Hamlet - cytaty
Zestawienie najważniejszych cytatów z dramatu Williama Szekspira ukazuje uniwersalny charakter rozważań o ludzkiej naturze, władzy i przemijaniu. Wybrane fragmenty stanowią doskonały materiał do analizy motywów egzystencjalnych oraz politycznych podczas egzaminu maturalnego. Wypowiedzi bohaterów pozwalają prześledzić ewolucję ich postaw, od udawanego szaleństwa po ostateczną rezygnację.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Egzystencja i sens życia
Szekspir ustami swojego głównego bohatera zadaje fundamentalne pytania o cierpienie, śmierć i celowość ludzkich działań. Te słowa na stałe weszły do kanonu światowej filozofii.
Być albo nie być, oto jest pytanie.
Hamlet (Akt III, scena 1). Najsłynniejszy monologRozbudowana wypowiedź jednej postaci, często ujawniająca jej wewnętrzne przeżycia i dylematy. w historii literatury. Książę rozważa w nim samobójstwo jako ucieczkę przed okrucieństwem świata, ale powstrzymuje go lęk przed nieznanym życiem po śmierci.
Są rzeczy na niebie i na ziemi, o których nie śniło się naszym filozofom.
Hamlet (Akt I). Słowa skierowane do Horacego po spotkaniu z Duchem. Podważają one racjonalne, czysto naukowe podejście do rzeczywistości.
Reszta jest milczeniem.
Hamlet (Akt V). Ostatnie słowa umierającego księcia. Zamykają one jego burzliwe życie i oznaczają przejście w sferę, o której żywi nie mają żadnej wiedzy.
Wiemy, czym jesteśmy, ale nie wiemy, co się z nami stanie.
Ofelia (Akt IV). Wypowiedź obłąkanej dziewczyny, która w swoim szaleństwie dotyka bolesnej prawdy o ludzkiej bezradności wobec losu.
Państwo, władza i zepsucie
Dwór w ElsynorzeZamek królewski w Danii, główne miejsce akcji dramatu Szekspira. to miejsce intryg, szpiegostwa i morderstw. Polityczny wymiar dramatu świetnie oddają wypowiedzi pobocznych postaci oraz gorzkie refleksje samego Hamleta.
Źle się dzieje w państwie duńskim.
Marcellus (Akt I). Strażnik podsumowuje w ten sposób pojawienie się Ducha zmarłego króla. Zdanie to stało się uniwersalnym określeniem korupcji i zepsucia władzy.
Dla mnie Dania jest więzieniem.
Hamlet (Akt II). Książę czuje się osaczony przez szpiegów Klaudiusza (Gildensterna i Rozenkranca) i uwięziony w sieci dworskich kłamstw.
On sam jest rodu swego niewolnikiem.
Laertes o Hamlecie (Akt I). Brat Ofelii ostrzega ją, że Hamlet jako następca tronu nie decyduje sam o swoim losie i małżeństwie – jego wybory są podporządkowane racji stanu.
Większość najpopularniejszych w Polsce cytatów z „Hamleta” pochodzi z klasycznego przekładu Józefa Paszkowskiego z połowy XIX wieku. To właśnie on nadał ostateczny kształt frazom takim jak „Reszta jest milczeniem” czy „Słabości, imię twe kobieta”, które na stałe weszły do potocznej polszczyzny.
Szaleństwo – prawdziwe i udawane
Motyw obłędu przenika cały utwór. Hamlet udaje szaleńca, by zyskać czas na zemstę, podczas gdy Ofelia popada w prawdziwą chorobę psychiczną.
W tym szaleństwie jest metoda.
Poloniusz (Akt II, scena 2). Stary doradca królewski dostrzega, że nielogiczne wypowiedzi Hamleta mają ukryty, ostry sens.
Cóż to czytasz, mości książę?
Słowa, słowa, słowa.
Poloniusz i Hamlet (Akt II). Książę zbywa natrętnego doradcę, demonstrując swój rzekomy obłęd i jednocześnie kpiąc z pustoty dworskiej mowy.
W swoich nadziejach, popadł najprzód w smutek
Potem w bezsenność, potem w wstręt do jadła
Następnie w niemoc, następnie w gorączkę,
I tak stopniami aż w szaleństwo, które
Trawi go teraz z wielkim naszym żalem.
Poloniusz o Hamlecie (Akt II). Błędna diagnoza Poloniusza, który uważa, że przyczyną stanu księcia jest odrzucona miłość do Ofelii.
Szaleństwo jego, było jego wrogiem.
Hamlet (Akt V). Książę tłumaczy się przed Laertesem, zrzucając winę za swoje czyny na chorobę.
Ten nonsens więcej wart niż sensowność.
Laertes (Akt IV). Reakcja na śpiew i bełkot obłąkanej Ofelii, w którym brat dostrzega głęboką rozpacz po stracie ojca.
Natura człowieka i emocje
Szekspir bezlitośnie obnaża ludzkie wady, hipokryzję i słabości, nie szczędząc gorzkich słów pod adresem natury ludzkiej.
Słabości, imię twe kobieta.
Hamlet (Akt I). Reakcja na pospieszne małżeństwo matki, Gertrudy, z Klaudiuszem, zaledwie miesiąc po śmierci pierwszego męża.
Jak doskonałym tworem jest człowiek!
Jak wielkim przez rozum!
Hamlet (Akt II). Słowa wypowiedziane z głęboką ironią. Książę przywołuje ideały renesansowego humanizmuPrąd filozoficzny epoki odrodzenia stawiający w centrum zainteresowania człowieka, jego rozum i godność. tylko po to, by zestawić je z brutalną rzeczywistością zbrodni i zdrady.
Być uczciwym w dziejach tego świata na jedno wychodzi, co być wybranym między tysiącami.
Hamlet (Akt II). Diagnoza moralnego upadku społeczeństwa.
Ale pękaj, serce moje, bo usta milczeć muszą.
Hamlet (Akt I). Wyraz bezsilności księcia, który wie o zbrodni, ale początkowo nie może o niej głośno mówić.
Sztylety w ustach mam, ale nie w dłoni.
Hamlet (Akt III). Przed rozmową z matką książę obiecuje sobie, że będzie ranił ją słowami, ale nie posunie się do matkobójstwa.
Chcąc być łagodnym, okrutnym być muszę.
Hamlet (Akt III). Paradoks moralny bohatera – uważa, że zdemaskowanie zbrodni wymaga od niego brutalnych działań.
O, daj mi człowieka,
Nie będącego żądz swych niewolnikiem,
A w głębi mego serca go umieszczę.
Hamlet (Akt III). Wyraz tęsknoty za prawdziwą, bezinteresowną przyjaźnią, którą odnajduje jedynie w osobie Horacego.
Sztuka i teatr
Niech ryczy z bólu ranny łoś,
Zwierz zdrów przebiega knieje,
Ktoś nie śpi, aby spać mógł ktoś
To są zwyczajne dzieje.
Hamlet (Akt III, scena 2). Słowa wypowiedziane po przerwaniu spektaklu „Pułapka na myszy”. Reakcja Klaudiusza na sztukę potwierdza jego winę.