Analiza monologów Hamleta

Warstwa symboliczna

Szekspir buduje wewnętrzny świat Hamleta za pomocą gęstej sieci metafor. W I monologu (akt I, scena 2, wersy 366–403) książę wyraża całkowite obrzydzenie do życia tuż po rozmowie z matką i nowym królem. Świat jawi mu się jako płaski, pospolity i pełen brutalności. Wstrzymuje go jedynie boskie prawo zakazujące samobójstwa. Hamlet operuje tu silnym kontrastem symbolicznym. Zmarły król to w jego oczach HiperionTytan z mitologii greckiej, uosobienie słońca i piękna, do którego Hamlet porównuje swojego ojca., podczas gdy Klaudiusz przypomina odrażającego satyra. Szybki ślub Gertrudy – zaledwie dwa miesiące po pogrzebie – staje się dla bohatera symbolem upadku wszelkich wartości.

Zupełnie inna symbolika dominuje w V monologu (akt III, scena 2, wersy 664–678). Hamlet wygłasza go po zdemaskowaniu dwulicowości swoich dawnych przyjaciół, udowadniając im, że nikt nie będzie na nim grał jak na flecie. Noc staje się tu przestrzenią czarnoksięskich praktyk i szatańskich sił. Książę czuje w sobie mroczną moc, ale jednocześnie narzuca sobie rygor. Idąc na spotkanie z matką, zapowiada, że będzie przemawiał do niej sztyletami. Broń staje się metaforą bezlitosnej prawdy. Krew ma popłynąć nie z ciała Gertrudy, lecz z jej sumienia. Hamlet świadomie rezygnuje z fizycznej przemocy wobec matki, pozostawiając jej osąd niebiosom.

Budowa formalna

Szekspirowskie solilokwiumMonolog wypowiadany przez postać na osobności, ujawniający jej najskrytsze myśli i motywacje. to mistrzostwo retoryki. Kompozycja tych wypowiedzi opiera się na konkretnych środkach stylistycznych, które dynamizują tekst i oddają chaos w głowie bohatera:

• Pytania retoryczne | I czym jest człowiek, jeśli jego życia / Główną wartością i targową ceną / Są sen i strawa? (VII monolog) | Zmuszają do refleksji nad sensem ludzkiej egzystencji i obnażają zwierzęcą stronę natury człowieka pozbawionego wyższych celów.
• Wykrzyknienia i apostrofy | O wy, zastępy niebios! O ty, ziemio! (II monolog) | Oddają skrajny szok, oszołomienie i utratę równowagi psychicznej tuż po poznaniu prawdy o morderstwie.
• Metafory i przenośnie | Będę przemawiał do niej sztyletami (V monolog) | Obrazują agresję słowną i chęć zadania głębokiego bólu psychicznego bez uciekania się do dosłownego rozlewu krwi.
• Kontrast | Zestawienie autentycznych łez aktora z biernością Hamleta (III monolog) | Uwydatnia paraliż decyzyjny księcia i potęguje jego poczucie winy wobec zamordowanego ojca.

Przesłanie

Moralny wymiar dramatu najpełniej ujawnia się w zderzeniu jednostki ze złem całego świata. W II monologu (akt I, scena 5, wersy 894–916) Hamlet, tuż po spotkaniu z Duchem ojcaZjawa starego Hamleta, która domaga się od syna pomszczenia morderstwa dokonanego przez Klaudiusza., słania się na nogach. Odkrywa przerażającą prawdę o ElsynorzeZamek królewski w Danii, główne miejsce akcji dramatu Szekspira, przesiąknięte intrygami i szpiegostwem. – ludzie uśmiechają się do siebie, ukrywając ręce pełne krwi. Książę uświadamia sobie, że sam będzie musiał przyjąć maskę obłudy, aby przetrwać i dokonać zemsty.

Kwestia ludzkiej duszy i autentyczności powraca w III monologu (akt II, scena 2, wersy 773–841). Hamlet zostaje sam po próbie z wędrowną trupą. Jest wstrząśnięty faktem, że aktor potrafi wykrzesać z siebie prawdziwe łzy, opłakując fikcyjną HekubęKrólowa Troi z mitologii greckiej, symbol wielkiej rozpaczy po stracie męża i dzieci.. Książę, mając realny powód do działania – zamordowanego ojca – pozostaje bierny. Nazywa siebie hultajem i podłym chamem. Zamiast zabić, wybiera kolejny fortel: chce wystawić Zamordowanie GonzagiSztuka teatralna wystawiana przez wędrownych aktorów, mająca sprowokować Klaudiusza i zdemaskować jego zbrodnię., by złapać sumienie króla w pułapkę.

Największy dylemat moralny przynosi VI monolog (akt III, scena 3, wersy 771–799). Hamlet ma idealną okazję, by zabić modlącego się Klaudiusza. Wygrywa jednak chłodna, teologiczna kalkulacja. Zgładzenie mordercy w chwili pojednania z Bogiem zapewniłoby mu zbawienie. Stary król zginął we śnie, bez szansy na spowiedź, przez co cierpi w czyśćcuW teologii katolickiej stan oczyszczenia duszy po śmierci; to stamtąd przybywa Duch ojca Hamleta.. Świadomość tej niesprawiedliwości każe Hamletowi schować miecz. Zemsta musi być absolutna – ma zniszczyć nie tylko ciało, ale i duszę wroga.

Ponadczasowość

Dlaczego rozterki duńskiego księcia wciąż rezonują ze współczesnym odbiorcą? Ponieważ dotykają uniwersalnego paraliżu woli. W VII monologu (akt IV, scena 4, wersy 204–248) Hamlet obserwuje wojska FortynbrasaKsiążę norweski, człowiek czynu, który stanowi całkowite przeciwieństwo niezdecydowanego Hamleta. zmierzające do Polski. Widok żołnierzy gotowych oddać życie za skrawek ziemi staje się dla niego ostatecznym oskarżeniem. Książę pyta sam siebie, po co Bóg dał człowiekowi rozum, skoro ten pozwala mu pleśnieć w bezczynności. To moment przełomowy – Hamlet odrzuca opieszałość i przysięga, że odtąd jego myśli będą wyłącznie krwawe.

Jak wszystko mnie oskarża i jak bodźca
Dodaje mojej opieszałej zemście!
I czym jest człowiek, jeśli jego życia
Główną wartością i targową ceną
Są sen i strawa? Jest zwierzęciem tylko.

Zmagania z własną słabością, strach przed działaniem i poszukiwanie sensu w świecie zdominowanym przez makiawelizmPostawa polityczna i życiowa oparta na cynizmie, obłudzie i dążeniu do celu po trupach, reprezentowana przez Klaudiusza. to problemy, które nie zestarzały się ani o dzień. Najsłynniejszym wyrazem tego egzystencjalnego lęku pozostaje oczywiście IV monolog (Być albo nie być) – zobacz jego oddzielną analizę.