Geneza Cierpień młodego Wertera
Powieść Johanna Wolfganga Goethego opiera się na jego osobistych doświadczeniach z okresu młodości oraz autentycznych wydarzeniach towarzyskich. Fabuła łączy niespełnioną miłość autora do zaręczonej kobiety z tragiczną śmiercią jego znajomego. Dzieło powstało w zaledwie kilka tygodni i na zawsze zmieniło historię literatury europejskiej.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Wetzlar i miłość do Charlotty Buff
Wiosną 1772 roku młody Johann Wolfgang Goethe wyjechał do WetzlaruMiasto w Niemczech, w którym w XVIII wieku mieścił się Sąd Kameralny Rzeszy. Goethe odbywał tam praktykę prawniczą.. Przebywał tam od 25 maja do 11 września. Podczas jednego z lokalnych balów poznał Charlottę Buff. Urocza dziewczyna stała się bezpośrednim pierwowzorem powieściowej Lotty, a jej narzeczony, Johann Christian Kestner, posłużył za wzór dla postaci Alberta.
Goethe szybko zaprzyjaźnił się z owdowiałym ojcem Charlotty oraz jej licznym rodzeństwem. Zwykła sympatia do dziewczyny błyskawicznie przerodziła się w głębokie, romantyczne uczucie. Pisarz zdawał sobie sprawę z beznadziejności tej sytuacji. Postanowił opuścić miasto, aby nie niszczyć relacji między narzeczonymi.
Wyjechał bez pożegnania, zostawiając parze jedynie listy z wyjaśnieniami. Kestner zachował się z dużą klasą – odwiedził Goethego, by podtrzymać dawną zażyłość. Od tego momentu cała trójka utrzymywała regularną korespondencję.
Samobójstwo Karla Wilhelma Jerusalema
Fabuła powieści nie jest wyłącznie zapisem miłosnych zawodów autora. Tragiczny finał historii Wertera to wierne odtworzenie losów Karla Wilhelma Jerusalema. Był on znajomym Goethego, który zmagał się z problemami zawodowymi, odrzuceniem towarzyskim i nieszczęśliwą miłością do mężatki.
Motyw nieszczęśliwej miłości i samobójstwa wywołał w Europie falę naśladownictwa, zwaną potocznie „efektem Wertera”. Młodzi mężczyźni ubierali się w charakterystyczny niebieski frak i żółtą kamizelkę, a niektórzy z nich odbierali sobie życie z egzemplarzem książki w kieszeni.
Goethe poznał szczegóły śmierci Jerusalema z relacji Kestnera. To właśnie on, nie podejrzewając tragicznych zamiarów kolegi, pożyczył mu pistolety. Jerusalem strzelił sobie w głowę, ubrany w niebieski frak i żółtą kamizelkę. Rana okazała się śmiertelna, ale mężczyzna umierał w wielkich męczarniach przez wiele godzin.
Pisarz przeniósł te makabryczne detale na karty książki. Z zachowaniem najdrobniejszych szczegółów opisał również sam pochówek – w nocy, przed godziną jedenastą, bez udziału duchownegoW XVIII wieku samobójców chowano zazwyczaj w nocy, poza murami cmentarza, bez chrześcijańskiego obrządku..
Błyskawiczny proces twórczy i reakcja pierwowzorów
W kwietniu 1773 roku Goethe dowiedział się o ślubie Charlotty i Kestnera. Informacja dotarła do niego już po fakcie. W tym samym czasie zmarła jego wieloletnia przyjaciółka. Nagromadzenie trudnych emocji i przygnębienie wywołały u pisarza silną potrzebę twórczego wyrzucenia z siebie bólu.
Proces pisania przebiegł błyskawicznie. Choć koncepcja utworu dojrzewała w głowie autora przez wiele miesięcy, samo przelanie tekstu na papier zajęło mu zaledwie kilka tygodni. Książka ukazała się drukiem w 1774 roku jako powieść epistolarnaGatunek literacki, w którym narracja prowadzona jest w formie listów wymienianych między bohaterami..
Publikacja wywołała skandal w życiu prywatnym pierwowzorów. Kestnerowie poczuli się głęboko dotknięci wykorzystaniem ich intymnej historii. Oburzyli się zwłaszcza na sposób, w jaki Goethe wykreował postacie Lotty i Alberta. Doprowadziło to do całkowitego zerwania kontaktów. Pisarz spotkał się z Charlottą tylko raz, po wielu latach – w 1816 roku w Weimarze.