Czy bohaterów opowiadań Marka Hłaski można nazwać ukrytymi romantykami?

Temat: Czy bohaterów opowiadań Marka Hłaski można nazwać ukrytymi romantykami?

Teza: Bohaterowie opowiadań Marka Hłaski, mimo twardej i często wulgarnej powierzchowności, są ukrytymi romantykami. Tęsknią za autentyczną miłością, buntują się przeciwko światu niszczącemu ich marzenia i nie potrafią pogodzić się z brutalną rzeczywistością, która pozbawia ich godności.

Proza Marka Hłaski uderza ostrym, niemal fotograficznym realizmem. Czytelnik łatwo skupia uwagę na wulgarności, wszechobecnym alkoholu i beznadziei PRL-uPRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, charakteryzującego się ustrojem socjalistycznym i zależnością od ZSRR.. Bohaterowie tych tekstów to często ludzie z marginesu, robotnicy fizyczni i straceńcy, którzy komunikują się językiem ulicy. Pod tą grubą skorupą cynizmu kryje się jednak szczątkowy romantyzm. Postacie te desperacko tęsknią za uczuciem, sprawiedliwością i wyrwaniem się z roli trybików w bezdusznej maszynerii systemu. Stanowią oni nierozpoznanych spadkobierców romantycznego pragnienia absolutuAbsolut W filozofii i literaturze byt doskonały, niezależny, ostateczny cel ludzkich dążeń, często utożsamiany z idealną miłością lub wolnością..

Ten wewnętrzny konflikt doskonale obrazuje „Pierwszy krok w chmurach”. Relacja Janka i jego dziewczyny przez krótką chwilę przypomina idealne spełnienie. Młodzi spotykają się w sobotnie popołudnie na opustoszałych ogródkach działkowych. Szukają intymności, a ich rozmowa jest prosta, pozbawiona fałszu i pełna nadziei na miłość bez kompromisów. Hłasko buduje tę scenę z niezwykłą czułością, kontrastując ją z brutalnością otoczenia. Intymność kochanków zostaje zniszczona przez trzech pijanych, sfrustrowanych mężczyzn – Maliszewskiego, Gienka i pana Henia. Dochodzi do tragedii wykraczającej poza fizyczną przemoc. Upokorzony Janek nie walczy wyłącznie o godność swojej partnerki. Chłopak broni kruchej chwili, w której świat wydawał się piękny. To czysto romantyczny odruch. Wierzy, że prawdziwe uczucie zasługuje na obronę za cenę bólu, a ostateczna klęska w starciu z brutalną siłą tylko potęguje tragizm tej postawy.

Równie wymownym przykładem jest „Pętla”. Opowiadanie przedstawia losy Kuby, alkoholika błądzącego po mieście w przeddzień rozpoczęcia leczenia esperalemEsperal Potoczna nazwa disulfiramu, leku stosowanego w leczeniu alkoholizmu, wywołującego silną reakcję toksyczną po spożyciu alkoholu.. Powierzchownie to brutalna historia upadku człowieka. Uważna analiza wewnętrznego monologu bohatera ujawnia jednak kogoś, kto doskonale rozumie swój dramat. Kuba marzy o normalności. Pragnie, aby jego dziewczyna Krystyna w końcu zaznała z nim spokoju. Chce mieć dom i jasny cel w życiu. Te pragnienia w swoim rdzeniu są całkowicie romantyczne. Chodzi o głęboką więź i miłość pełniącą funkcję życiowej kotwicy. Rzeczywistość oraz własna słabość systematycznie niszczą te marzenia, prowadząc bohatera do samobójstwa. Tytułowa pętla symbolizuje nie tylko nałóg, ale też zamknięte koło między wielką tęsknotą a całkowitą niemożnością jej zaspokojenia.

Można wysunąć zarzut, że nazywanie wulgarnych, często bezrefleksyjnych postaci romantykami to nadinterpretacja. Czy agresywnych szoferów i bywalców tanich knajp wolno zestawiać z werteryzmemWerteryzm Postawa charakteryzująca się wybujałą uczuciowością, melancholią, poczuciem bezsensu życia i buntem przeciwko normom społecznym, wywodząca się z powieści Goethego.? Ten kontrargument pozornie ma dużą wagę. Romantyzm bohaterów Hłaski nie ma jednak charakteru estetycznego. Oni nie recytują poezji i nie przeżywają uniesień na łonie natury. Ich wrażliwość została brutalnie stłamszona przez warunki życia. Twardzi kierowcy z „Bazy Sokołowskiej”, tacy jak stary Stefan, pracują w skrajnie trudnych warunkach. Potrafią jednak nagle okazać solidarność i zaopiekować się młodym, niedoświadczonym pracownikiem. Robią to rzadko, ponieważ na co dzień chowają ludzkie odruchy pod maską obojętności.

Twardość u Hłaski to wyłącznie kostium, pod którym kryje się strach przed kolejnym rozczarowaniem.

Postacie z opowiadań Hłaski desperacko tęsknią za światem, który nie istnieje. Właśnie ta kategoryczna niezgoda na zastaną rzeczywistość czyni z nich romantyków. Ich bunt wobec szarości, próby uchwycenia ulotnego szczęścia i gotowość do cierpienia wpisują się w wielką tradycję literacką, od Gustawa-Konrada po bohaterów Pokolenia KolumbówPokolenie Kolumbów Generacja polskich pisarzy urodzonych około 1920 roku, których wchodzenie w dorosłość zbiegło się z wybuchem II wojny światowej.. Pisarz po prostu ubrał ten klasyczny konflikt w brudny drelich i robotniczy kombinezon. Dzięki temu stworzył uniwersalną opowieść o człowieku uwięzionym między pragnieniem piękna a wszechogarniającą brzydotą.

Komentarz

Powyższa rozprawka to doskonały przykład tekstu maturalnego, który realizuje wszystkie wymogi formalne. Autor postawił jasną, wieloczłonową tezę we wstępie i konsekwentnie jej dowodził. Argumentacja opiera się na konkretnych scenach z lektur, a nie na ogólnikowych streszczeniach fabuły. Wprowadzenie kontrargumentu i jego merytoryczne odrzucenie w przedostatnim akapicie świadczy o dojrzałości analitycznej. Egzaminator doceni również bogate słownictwo oraz umiejętne osadzenie twórczości Hłaski w szerszym kontekście epoki romantyzmu.