu woli i niezdolności do pogodzenia się ze światem.

Miłość

Uczucie w powieści Goethego ma wymiar czysto destrukcyjny. Werter poznaje czarującą Lottę w drodze na wiejski bal w okolicach WahlheimFikcyjna miejscowość, symbolizująca sielską prowincję i ucieczkę od miejskiego zgiełku.. Szybko dowiaduje się o jej zaręczynach. Nie potrafi jednak zrezygnować i pielęgnuje w sobie obsesyjną fascynację.

Nawet po ślubie Lotty z Albertem Werter regularnie bywa w ich domu. Miłość odbiera mu zdolność racjonalnego myślenia, prowadząc prosto do załamania nerwowego. Wprawia też w zakłopotanie samą dziewczynę, która nie potrafi jednoznacznie odtrącić przyjaciela.

Uczucie to jest bezkompromisowe i uzależniające. Ofiarą tej relacji staje się ostatecznie również Lotta. Po samobójstwie przyjaciela zapada na ciężką chorobę, przytłoczona poczuciem winy. Miłość Wertera niszczy spokój innych ludzi i komplikuje życie całego małżeństwa.

Samotność

Werter rzadko bywa fizycznie sam, jednak stale odczuwa głębokie wyobcowanie. Goethe ukazuje samotność na trzy różne sposoby:

• Jako stan upragniony - dający spokój i ukojenie na łonie natury.
• Jako cechę artysty - naturalną konsekwencję skrajnego indywidualizmu.
• Jako źródło rozpaczy - potęgującą ból istnienia i prowadzącą do tragicznego finału.

„Samotność jest dla serca mego rozkosznym balsamem w tej rajskiej okolicy, a młoda pora roku ogrzewa w całej pełni moje odrętwiale serce... Jestem samotny i cieszę się z mego życia w tej okolicy stworzonej dla dusz takich jak moja”.

Poczucie izolacji ma konkretne przyczyny. Werter wciąż opłakuje śmierć dawnej przyjaciółki, która doskonale go rozumiała. Dodatkowo cierpi z powodu nieodwzajemnionej miłości Lotty.

Ogromną rolę odgrywa tu konflikt klasowy. Jako mieszczaninStan społeczny Wertera. W XVIII-wiecznych Niemczech mieszczanie byli traktowani z góry przez arystokrację, co blokowało im awans., Werter nigdzie nie pasuje. Dla prostych mieszkańców wsi jest panem z wyższych sfer. Z kolei lokalna arystokracjaNajwyższa warstwa społeczna, która w powieści uosabia sztuczne podziały i snobizm. traktuje go z wyższością i odrzuca jego towarzystwo. Ta podwójna izolacja sprawia, że bohater nie znajduje miejsca w żadnym środowisku.

Natura

Przyroda w powieści Goethego nie jest zwykłym tłem. Bezpośrednio odzwierciedla stany psychiczne bohatera. Na początku powieści Werter zachwyca się wiosennym krajobrazem Wahlheim, a opisy natury tętnią radością. W miarę pogłębiania się jego rozpaczy ta sama przyroda staje się mroczna i groźna.

Jesienno-zimowe pejzaże towarzyszą narastającemu kryzysowi. Gwałtowna burza, podczas której Werter odwiedza Lottę tuż przed samobójstwem, to naturalna oprawa emocjonalnego kataklizmu. Świat zewnętrzny staje się lustrem świata wewnętrznego.

Natura pełni funkcję ucieczki od społeczeństwa. Samotne spacery po okolicach Wahlheim to dla Wertera jedyne chwile względnego spokoju. Odnajduje tam kontakt z tym, co pierwotne i szczere. Ten aspekt powieści nawiązuje do filozofii RousseauPogląd głoszący, że człowiek z natury jest dobry, a cywilizacja i postęp społeczny go psują., dla którego natura była przestrzenią autentyczności przeciwstawioną zepsutej cywilizacji. Werter przejawia też skłonności do panteizmuUtożsamianie Boga z naturą. Werter odnajduje w przyrodzie pierwiastek boski, dopóki jego psychika nie ulega rozpadowi., widząc w przyrodzie obecność stwórcy.

Przyjaźń

Fundamentem narracji są listy pisane do Wilhelma. Mężczyźni znają się od lat. Wilhelm to jedyny oddany powiernikOsoba, której bohater zdradza najskrytsze myśli. W powieści epistolarnej pełni funkcję bezpośredniego adresata. Wertera, a zarazem głos rozsądku.

„Opuściłem ciebie, którego tak kocham, z którym nierozłączny byłem (...) Ale wiem, że mi przebaczysz”.

Z treści korespondencji wynika, że Wilhelm próbuje nakłonić Wertera do wyjazdu i zerwania kontaktu z Lottą. Oferuje mu osobistą pomoc. Werter konsekwentnie ignoruje rady przyjaciela. Przyjaźń, choć szczera, przegrywa z destrukcyjną obsesją miłosną.

Zupełnie inny charakter ma relacja Wertera z Albertem.

„Zacny Albert nie tylko nie burzy grymasami, czy złym humorem mego szczęścia, ale przeciwnie, obdarza mię przyjaźnią swoją i uważa po Locie za najbliższego sobie człowieka na świecie”.

Mąż Lotty nie budzi w głównym bohaterze nienawiści. Werter podziwia jego opanowanie. Obaj mężczyźni, mimo skrajnie odmiennych temperamentów, czują do siebie specyficzny szacunek. Ta paradoksalna więź między rywalami należy do najbardziej psychologicznie złożonych elementów powieści.

Wędrówka i pielgrzym

Motyw ten realizuje się na dwóch płaszczyznach. Wymiar dosłowny to ciągłe podróże bohatera. Werter zmienia miejsca zamieszkania i nieustannie spaceruje po okolicy.

„W dali wyłania się cały łańcuch, zachodzących na siebie wzgórz! O, jakżeby miło było tam wędrować i błądzić”.

„Odbyłem z nabożnym skupieniem pielgrzyma wędrówkę do miejsc rodzinnych i wznieciła ona we mnie dużo niespodziewanych uczuć”.

Znacznie ważniejsza jest wędrówka duchowa. Werter to klasyczny homo viatorZ łaciny „człowiek wędrowiec”. Motyw ukazujący ludzkie życie jako nieustanną podróż w poszukiwaniu sensu.. Nie potrafi znaleźć dla siebie miejsca w społeczeństwie.

„Jestem, zaprawdę, jeno wędrowcem, pielgrzymem na tej ziemi! Czyż wy jesteście czymś więcej?”.

Samo życie traktuje jako podróż. Swoje planowane samobójstwo nazywa wprost „przerwaną wędrówką”. Zwraca się do Boga, tłumacząc swój przedwczesny powrót brakiem sił na dalsze zmagania ze światem. Ten toposPowtarzający się motyw lub obraz literacki, mający stałe, uniwersalne znaczenie w kulturze. nadaje śmierci Wertera wymiar quasi-religijny. To powrót do źródła i rezygnacja z dalszej drogi przez świat nie do zniesienia.

Bunt

Werter to postać zbuntowana, jednak jego sprzeciw klasyfikuje się jako bunt biernyWewnętrzna niezgoda na rzeczywistość i ucieczka w izolację, bez podejmowania aktywnej walki z systemem.. Bohater nie walczy z systemem. Izoluje się, ucieka w naturę i pozwala przejąć kontrolę własnym emocjom. To jego sposób na odrzucenie chłodnego, racjonalnego świata.

Młodzieńca drażni społeczna obłuda, konwenanseOgólnie przyjęty, często sztuczny zwyczaj lub norma zachowania obowiązująca w danym środowisku. i powierzchowność relacji międzyludzkich.

„Ach, wy, ludzie mądrzy! - zawołałem ze śmiechem. - Namiętność! Pijaństwo! Szał! Z jakążby obojętnością i spokojem wygłaszacie te słowa? Przyganiacie pijakowi, czujecie wstręt do szaleńca, mijacie obu, jak kapłan z przypowieści i jak faryzeuszW znaczeniu przenośnym: człowiek obłudny, hipokryta, udający pobożność i moralność. dziękujecie Bogu, że nie uczynił was takimi, jak oni”.

Ostatecznym aktem buntu staje się samobójstwo. Werter traktuje odebranie sobie życia jako dowód absolutnej wolności. To ostateczna odmowa uczestnictwa w świecie pełnym fałszu. Paradoks polega na tym, że ten gest wolności jest jednocześnie przyznaniem się do klęski.

Sztuka i artysta

Werter jest utalentowanym rysownikiem i człowiekiem o rozległych zainteresowaniach literackich. Na początku powieści sztuka daje mu radość. Rysuje okoliczne pejzaże i wiejskie sceny z autentycznym entuzjazmem.

W miarę pogłębiania się kryzysu emocjonalnego Werter traci zdolność tworzenia. Blokada twórcza staje się bezpośrednim barometrem jego stanu psychicznego. Kiedy nie potrafi rysować, oznacza to, że jego wewnętrzny świat ulega rozpadowi. Goethe przedstawia artystę jako człowieka wyjątkowo wrażliwego, ale przez to szczególnie podatnego na cierpienie.

Utrata zdolności twórczych to sygnał zbliżającej się katastrofy. Sztuka, która miała być ujściem dla emocji, zawodzi. Bohater zostaje bez narzędzi do przetworzenia własnego bólu. Nadwrażliwość artysty jest jednocześnie jego siłą i przekleństwem.

Nieszczęśliwa miłość

Miłość Wertera do Lotty jest od początku skazana na niepowodzenie. Dziewczyna jest zaręczona, a później zamężna. Bohater doskonale zdaje sobie z tego sprawę, a mimo to nie potrafi jej porzucić. Niemożność rezygnacji napędza tragiczną fabułę powieści.

Relacja Wertera i Lotty opiera się na głębokim porozumieniu duchowym, wspólnych zainteresowaniach i spontanicznej bliskości. Bohater jest przekonany o wyjątkowości swojego uczucia. Lotta ceni Wertera jako przyjaciela, ale nigdy nie przekracza granicy lojalności wobec Alberta.

Nieszczęśliwa miłość to zderzenie dwóch różnych koncepcji życia. Werter chce miłości absolutnej i totalnej. Lotta wybiera stabilność i obowiązek. Żadne z nich nie ponosi wyłącznej winy za tę tragedię, co czyni powieść psychologicznie przekonującą.