Upiór - analiza i interpretacja

Wiersz otwiera II część dramatu, a w praktyce stanowi prolog do całych Dziadów wileńsko-kowieńskichOkreślenie II i IV części „Dziadów”, napisanych przez Mickiewicza w latach 1820–1823 podczas jego pobytu na Litwie.. Mickiewicz napisał go już po ukończeniu obu części. Obawiał się, że skomplikowane losy głównego bohatera mogą być dla czytelnika niejasne, dlatego stworzył ten poetycki komentarz.

Warstwa symboliczna

Tytułowy upiórW wierzeniach słowiańskich duch zmarłego, który z powodu nagłej śmierci lub grzechów nie może zaznać spokoju i wraca na ziemię. to duch-powrotnik. Młodzieniec odebrał sobie życie z powodu odrzuconej miłości i ogromnego cierpienia. Jego pośmiertny los to zawieszenie między światem żywych a umarłych. Co roku w Dzień ZadusznyŚwięto zmarłych obchodzone 2 listopada, w tradycji ludowej czas powrotu dusz na ziemię. opuszcza mogiłę, by snuć się po krainie swojego dawnego życia. To surowa kara za grzech samobójstwa. Kolejne strofy wiersza oddają głos samemu bohaterowi, obnażając dramat stłumionego uczucia i zranionej dumy.

Serce ustało, pierś już lodowata,
Ścisnęły się usta i oczy zawarły
Na świecie jeszcze, lecz już nie dla świata!

Z chaotycznej wypowiedzi upiora wyłania się historia jednostronnej miłości. Nieszczęśliwy młodzieniec nie mógł nawet zdradzić się ze swoim uczuciem. Społeczeństwo postrzegało je jako coś niewłaściwego, wręcz uwłaczającego godności dziewczyny. Każde ich spotkanie wymagało udawania i ciągłej gry pozorów.

Kiedyś patrzyła, musiałem jak zbrodzień
Odwracać oczy; słyszałem twe słowa,
Słyszałem co dzień, i musiałem co dzień
Milczeć jak deska grobowa.

Otoczenie nie oferowało mu żadnego wsparcia. Młodzi wyśmiewali jego stan, traktując miłość jako dziwactwo. Starsi, przeczuwając tragiczny finał, dawali mu racjonalne, lecz zupełnie bezużyteczne rady. Z perspektywy zaświatów upiór potrafi spojrzeć na to z dystansem, przyznając, że sam gorszyłby się „zbytecznym zapałem”.

Odpokutowanie winy polega na ponownym spotkaniu ukochanej i przeżyciu dawnych cierpień. Upiór prosi dziewczynę jedynie o to, by powitała go jak dawniej i wybaczyła mu, że na jedną godzinę zakłóca jej obecne szczęście. Pokutna wędrówka kończy się zawsze w czwartą niedzielę po Zaduszkach, czyli w adwentW kalendarzu chrześcijańskim czas radosnego oczekiwania na Boże Narodzenie, trwający cztery niedziele.. Wtedy upiór musi ponownie popełnić samobójstwo, by zasnąć w mogile na kolejny rok.